Người lớn tràn vào nhóm “Con ghét bố mẹ”: Đừng khiến trẻ phải tìm thêm một nơi khác để trốn khỏi chúng ta

Chụp màn hình mang đi bàn tán, đăng bài mắng mỏ hay lên tiếng khẳng định “tôi là người mẹ luôn thấu hiểu” đều có thể khiến trẻ cảm thấy nơi mình tìm đến để giãi bày đã không còn an toàn. Muốn biết vì sao con xa cách, người lớn cần nhìn lại cách mình bước vào thế giới của con.

Từ ngày dân mạng phát hiện ra sự tồn tại của nhóm hội "Con ghét bố mẹ", nhóm này đã tăng chóng mặt từ hơn 20.000 thành viên lên gần 300.000 thành viên. Chỉ cần nhìn sự "nở ra" của nhóm chỉ sau vài ngày ngắn ngủi, chắc chúng ta đều hiểu số lượng thành viên tăng lên chóng mặt kia chủ yếu là ai.

Tất nhiên, bỗng nhiên 1 ngày, những người làm cha làm mẹ như chúng ta thấy một nhóm mang tên “Con ghét bố mẹ”, nhiều người hẳn sẽ giật mình. Có người lo con mình ở trong đó. Có người tức giận vì nghĩ trẻ bây giờ được chăm sóc đủ đầy mà vẫn vô ơn. Cũng có người tò mò: Không biết những đứa trẻ ấy đang nói gì về gia đình?

Từ sự lo lắng và tò mò đó, người lớn tìm cách vào nhóm.

Có người âm thầm đọc rồi chụp màn hình, mang những lời tâm sự đi chia sẻ ở nơi khác, nhóm hội khác với đủ loại biểu cảm. Có người đăng bài trách mắng, dạy các cháu phải biết thương bố mẹ ngay trong chính cái nhóm "Con ghét bố mẹ" đó. Có người chọn cách nhẹ nhàng hơn, viết rằng mình là một người mẹ luôn lắng nghe, luôn thấu hiểu và mong các con suy nghĩ tích cực.

Cách thể hiện khác nhau, nhưng có một câu hỏi cần đặt ra: Những đứa trẻ trong nhóm có muốn người lớn bước vào cuộc trò chuyện ấy như vậy không?

Chúng ta muốn được nghe con nói thật. Nhưng khi con nói những điều khó nghe ở một nơi không dành cho mình, chúng ta lại tìm đến để đọc, nhận xét và sửa ngay cảm xúc của con.

Rồi chúng ta thắc mắc vì sao con không còn muốn tâm sự.

Một lời than thở không phải bản kết luận về cả gia đình

“Con ghét bố mẹ” là cái tên khiến người lớn khó chịu. Nhưng không thể chỉ nhìn cái tên rồi cho rằng mọi đứa trẻ trong đó đều căm ghét gia đình, đều phủ nhận những gì bố mẹ đã làm cho mình.

Có đứa vừa bị mắng vì điểm kém. Có đứa bị so sánh với anh chị em. Có đứa muốn được tự quyết một chuyện nhỏ mà không được. Cũng có đứa đang chịu những tổn thương nghiêm trọng hơn, chưa biết phải nói với ai.

Những hoàn cảnh ấy khác nhau. Một dòng viết lúc tức giận không đủ để chúng ta hiểu toàn bộ câu chuyện.

Người lớn cũng có lúc than “chán việc quá”, “biết thế không lấy chồng/vợ”, “chịu hết nổi rồi”. Khi nói như vậy, chúng ta đâu muốn người khác lập tức kết luận mình vô trách nhiệm hay không yêu gia đình. Nhiều khi, chúng ta chỉ cần có người nghe hết câu. Mà không ai nghe cũng không sao, miễn sao tâm tư trong lòng được trút bỏ trước khi nó bùng nổ mất kiểm soát.

Trẻ cũng cần được có những lúc như thế.

Con có thể yêu mẹ và vẫn giận mẹ. Có thể biết bố vất vả nhưng vẫn buồn vì một lời bố nói. Có thể được chăm sóc đầy đủ mà vẫn cảm thấy không được lắng nghe.

Thừa nhận những cảm xúc ấy không có nghĩa là đồng ý với mọi lời nói hoặc hành động của trẻ. Nó đơn giản là chấp nhận rằng con có một đời sống bên trong, và đời sống ấy không phải lúc nào cũng vừa ý chúng ta.

Chụp màn hình mang đi bàn tán: Lời tâm sự của trẻ không phải chuyện để người lớn bình phẩm

Một đứa trẻ viết chuyện của mình trong nhóm có thể đã nghĩ rằng ở đó sẽ có người hiểu cảm giác ấy. Nhưng rồi lời viết bị chụp lại, xuất hiện ở một nhóm phụ huynh khác, kèm theo những lời như “trẻ bây giờ đáng sợ thật”, “vất vả nuôi con xong nó cỡ này đây”.

Khi đó, điều đứa trẻ nhận được là gì?

Câu chuyện của mình trở thành thứ để người lạ phán xét. Nỗi buồn bị gọi là vô ơn. Cơn giận bị biến thành bằng chứng rằng mình là một đứa con hư.

Ngay cả khi tên được che đi, trẻ vẫn có thể nhận ra bài viết của mình. Và cảm giác bị đem ra bàn tán không biến mất chỉ vì người chia sẻ đã xóa ảnh đại diện.

Đúng là đăng lên mạng luôn có nguy cơ nội dung bị lan truyền. Nhưng điều đó không khiến việc mang lời tâm sự của trẻ đi bêu riếu trở thành một hành động nên làm.

Nếu gặp một nội dung cho thấy trẻ đang bị đe dọa, bị bạo hành hoặc có nguy cơ làm hại bản thân, người lớn cần tìm cách hỗ trợ phù hợp. Còn chia sẻ để gây chú ý, để trách móc cả một thế hệ hoặc để chứng minh mình đúng thì chẳng giúp đứa trẻ an toàn hơn.

Trước khi bấm chụp màn hình, hãy thử nghĩ: Nếu đây là lời con mình viết trong một lúc rất buồn, mình có muốn nó bị hàng trăm người mang ra bình phẩm không?

Vào mắng trẻ chỉ khiến trẻ có thêm lý do để đóng cửa

Một bài đăng dạy trẻ rằng bố mẹ đã hy sinh thế nào có thể nhận được nhiều sự đồng tình từ những phụ huynh khác. Nhưng với đứa trẻ đang giận, nó có thể chỉ là một lần nữa bị yêu cầu im đi.

Con chưa kịp nói hết vì sao mình tổn thương, người lớn đã kể công. Con chưa được hỏi chuyện gì xảy ra, đã bị nhắc phải biết ơn.

Có thể sau đó trẻ không viết nữa. Nhưng ngừng viết không có nghĩa là hết buồn. Im lặng cũng không đồng nghĩa với hiểu ra.

Chúng ta có thể khiến con sợ mà xóa bài. Khó hơn nhiều là khiến con tin rằng mình có thể kể lại chuyện ấy với bố mẹ mà không bị mắng thêm.

Cha mẹ có quyền đặt giới hạn, hướng dẫn cách ứng xử và yêu cầu con chịu trách nhiệm khi xúc phạm người khác. Nhưng để làm được điều đó, cần một cuộc trò chuyện cụ thể với con, trong sự tôn trọng. Một bài mắng mỏ dành cho những đứa trẻ xa lạ không thể thay thế việc ấy.

Những bài “tôi là người mẹ thấu hiểu” cũng cần đúng chỗ

Không phải phụ huynh nào vào nhóm cũng có ý công kích. Có người thật lòng muốn an ủi, muốn các cháu biết rằng vẫn có những người lớn sẵn sàng lắng nghe.

Thiện ý ấy đáng ghi nhận. Nhưng thiện ý không tự động khiến mọi cách tiếp cận đều phù hợp.

Một bài viết dài khẳng định “tôi luôn hiểu con”, “làm mẹ rồi các cháu sẽ biết” có thể vô tình kéo cuộc trò chuyện về phía người lớn. Trẻ đang nói về điều mình trải qua, lại phải nghe chúng ta giải thích mình tốt và thương con đến đâu.

Không phải đứa trẻ nào cũng muốn được một phụ huynh xa lạ khuyên nhủ. Có em chỉ muốn nói với những người cùng tuổi, cùng trải nghiệm, mà chưa sẵn sàng trò chuyện với người lớn.

Thấu hiểu đôi khi bắt đầu từ việc không chen vào. Đọc một điều khiến mình khó chịu, chịu khó nghĩ thêm, rồi trở về xem mình đang đối xử với con ra sao.

Chúng ta không cần đăng trong nhóm để chứng minh mình là người mẹ biết lắng nghe. Con mình sẽ cảm nhận điều đó qua những cuộc trò chuyện ở nhà.

Nếu không có nhóm này, trẻ sẽ tìm một nhóm khác

Người lớn có thể tràn vào một nhóm, khiến trẻ dè chừng, khiến những cuộc trò chuyện thưa đi. Nhưng nhu cầu được giãi bày của trẻ vẫn còn.

Nếu nhóm này không còn an toàn, các em có thể sang nhóm khác, lập cuộc trò chuyện kín hơn hoặc ngừng chia sẻ ở những nơi người lớn dễ tìm thấy.

Vì vậy, câu hỏi cần quan tâm không phải chỉ là “Con đang ở nhóm nào?”, mà còn là “Vì sao có những điều con thấy dễ kể với người lạ hơn với mình?”.

Ở nhà, khi con nói buồn, chúng ta có nghe hay lập tức bảo “có thế mà cũng buồn”? Khi con không đồng ý, chúng ta có hỏi lý do hay kết luận “cãi bố mẹ”? Khi con kể chuyện riêng, chúng ta có giữ cho con hay đem kể với họ hàng để trêu, để mắng?

Cảm giác được tôn trọng được tạo nên từ những việc nhỏ như vậy. Và nó cũng có thể mất đi qua những lần như vậy.

Khi không còn tin rằng lời mình nói sẽ được đón nhận tử tế, trẻ sẽ rút lui. Có thể con vẫn ngồi ăn cơm, vẫn trả lời khi được hỏi, nhưng những chuyện thật sự quan trọng đã được mang đi kể ở nơi khác.

Muốn con nói thật, hãy để con được nói cả những điều khó nghe

Không ai dễ chịu khi nghe con nói “con ghét mẹ”. Nhưng trước khi phản ứng, hãy thử hỏi: “Chuyện gì khiến con giận mẹ đến vậy?”.

Nghe hết không có nghĩa là cha mẹ phải nhận mình sai trong mọi chuyện. Chúng ta vẫn có thể giữ quyết định, giải thích giới hạn và góp ý cách con nói. Đồng thời, cũng có thể nhận ra rằng một câu mình nói lúc nóng giận đã làm con đau.

Đừng dùng một bài đăng để thẩm vấn con. Đừng ép con chứng minh mình yêu bố mẹ bằng cách không được buồn, không được giận, không được than phiền.

Và đừng biến việc con từng tâm sự thành thứ được nhắc lại mỗi lần gia đình có mâu thuẫn. Nếu hôm nay con kể thật rồi ngày mai lời ấy bị dùng để trách móc, lần sau con sẽ cân nhắc rất lâu trước khi mở miệng.

Các phụ huynh hãy nhớ: Nếu không có nhóm “Con ghét bố mẹ” này, sẽ có một nhóm khác. Chúng ta không thể theo con vào mọi nơi, đọc mọi cuộc trò chuyện và sửa mọi cảm xúc.

Điều có thể làm là để con biết rằng ở nhà, con được lắng nghe, chuyện riêng được tôn trọng và những bất đồng có thể được nói ra.

Còn nếu cứ tìm đến nơi trẻ giãi bày để soi xét, mang lời của trẻ đi bàn tán rồi yêu cầu trẻ phải cảm thấy khác đi, đừng ngạc nhiên khi con càng xa cách. Chúng ta đang khiến con hiểu rằng muốn được nói thật lòng, con phải tìm một nơi không có chúng ta.