Đi chợ phiên Pò Tấu (Cao Bằng) nếm thức quà "nũng nịu": Vàng ươm mộc mạc mà ăn một lần là "dính"!

Ngược dòng về với vùng cao, dạo bước cả ngày mỏi chân có lẽ bạn cũng chẳng thể nào thưởng thức cho bằng hết những thức nương, món bản đầy thi vị. Mỗi một phiên chợ vùng cao lại là một bức tranh văn hóa rực rỡ sắc màu, cất giấu những sản vật địa phương độc đáo mà miền xuôi hiếm có khó tìm. Nếu có dịp ghé thăm chợ phiên Pò Tấu ở miền non nước Cao Bằng, giữa muôn vàn những món ngon lạ miệng, chắc chắn bước chân của bạn sẽ bị níu giữ bởi một thức quà vô cùng mộc mạc, chân phương. Đó chính là món bánh đúc làm từ ngô bản. 

Nhìn những khối bánh vàng ươm, núng nính dẻo mềm như đang "nũng nịu" gọi mời, chỉ cần nếm thử một miếng thôi là hương vị vùng biên viễn cứ thế "dính" chặt lấy vị giác, khiến người ta nhung nhớ khôn nguôi.

Nhịp điệu chợ phiên và món bánh đúc ngô "nũng nịu" gọi mời

Cứ đến các ngày mùng 1, 6, 11, 16, 21 và 26 Âm lịch hàng tháng, góc chợ Pò Tấu lại rộn ràng tiếng nói cười của đồng bào rủ nhau xuống chợ. Bức tranh phiên chợ hiện lên thật bình dị với những gùi hàng nặng trĩu, những sạp đồ ngổn ngang sản vật núi rừng. Nhưng góc tỏa ra sức hút lạ kỳ nhất lại chính là những quán nhỏ bán bánh đúc ngô bốc khói nghi ngút. 

Chẳng trắng ngần như bánh đúc lạc miền xuôi, bánh đúc ngô Cao Bằng khoác lên mình một màu vàng ươm rực rỡ của những bắp ngô nương đượm nắng gió rẫy đồi. Bánh luộc chín tới, núng nính, mềm dẻo. Có cô bán hàng khéo tay dùng nạo sắt kéo rê thật nhanh để bào bánh thành những sợi nhỏ nhắn, đều tăm tắp như sợi phở mướt mát, nhưng cũng có nơi người ta thích cắt thành từng thanh dài, to bản để khi cắn vào cảm nhận trọn vẹn độ ngậy bùi. 

Bánh đúc ngô nguyên bản vốn thanh tao, nên linh hồn của món ăn nằm trọn ở phần nước dùng và đồ ăn kèm. Người ta sẽ chan vào bát một muôi nước canh hầm xương thanh ngọt ngập thịt băm xào đậm đà, vắt thêm chút chanh tươi chua dịu và cắn kèm miếng giò sần sật. Cách ăn này khiến nhiều thực khách liên tưởng ngay đến món bánh cuốn nước xương trứ danh của mảnh đất Cao Bằng. 

Điểm đặc biệt làm nên bản sắc riêng của bánh đúc chợ Pò Tấu chính là chút tương đậu lên men đập đà. Do đặc thù giao thương nhộn nhịp nơi vùng giáp ranh biên giới, việc giao thoa văn hóa ẩm thực và sử dụng các loại gia vị của nước bạn Trung Quốc là điều hết sức tự nhiên. Như Tiktoker "Hoài ở Cao Bằng" từng tấm tắc chia sẻ: "Cho thêm một chút tương đậu lên men ăn với cái bánh đúc này nó dậy vị luôn". Vị bùi béo của ngô quyện với vị mặn mòi, nồng đượm của tương đậu tạo nên một bản hòa ca ẩm thực khiến ai nếm thử cũng phải gật gù tán thưởng.

Muôn màu muôn vẻ thức quà từ ngô của đồng bào vùng cao

Sự kỳ diệu của ẩm thực vùng cao nằm ở chỗ, cùng là một nguyên liệu nhưng mỗi bản làng, mỗi phiên chợ lại có một biến tấu khác nhau, phản ánh rõ nét khẩu vị và nếp sống của từng dân tộc. 

Nếu như ở Pò Tấu, người ta chuộng ăn bánh đúc ngô chan canh xương êm ái, thì ngược sang chợ phiên Si Ma Cai (Lào Cai), trải nghiệm vị giác lại bùng nổ rực rỡ theo một cách hoàn toàn khác. Theo lời chia sẻ của Tiktoker Nông Cẩm Quỳnh, bát bánh đúc ngô nơi đây rực rỡ sắc màu và đa tầng hương vị khi được trộn cùng lá hẹ tươi, đậu xị, chút muối, mì chính, bột ớt cay nồng và lạc rang giòn rụm. 

Thú vị hơn cả là thức ăn kèm còn có thêm dưa chua giòn giòn và thứ nước dưa chua độc đáo được lên men tự nhiên từ dứa, chuối hoặc các loại hoa quả rừng. Sự kết hợp táo bạo giữa vị cay xé lưỡi, vị chua thanh mát và độ bùi béo của bánh ngô mang đến một trải nghiệm "tê tái" đầy kích thích.

Từ xèo xèo chảo bánh áp chao đến thanh mát cốc chè thạch mác púp

Bên cạnh sức hút mộc mạc của bánh đúc ngô, chợ phiên Pò Tấu còn là thiên đường của những tâm hồn đam mê đồ chiên rán với sự góp mặt của bánh phộng và bánh áp chao. Trong tiết trời se se lạnh, được sà vào một sạp hàng đỏ lửa, ngắm nhìn chảo dầu sôi xèo xèo nấm tấm những chiếc bánh áp chao vàng rộm thì chẳng còn gì ấm áp bằng. Bánh áp chao có chiếc khuôn sâu lòng riêng biệt. Phần vỏ bánh là sự hòa quyện nhịp nhàng giữa bột gạo nếp nương dẻo thơm và một chút khoai nghiền để tạo độ giòn xốp hoàn hảo. 

Ẩn sâu bên trong lớp vỏ vàng giòn ấy là phần nhân thịt lợn bản băm nhỏ, tẩm ướp gia vị đậm đà, đặc biệt là mùi hạt tiêu rừng thơm nức mũi lan tỏa trong từng thớ thịt. Nếu như ở ngoài phố thị, người ta thường gắp bánh áp chao cắt nhỏ ăn kèm với nước mắm giấm tỏi ớt trộn nộm đu đủ chua ngọt, thì ngay tại không gian chợ phiên dân dã này, đồng bào thường hồn nhiên cầm chiếc bánh nóng hổi vừa thổi vừa ăn trực tiếp để cảm nhận trọn vẹn cái giòn tan ngậy béo. 

Và để khép lại một buổi sáng lượn lờ chợ phiên no nê, trọn vẹn nhất định không thể bỏ qua một bát thạch mác púp. Đây là thứ thạch tự nhiên đặc trưng bậc nhất của Cao Bằng, mềm trơn, thanh mát, trong veo như sương sớm. Húp một ngụm nước đường hoa mai ngọt dịu cùng miếng thạch mát lạnh trôi tuột xuống cuống họng, mọi dư vị béo ngậy của các món mặn dường như tan biến, chỉ còn lại sự sảng khoái và tình yêu dào dạt dành cho mảnh đất vùng cao hồn hậu này.