Thất nghiệp về quê ăn Tết sớm: Mất việc không giết tôi - chi phí cố định mới là thứ làm tôi kiệt quệ

Ngày khóa cửa phòng trọ, tôi không khóc. Thứ khiến tôi nghẹn lại không phải là email thông báo chấm dứt hợp đồng, mà là lúc ngồi cộng sổ chi tiêu tháng trước: tiền thuê nhà, tiền điện nước, tiền ăn ngoài, tiền đi lại, tiền cà phê, tiền “tự thưởng” – tất cả vẫn chạy đều, dù thu nhập đã dừng.

Lúc đó tôi mới hiểu: mất việc chưa chắc đã giết mình, nhưng chi phí cố định thì có thể.

Khi thu nhập dừng lại, chi phí vẫn chạy như chưa từng có chuyện gì

Trước khi nghỉ việc, tôi sống như rất nhiều người trẻ ở thành phố:

- Thu nhập khoảng 12–15 triệu/tháng

- Tiền thuê phòng: 4–5 triệu

- Ăn uống: 3–4 triệu

- Đi lại, điện nước, internet: 1,5–2 triệu

- Những khoản “lặt vặt” nhưng không thể thiếu: 2–3 triệu

Không có khoản nào gọi là xa xỉ. Nhưng cộng lại, mỗi tháng tôi tiêu gần hết thu nhập, tiết kiệm chỉ mang tính… tinh thần.

Khi còn đi làm, tôi nghĩ vậy là bình thường. Ai cũng sống thế. Nhưng đến khi mất việc, tôi mới thấy sự thật phũ phàng: chỉ cần thu nhập ngừng 1 tháng, toàn bộ hệ thống chi tiêu này lập tức trở thành gánh nặng.

Về quê: Nơi chi phí cố định… gần như biến mất

Tôi về quê với một vali nhỏ và một tâm thế rất kỳ lạ: vừa xấu hổ, vừa nhẹ nhõm.

Ở quê, không có tiền thuê nhà. Bữa cơm có sẵn. Điện nước không phải nghĩ từng số. Không ai rủ cà phê mỗi tối. Không ai khiến bạn phải “trông cho giống người đang ổn”.

Một tháng ở quê, tôi tiêu chưa đến 1,5 triệu đồng – chủ yếu là tiền xăng, vài món lặt vặt và chút quà biếu bố mẹ. So với hơn 10 triệu/tháng ở thành phố, con số này khiến tôi… choáng.

Không phải vì quê rẻ, mà vì ở quê, tôi không phải duy trì một “vai diễn tài chính” nào cả.

Thất nghiệp, nhưng lần đầu tiên tôi không âm tiền

Nghe có vẻ ngược đời, nhưng đúng là như vậy. Ở thành phố, đi làm đều, lương đều – nhưng dòng tiền luôn trong trạng thái căng. Về quê, không việc, thu nhập gần như bằng 0 – nhưng chi tiêu cũng về gần 0.

Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi không phải mở app ngân hàng mỗi sáng để xem mình còn bao nhiêu ngày nữa đến kỳ lương. Không phải tính toán xem “tháng này có nên tiêu thêm không”. Không phải lo nếu ốm thì tiền đâu.

Tôi nhận ra một điều rất rõ: đi làm không đồng nghĩa với an toàn tài chính. An toàn chỉ đến khi chi phí thấp hơn khả năng chịu đựng của mình, kể cả lúc không có thu nhập.

Người trẻ không sợ thất nghiệp – người trẻ sợ “không gánh nổi cuộc sống”

Nhiều người hỏi tôi: “Về quê rồi tính gì tiếp?”

Câu hỏi đó nghe hợp lý, nhưng cũng phản ánh một nỗi sợ rất phổ biến: nếu không đi làm ngay, thì coi như thua.

Thực tế, phần lớn người trẻ tôi gặp về quê thời gian này không hẳn là buông xuôi. Họ đang:

Tạm dừng để hồi sức

Cắt chi phí để không hoảng loạn

Học thêm kỹ năng mới

Tìm việc với tâm thế tỉnh táo hơn

Thất nghiệp không làm họ sụp đổ. Chính cấu trúc chi tiêu ở thành phố mới là thứ khiến họ kiệt quệ suốt nhiều năm.

Một câu hỏi tôi ước mình đặt ra sớm hơn

Sau hơn một tháng ở quê, tôi tự hỏi: “Nếu ngày mai đi làm lại, mình có thể sống với chi phí thấp hơn không?”.

Không phải ai cũng có thể về quê. Nhưng ai cũng có thể:

- Xem lại chi phí cố định

- Giảm những khoản “bắt buộc giả”

- Đặt câu hỏi: mình đang đi làm để sống, hay sống để trả chi phí?

Tết năm nay, tôi không có thưởng. Nhưng tôi có một thứ quý hơn: sự tỉnh táo về tiền bạc.

Và nếu phải nói điều gì đó sau cú thất nghiệp này, thì tôi sẽ nói thẳng: Mất việc không giết tôi. Thứ suýt làm tôi gục là một đời sống quá đắt đỏ mà tôi từng nghĩ là “bình thường”.