Ăn mướp mùa hè tốt cho sức khỏe nhưng 3 nhóm người nên hạn chế

Mỗi khi hè về, mướp lại trở thành một trong những loại rau "đắt khách" nhất tại các chợ truyền thống và siêu thị. Mướp xào trứng, canh mướp nấu tôm hay mướp luộc đều là những món ăn thanh mát, ít dầu mỡ, rất hợp với thời tiết oi bức. Nhiều người còn xem đây là "rau quốc dân mùa hè" vì vừa ngon, vừa rẻ lại được cho là giúp giải nhiệt.

Thế nhưng, không phải cứ ăn càng nhiều mướp càng tốt.

Không ít người có thói quen ăn mướp gần như mỗi ngày với suy nghĩ đây là thực phẩm lành mạnh, không có tác dụng phụ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia dinh dưỡng, mướp cũng có những đặc tính riêng và nếu sử dụng không phù hợp với thể trạng, món ăn tưởng chừng vô hại này lại có thể khiến cơ thể mệt mỏi, rối loạn tiêu hóa hoặc làm nặng thêm một số vấn đề sức khỏe.

Mướp bổ dưỡng nhưng không phải "thần dược"

Theo Đông y, mướp có vị ngọt, tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc, bổ sung nước và hỗ trợ tiêu hóa. Trong khi đó, dưới góc nhìn dinh dưỡng hiện đại, mướp chứa nhiều nước, chất xơ, vitamin C, vitamin B cùng kali và nhiều chất chống oxy hóa có lợi cho cơ thể.

Đây cũng là lý do mướp thường được khuyến khích xuất hiện trong thực đơn mùa hè. Hàm lượng calo thấp giúp hỗ trợ kiểm soát cân nặng, lượng chất xơ dồi dào giúp cải thiện táo bón, còn lượng nước lớn giúp bù nước cho cơ thể trong những ngày nắng nóng.

Tuy nhiên, tính mát của mướp cũng là yếu tố khiến một số người không phù hợp nếu ăn quá nhiều hoặc ăn liên tục trong thời gian dài.

PGS.TS Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia - từng chia sẻ trên Báo Sức khỏe & Đời sống rằng không có thực phẩm nào tốt cho tất cả mọi người. Điều quan trọng là ăn đa dạng, cân đối và phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng cá nhân. Ngay cả những loại rau được đánh giá là lành mạnh cũng không nên sử dụng quá mức vì có thể gây mất cân bằng dinh dưỡng hoặc ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa.

3 nhóm người nên hạn chế ăn nhiều mướp

1. Người có hệ tiêu hóa yếu, hay đầy bụng hoặc tiêu chảy

Do chứa nhiều nước và có tính mát, mướp có thể kích thích nhu động ruột hoạt động mạnh hơn. Với người khỏe mạnh, điều này giúp hỗ trợ tiêu hóa. Nhưng với người thường xuyên đau bụng, tiêu chảy, hội chứng ruột kích thích hoặc chức năng tiêu hóa kém, ăn quá nhiều mướp có thể khiến các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Không ít người lớn tuổi cho biết họ cảm thấy bụng lạnh, đi ngoài nhiều lần hoặc chán ăn sau thời gian dài ăn mướp liên tục. Nguyên nhân không phải do mướp "độc", mà vì loại rau này không phù hợp với tình trạng tiêu hóa của họ.

Nếu thuộc nhóm này, bạn vẫn có thể ăn mướp nhưng chỉ nên dùng lượng vừa phải, chế biến chín kỹ và không nên ăn liên tục nhiều ngày.

2. Người có thể trạng hàn, thường xuyên sợ lạnh

Theo Đông y, những người hay lạnh tay chân, dễ bị lạnh bụng, mệt mỏi, huyết áp thấp hoặc cơ thể suy nhược không nên lạm dụng các thực phẩm có tính hàn.

Mướp thuộc nhóm thực phẩm làm mát cơ thể nên nếu ăn quá nhiều có thể khiến cảm giác lạnh tăng lên, làm cơ thể uể oải hơn, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có sức đề kháng yếu.

Thay vì ăn mướp sống hoặc các món mướp để lạnh, nhóm đối tượng này nên nấu cùng gừng, hành hoặc tỏi để cân bằng tính mát của món ăn.

3. Người mắc bệnh tiêu chảy mạn tính hoặc rối loạn đường ruột

Đây là nhóm thường bị nhầm lẫn với người táo bón. Mướp giàu chất xơ và nước nên hỗ trợ rất tốt với người ít đi ngoài. Tuy nhiên, nếu đường ruột vốn nhạy cảm hoặc đang bị tiêu chảy kéo dài, lượng chất xơ lớn lại có thể khiến nhu động ruột hoạt động mạnh hơn, làm tình trạng đau bụng và đi ngoài nhiều lần trở nên nặng hơn.

Với những người mắc các bệnh lý đường ruột, việc lựa chọn thực phẩm nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì chỉ nghe theo các mẹo truyền miệng.

Ăn mướp sai cách cũng có thể gây hại

Không chỉ đối tượng sử dụng, cách chế biến cũng ảnh hưởng đáng kể đến giá trị dinh dưỡng của mướp. Nhiều người thích các món mướp trộn lạnh hoặc để trong tủ lạnh rồi mới ăn vì cảm giác mát hơn. Tuy nhiên, cách dùng này có thể làm tăng tính lạnh của thực phẩm, khiến dạ dày và đường ruột phải hoạt động vất vả hơn, nhất là ở người lớn tuổi.

Các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên các món xào, hấp hoặc nấu canh. Việc nấu chín không chỉ giúp mướp dễ tiêu hóa mà còn hạn chế nguy cơ kích ứng đường ruột.

Một lưu ý rất quan trọng khác là tuyệt đối không ăn những quả mướp có vị đắng bất thường

Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, vị đắng có thể xuất phát từ cucurbitacin - hợp chất tự nhiên có độc tính xuất hiện ở một số loại thuộc họ bầu bí. Chất này không bị phá hủy hoàn toàn khi nấu chín và có thể gây buồn nôn, nôn, đau bụng, tiêu chảy, thậm chí ngộ độc nếu ăn với lượng lớn.

Nếu cắt mướp thấy vị đắng khác thường, tốt nhất nên bỏ ngay thay vì cố chế biến để tránh lãng phí.

Ăn mướp thế nào để vừa ngon vừa tốt cho sức khỏe?

Thực tế, với người khỏe mạnh, mướp vẫn là loại rau rất đáng bổ sung vào thực đơn mùa hè. Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn khoảng 2 - 3 bữa mướp mỗi tuần thay vì ngày nào cũng ăn. Có thể kết hợp cùng tôm, thịt nạc, trứng hoặc đậu phụ để tăng lượng protein và giúp bữa ăn cân đối hơn.

Khi chế biến, nên ưu tiên các món nấu canh hoặc xào nhanh với ít dầu mỡ, đồng thời bổ sung thêm gừng hoặc tỏi để cân bằng tính mát của thực phẩm.

Quan trọng hơn cả, đừng xem bất kỳ loại rau nào là "thần dược". Một chế độ ăn đa dạng với nhiều nhóm thực phẩm khác nhau, kết hợp nghỉ ngơi hợp lý và vận động đều đặn mới là chìa khóa giúp cơ thể khỏe mạnh trong mùa hè.

Mướp rất tốt, nhưng chỉ phát huy lợi ích khi được ăn đúng người, đúng lượng và đúng cách. Đây cũng là nguyên tắc áp dụng cho hầu hết các thực phẩm, kể cả những món vốn được xem là "lành mạnh".