Đọc vị TUỔI XƯƠNG để con không lùn oan

(Chia sẻ chuyên môn y khoa phát triển chiều cao)

Nhiều ba mẹ Việt thường rỉ tai nhau kinh nghiệm: "Nhìn chân nó dài thế kia sau này kiểu gì cũng mét 7, mét 8" hoặc ngược lại "Bố mẹ lùn tịt thì con làm sao mà cao được" .

Thực tế, có những bé hồi tiểu học lúc nào cũng đứng cuối hàng vì cao nhất lớp, đùng một cái lên cấp 2 lại "chững" lại rồi lọt thỏm giữa bạn bè. Ngược lại, có những bạn ngày xưa bé như cái kẹo, đi học toàn ngồi bàn đầu, lên cấp 3 bỗng "nhổ giò" cao lớn phổng phao khiến ai cũng ngỡ ngàng.

Các chuyên gia nhi khoa khẳng định: Để biết con còn cơ hội cao tiếp hay không, nhìn vào ngày tháng năm sinh trên giấy khai sinh là chưa đủ, ba mẹ bắt buộc phải biết đến khái niệm "Tuổi xương" .

Tuổi xương là gì?

Tuổi thực tế (Tuổi sinh học): Là tuổi tính theo Giấy khai sinh, cứ qua một cái Tết là con tăng lên 1 tuổi. Tuổi này thực chất không phản ánh đúng tốc độ lớn của cơ thể, rõ nhất là ở các bé sinh non. Một em bé sinh thiếu tháng lúc 8 tháng, dù nuôi bộ tròn 1 năm ngoài đời nhưng thực tế thể trạng sinh lý mới chỉ bằng bé 10 tháng tuổi.

Tuổi xương (Tuổi phát triển của hệ xương): Chiều cao của con dài ra được là nhờ xương dài ra. Tuổi xương phản ánh chính xác độ trưởng thành của các sụn xương.

Tùy vào gen di truyền, chế độ ăn uống (nhiều sữa, đồ ngọt, đồ chiên rán...), giờ giấc ngủ nghỉ và nội tiết tố của từng bé mà tuổi xương sẽ "chạy" với tốc độ rất khác nhau:

Nhóm bình thường: 1 năm tăng đúng 1 tuổi xương (nhịp độ đồng đều).

Nhóm "lớn muộn": 1 năm chỉ tăng 0.5 tuổi xương (đây là các bạn nhỏ con lúc bé nhưng hậu vận rất cao).

Nhóm "lớn sớm": 1 năm tuổi xương chạy vọt lên 1.5 tuổi (nguy cơ dậy thì sớm, đóng sụn sớm).

Lưu ý: Trước 2 tuổi, tuổi thực và tuổi xương của các bé gần như bằng nhau. Nhưng từ sau 2 tuổi trở đi, khoảng cách bắt đầu lệch pha thấy rõ. Muốn biết con còn bao nhiêu "gánh" để cao, phải kiểm tra tuổi xương.

Tuổi xương quyết định chiều cao khi trưởng thành ra sao?

Cơ chế ngừng cao của con người rất rõ ràng: Khi các đầu sụn xương khép lại (gọi là đóng sụn tăng trưởng), con sẽ vĩnh viễn không cao thêm được nữa, dù có uống bao nhiêu thuốc bổ hay sữa tăng chiều cao. Mốc đóng sụn này tính theo tuổi xương, không tính theo tuổi trên giấy khai sinh:

Ở con gái: Tuổi xương chạm mốc 14 tuổi , sụn xương đóng lại, chiều cao dừng tăng.

Ở con trai: Tuổi xương chạm mốc 16 tuổi , sụn xương khép kín, chiều cao chính thức "chốt sổ".

Bí mật chiều cao: Tuổi xương chạy càng nhanh thì sụn đóng càng sớm, thời gian để con kịp cao bị rút ngắn lại, con sẽ bị thiệt thòi về chiều cao khi trưởng thành. Ngược lại, tuổi xương tăng chậm rãi, con có nhiều thời gian để tích lũy chiều cao hơn. Trong "cuộc đua" này, chậm mà chắc lại là một lợi thế cực lớn!

Tại sao đo chiều cao theo bảng chuẩn của Bộ Y tế đôi khi lại bị sai lệch?

Nhiều ba mẹ có thói quen cứ đến tháng là mang con ra cân, đo chiều cao rồi đối chiếu với bảng chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hay Bộ Y tế. Nếu thấy con thấp hơn chuẩn là cuống cuồng mua sữa, mua thuốc. Các bác sĩ cảnh báo rằng đối chiếu như vậy chưa hoàn toàn chính xác nếu bỏ qua tuổi xương.

Ví dụ thực tế: Bé Nguyễn Văn A tuổi thực là 5 tuổi, nhưng đi chụp tuổi xương bác sĩ bảo xương đã già bằng bé 6 tuổi. Lúc này, mẹ phải lấy chiều cao của bé A đối chiếu với chuẩn của trẻ 6 tuổi thì mới đúng. Ngược lại, một bé 5 tuổi nhưng tuổi xương mới 4 tuổi, thì chỉ cần đạt chiều cao chuẩn của bé 4 tuổi là đã đạt yêu cầu. Bé này nhìn có vẻ thấp hơn các bạn cùng lứa, nhưng thực chất chỉ là "lớn muộn", tương lai bứt phá còn rất dài.

Chụp X-quang đo tuổi xương: Liệu tia bức xạ có hại cho con?

Quy trình đo tuổi xương thực ra cực kỳ đơn giản và nhanh chóng. Bác sĩ chỉ cần cho con chụp một tấm phim X-quang thẳng bàn tay và cổ tay bên trái .

Nhiều bậc phụ huynh nghe thấy từ "chụp X-quang" là sợ nhiễm xạ, ảnh hưởng đến tế bào của con. Tuy nhiên, ba mẹ hoàn toàn có thể yên tâm: Lượng bức xạ của một lần chụp tuổi xương ở tay chỉ khoảng 0.00012 mSv .

Con số này chỉ bằng 1/1000 lần so với một lần chụp X-quang phổi thông thường.

Nó chỉ tương đương với lượng bức xạ tự nhiên mà con người hấp thụ khi đi dạo ngoài trời 20 phút, hoặc bằng 2 phút ngồi trên máy bay. Lượng tia này siêu nhỏ, hoàn toàn an toàn và không gây bất kỳ tác hại nào cho sức khỏe của trẻ.

Bao lâu nên cho con đi kiểm tra tuổi xương một lần?

Các chuyên gia khuyến nghị ba mẹ nên bắt đầu đưa con đi tầm soát tuổi xương từ năm 3 tuổi với tần suất tùy theo thể trạng của con:

Với các bé khỏe mạnh, phát triển bình thường: Để theo dõi sát sao và tối ưu chiều cao theo mong muốn của gia đình, chỉ cần cho con đi chụp định kỳ 1 năm 1 lần .

Với các bé thấp còi, đang phải điều trị bằng hormone tăng trưởng: Cần tái khám 6 tháng một lần để bác sĩ điều chỉnh liều lượng thuốc.

Với các bé có dấu hiệu dậy thì sớm (ngực phát triển sớm ở bé gái, vỡ giọng sớm ở bé trai...): Cần đi kiểm tra gắt gao 3 tháng một lần để canh chừng, không cho sụn xương đóng lại quá sớm.

Sai lầm tai hại: Thấy con tăng cao đều đều là chủ quan!

Sai lầm lớn nhất của cha mẹ Việt là chỉ nhìn vào số cm con cao lên mỗi năm. Ví dụ thấy năm nay con cao lên được 6cm là yên tâm ăn ngon ngủ kỹ. Bác sĩ chỉ ra công thức đúng phải là: Hiệu suất tăng trưởng = Số cm tăng được ÷ Số tuổi xương tăng thêm.

Hãy nhìn vào ví dụ của 3 bạn nhỏ dưới đây, dù cả 3 bạn đều cao thêm 6cm trong năm vừa qua :

Bạn thứ nhất (Tuổi xương chỉ tăng 0.8 tuổi): Tính ra mỗi năm tuổi xương bạn ấy cao được tới 7.5 cm thì t ương lai cực kỳ rộng mở, rất dễ cao trên mét 8.

Bạn thứ hai (Tuổi xương tăng đúng 1 tuổi): Mỗi năm tuổi xương cao được 6 cm thì đạt chuẩn trung bình.

Bạn thứ ba (Tuổi xương tăng vọt 1.5 tuổi): Nhìn thì tưởng cao bằng các bạn, nhưng tính ra mỗi năm tuổi xương bạn này chỉ tăng được 4 cm thì xương đang "già" đi quá nhanh so với tốc độ tăng chiều cao, sụn sẽ đóng sớm và nguy cơ bị lùn khi trưởng thành là rất cao.

Lời kết cho ba mẹ

Nuôi con cao lớn là một hành trình khoa học. Thay vì ép con uống sữa vô tội vạ hay nghe các bài thuốc truyền miệng, ba mẹ hãy chủ động đưa con đi kiểm tra tuổi xương định kỳ để biết chính xác "đồng hồ sinh học" của con đang chạy nhanh hay chậm, từ đó có hướng điều chỉnh dinh dưỡng và vận động phù hợp nhất!

Nguồn: Sohu