Hà Nội có những con phố mà chỉ cần nghe tên đã có thể hình dung về một nghề thủ công từng làm nên diện mạo của kinh thành Thăng Long. Hàng Bạc gắn với nghề kim hoàn, Hàng Quạt nhắc nhớ nghề làm quạt, còn Hàng Hòm từng nổi tiếng với những chiếc hòm, tráp gỗ được phủ sơn son tỉ mỉ. Thế nhưng, giữa nhịp sống sầm uất của phố cổ ngày nay, không phải ai cũng biết ngay tại số 11 Hàng Hòm vẫn còn một ngôi đình thờ Tổ nghề sơn, lưu giữ câu chuyện về những người thợ từ làng quê Bắc Bộ lên kinh thành lập nghiệp cách đây hơn một thế kỷ.
Tháng 11 này, đình Hà Vĩ trở thành một điểm đến trong dự án "Chuyện Đình trong Phố", thuộc Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026. Những tác phẩm sơn mài, đồ nghề truyền thống và hoạt động trải nghiệm được đưa vào không gian di tích, mở ra một cách tiếp cận gần gũi với nghề thủ công từng góp phần tạo nên bản sắc của phố Hàng Hòm.
Điều thú vị là cuộc gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại ấy diễn ra ngay trong một ngôi đình vốn được dựng lên để người làm nghề tưởng nhớ nguồn cội của mình.
Từ một làng nghề ở Thường Tín đến phố Hàng Hòm giữa kinh thành
Diễn ra từ ngày 14 đến 28/11/2026, "Chuyện Đình trong Phố" là dự án nghệ thuật do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn khởi xướng và giám tuyển, kết nối mạng lưới 12 điểm đình, hội quán trong nội đô Hà Nội, đồng thời tạo mối liên hệ với Văn Miếu - Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân.

Thay vì chỉ trưng bày những hiện vật trong không gian triển lãm thông thường, dự án đưa nghệ thuật đương đại trở lại chính những ngôi đình từng gắn bó với các phường nghề của Thăng Long - Kẻ Chợ. Tại đây, câu chuyện về người làm nghề được kể qua hội họa, nhiếp ảnh, sắp đặt, dụng cụ thủ công và những hoạt động thực hành cùng nghệ nhân.
Trong số các địa điểm tham gia, đình Hà Vĩ mang một dấu ấn đặc biệt bởi lịch sử của ngôi đình gần như gắn liền với sự hình thành và phát triển của phố Hàng Hòm.
Theo tư liệu giới thiệu tại di tích, đình Hà Vĩ được những người dân làng Hà Vĩ, xưa thuộc phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông, xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ XIX sau khi lên Thăng Long lập nghiệp. Những người thợ từ làng quê mang theo nghề làm đồ gỗ phủ sơn, đặc biệt là các sản phẩm hòm, tráp, rồi mở cửa hàng buôn bán tại khu vực Cổ Vũ Thượng, tổng Tiền Túc, huyện Thọ Xương xưa.

Từ những cơ sở sản xuất và cửa hàng ấy, một phố nghề dần hình thành. Tên gọi Hàng Hòm cũng gắn với mặt hàng từng được những người thợ nơi đây làm ra và buôn bán. Nhưng khi rời làng quê lên phố thị, họ không chỉ mang theo tay nghề và công cụ lao động. Cùng với đó là những tập quán, tín ngưỡng và lòng biết ơn đối với người đã truyền dạy nghề cho mình.
Đình Hà Vĩ được dựng lên từ nhu cầu ấy, trở thành nơi thờ Tổ nghề sơn Trần Lư và là không gian sinh hoạt chung của cộng đồng người làm nghề.
Theo tư liệu tại đình, Trần Lư (1470-1540) quê ở làng Bình Vọng, vùng Thường Tín. Ông đỗ tiến sĩ năm 1502, từng đảm nhiệm các chức vụ trong triều đình và hai lần đi sứ. Tương truyền, ông học được kỹ thuật sơn son thếp vàng và truyền dạy lại cho người dân quê hương, từ đó được tôn là Tổ nghề sơn. Điều khiến câu chuyện Trần Lư trở nên thú vị là sự kết nối giữa truyền thống khoa bảng và nghề thủ công. Một vị tiến sĩ không chỉ được nhớ đến qua con đường học vấn, quan trường mà còn qua những kỹ nghệ được truyền lại cho cộng đồng.
Đây cũng chính là mạch kết nối được dự án "Chuyện Đình trong Phố" khai thác trong mùa lễ hội năm nay, khi câu chuyện về các vị Tổ nghề được đặt bên cạnh lịch sử khoa bảng tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Nhìn từ đình Hà Vĩ, người ta có thể hiểu thêm rằng Hà Nội 36 phố phường không chỉ hình thành từ hoạt động mua bán. Phía sau mỗi tên phố còn là những thế hệ người thợ, những làng nghề gốc và cả hệ thống tín ngưỡng giúp các cộng đồng gắn bó với nhau giữa đô thị.

Ngôi đình từng bị phá hủy, nay trở thành nơi kể chuyện sơn mài
Đình Hà Vĩ không phải một công trình có quy mô đồ sộ.
Theo thông tin giới thiệu tại di tích, ngôi đình có diện tích khoảng 202,3 m², kiến trúc mặt bằng hình chữ "Nhị", gồm ba gian tiền đường và ba gian hậu cung, được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống tương đối giản dị. Nhưng đằng sau diện tích khiêm tốn ấy là lịch sử với không ít biến động.
Các tư liệu còn lưu giữ cho biết ngôi đình từng trải qua nhiều đợt tu sửa vào các năm 1914, 1921 và 1941. Đến năm 1947, công trình bị thực dân Pháp đánh sập, sau đó được nhân dân khôi phục vào năm 1951 với quy mô cơ bản như hiện nay. Trải qua thời gian dài, cùng tác động của thời tiết và những thay đổi trong đời sống đô thị, đình Hà Vĩ từng xuống cấp nghiêm trọng. Không gian di tích bị thu hẹp, nhiều công trình và đồ thờ hư hại hoặc thất lạc.
Năm 2014, đình được thành phố Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử - nghệ thuật. Đến năm 2022, công tác tu bổ, tôn tạo được triển khai và hoàn thành vào tháng 6/2023, góp phần trả lại diện mạo cho không gian thờ tự lâu đời giữa phố cổ. Điều đáng nói là sau khi được phục hồi, đình Hà Vĩ không chỉ mở cửa để người dân đến dâng hương hay tìm hiểu lịch sử. Ngôi đình đang dần trở thành một địa điểm văn hóa, nơi những giá trị nghề thủ công có thể được giới thiệu bằng những hình thức mới.
Trong khuôn khổ "Chuyện Đình trong Phố" năm nay, triển lãm "Chuyện Đình Hà Vĩ" đưa các sáng tác sơn mài đến gần công chúng, đặt chúng bên cạnh những công cụ, vật liệu và sản phẩm ứng dụng của nghề sơn. Các tác phẩm của Trương Hoàng Hải, Trần Văn Giáp, Trần Công Dũng, Bùi Kim Hiền cùng những sáng tạo của nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát mang đến nhiều cách tiếp cận với chất liệu truyền thống.
Bên cạnh hội họa sơn mài, công chúng còn có cơ hội tiếp cận nhiếp ảnh, các thực hành tạo hình và những sản phẩm thủ công được phát triển từ kỹ thuật làm sơn. Một chi tiết thú vị là nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn đã trồng hai cây sơn ta ngay trong sân đình.
Với nhiều người, sơn mài thường được biết đến qua những bức tranh có bề mặt óng ánh hoặc các món đồ trang trí mang sắc vàng, đỏ, đen đặc trưng. Nhưng không phải ai cũng hình dung được chất liệu sơn truyền thống bắt đầu từ nhựa của một loài cây.
Việc đưa cây sơn ta trở lại không gian thờ Tổ nghề vì thế mang ý nghĩa rất gần gũi. Từ cây nguyên liệu, dụng cụ lao động đến tác phẩm hoàn chỉnh, người xem có thể nhận ra hành trình dài phía sau một sản phẩm tưởng như chỉ đơn giản là đẹp mắt.
Đặc biệt, sơn mài không phải kỹ thuật chỉ cần phủ màu lên một bề mặt là hoàn thành. Phía sau vẻ đẹp của chất liệu này là quá trình xử lý cốt, tạo lớp sơn, sử dụng những vật liệu như vàng, bạc, vỏ trứng, sau đó mài và đánh bóng qua nhiều công đoạn.
Tư liệu trưng bày tại đình cũng giới thiệu những đặc trưng ấy của sơn mài Việt Nam, từ kỹ thuật sơn son thếp vàng, sơn phủ nhiều lớp đến nghệ thuật mài tạo chiều sâu, kết hợp chất liệu và hiệu ứng màu sắc. Đặc biệt, chính kỹ thuật mài không chỉ làm lộ những lớp màu ẩn bên dưới mà còn tạo nên vẻ đẹp giàu chiều sâu, một trong những nét riêng của nghệ thuật sơn mài Việt.
Từ những chiếc hòm, tráp phục vụ sinh hoạt của người dân Kẻ Chợ đến những bức tranh và sản phẩm mỹ nghệ đương đại, chất liệu sơn đã trải qua một hành trình dài. Và tại đình Hà Vĩ, hành trình ấy được kể ngay trong không gian từng là chỗ dựa tinh thần của những người thợ làm nghề.
Khi di sản không chỉ để ngắm mà còn có thể chạm vào
Một trong những điểm đáng chú ý của "Chuyện Đình trong Phố" là việc khuyến khích công chúng tiếp cận di sản bằng trải nghiệm thực tế. Tại đình Hà Vĩ, hoạt động trải nghiệm sơn mài cùng nhóm nghệ sĩ, nghệ nhân Nguyễn Tấn Phát tạo cơ hội để người tham gia tìm hiểu chất liệu, công cụ và thử sức với một số thao tác thủ công.
Song song với chương trình lễ hội, không gian "Chạm di sản - sáng tạo cùng sơn mài" và trưng bày "Đôi lời từ sơn mài Đường Lâm" trong tháng 11 tiếp tục giới thiệu những sản phẩm mang dấu ấn nghề sơn truyền thống. Từ khay trà, hộp mứt đến các sản phẩm trang trí, sơn mài không chỉ xuất hiện như một loại hình nghệ thuật để thưởng lãm mà còn có thể trở thành những món đồ hiện diện trong đời sống thường ngày. Đây cũng là một hướng đi đáng chú ý trong việc gìn giữ nghề truyền thống.
Bởi để một nghề thủ công tồn tại, việc bảo tồn kỹ thuật và các giá trị lịch sử là rất quan trọng, nhưng chưa đủ. Người làm nghề còn cần thị trường, cần thế hệ kế cận và cần những sản phẩm có thể tiếp tục được sử dụng trong cuộc sống hiện đại.
Những hoạt động trải nghiệm vì thế không đơn thuần là một buổi làm đồ thủ công cho vui. Khi trực tiếp tìm hiểu chất liệu, thử một công đoạn và trò chuyện với nghệ nhân, người tham gia có thể hiểu thêm vì sao một sản phẩm sơn mài cần nhiều thời gian để hoàn thành, và giá trị của nó nằm ở đâu. Đối với người trẻ, đây cũng là cách để những câu chuyện lịch sử vốn có phần xa xôi trở nên cụ thể hơn.
Thay vì chỉ nghe rằng phố Hàng Hòm từng nổi tiếng với nghề sơn, họ có thể bước vào ngôi đình của những người thợ xưa, tìm hiểu các dụng cụ làm nghề và quan sát cách chất liệu truyền thống được phát triển trong nghệ thuật đương đại.
Hơn một thế kỷ trước, những người thợ làng Hà Vĩ lên Thăng Long mang theo kỹ nghệ làm sơn, mở cửa hàng buôn bán và dựng đình để nhớ về quê gốc. Hôm nay, người làm nghệ thuật lại tìm về chính ngôi đình ấy, mang theo những sáng tạo mới để tiếp nối câu chuyện nghề.
Đó có lẽ cũng là điều thú vị nhất của "Chuyện Đình trong Phố": Không cố gắng biến di sản thành một thứ chỉ tồn tại trong quá khứ, mà tìm cách đưa con người trở lại gặp gỡ, trao đổi và sáng tạo trong chính không gian đã lưu giữ ký ức của cộng đồng.
Giữa phố Hàng Hòm với những cửa hàng, dòng xe và nhịp sống hối hả, đình Hà Vĩ vẫn lặng lẽ hiện diện như một dấu nối giữa làng và phố, giữa người thợ xưa và nghệ sĩ hôm nay.
Và đôi khi, để hiểu thêm về Hà Nội, không nhất thiết phải tìm đến những công trình thật lớn. Chỉ cần bước vào một ngôi đình nhỏ giữa phố cổ, người ta đã có thể khám phá cả câu chuyện về một nghề, một cộng đồng và cách thành phố này được hình thành qua nhiều thế hệ.
Thông tin tham quan:
Triển lãm "Chuyện Đình Hà Vĩ" thuộc dự án "Chuyện Đình trong Phố", Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, diễn ra từ ngày 14 đến 28/11/2026 tại đình Hà Vĩ, số 11 Hàng Hòm, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội.
Khách tham quan có thể tìm hiểu những tác phẩm sơn mài, tư liệu nghề sơn và các hoạt động trải nghiệm cùng nghệ sĩ, nghệ nhân. Triển lãm mở cửa miễn phí; các workshop có thể có lịch tổ chức riêng.



















Bài cùng chuyên mục
Dạo này sao nhiều gái xinh đi Úc thế? Hàn Hằng, Đặng Thu Hà, Nam Thương đồng loạt check-in Sydney đẹp mê
Mở mạng xã hội những ngày gần đây, dân tình liên tục bắt gặp nhiều người khoe ảnh vi vu Sydney, Úc.
Phụ nữ 30 + khám phá thời trang đơn giản nhưng cuốn hút với phom dáng và chi tiết nhỏ
Một chiếc áo khoác đứng phom, chân váy dài gọn gàng và vài gam màu trung tính có thể tạo nên diện mạo cuốn hút. Bí quyết nằm ở cách chọn phom dáng, kết hợp chất liệu và giữ lại những chi tiết mang dấu ấn riêng.
Hàng nghìn người đi qua phố Hàng Hòm, nhưng có mấy ai biết câu chuyện phía sau ngôi đình ở số 11?
Giữa phố Hàng Hòm, đình Hà Vĩ đang kể lại câu chuyện nghề sơn truyền thống qua nghệ thuật đương đại trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Giữa phố Hàng Hòm, đình Hà Vĩ đang kể lại câu chuyện nghề sơn truyền thống trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026
Giữa phố Hàng Hòm, đình Hà Vĩ đang kể lại câu chuyện nghề sơn truyền thống qua nghệ thuật đương đại trong Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Muốn mặc quần jeans theo style old money, chị em có thể học 5 cách phối này
Từ blazer nâu, áo khoác màu kem đến áo len xám, những món đồ quen thuộc có thể kết hợp với quần jeans để tạo nên trang phục vừa thoải mái, vừa chỉn chu cho ngày se lạnh.
Một chiếc cardigan, 3 cách mặc đầu thu từ đi làm đến cà phê cuối tuần
Một chiếc cardigan có thể cài cúc mặc như áo len, khoác hờ ngoài váy hai dây hoặc mang theo để dùng trong phòng điều hòa. Điểm đáng để ý nhất khi thử áo là vị trí gấu áo so với cạp quần và hông.