Tết 2026: Giải mã rối loạn nội tiết ở phụ nữ ngòai 40 tuổi trước Tết

Tết Nguyên đán - kỳ nghỉ được mong chờ nhất trong năm, là dịp gia đình đoàn tụ, là cơ hội để tạm rời nhịp sống thường nhật. Nhưng với nhiều phụ nữ trung niên, đặc biệt là sau tuổi 40, Tết thường là thời điểm mà cơ thể "lên tiếng" rõ nhất: da xỉn màu, mệt mỏi kéo dài, mất ngủ, dễ cáu gắt và cân nặng thay đổi nhanh - những biểu hiện liên quan mật thiết đến sự rối loạn nội tiết.

Không phải ngẫu nhiên mà các triệu chứng này xuất hiện dồn dập chỉ trong vài tuần trước Tết. Đằng sau chúng là một sự cộng hưởng rất thực: áp lực tâm lý, thay đổi sinh hoạt, ăn uống lệch nhịp và chính những biến động nội tiết vốn đã thay đổi theo tuổi tác.

Hormone phụ nữ sau 40 - mảnh đất nhạy cảm bị "thách thức" trước Tết

Hệ thống nội tiết của phụ nữ không đứng im theo tuổi, mà thay đổi âm thầm suốt cả cuộc đời. Theo các nhà nội tiết học, từ khoảng tuổi 35-40 trở đi, nồng độ estrogen và progesterone bắt đầu biến động thất thường hơn. Đây là giai đoạn tiền mãn kinh, khi buồng trứng giảm dần hoạt động, làm cho hormone khó giữ ở mức cân bằng như trước.

Estrogen không chỉ điều hòa chu kỳ kinh nguyệt. Nó còn:

Ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ

Tham gia vào chuyển hóa mỡ và carbohydrate

Duy trì độ ẩm, đàn hồi của da

Một nghiên cứu đăng trên Endocrine Reviews nhấn mạnh rằng sự giảm estrogen góp phần làm suy giảm chất lượng da, phân bố mỡ cơ thể thay đổi (tăng mỡ bụng) và khiến cơ thể nhạy cảm hơn với stress.

Nhưng chính sự nhạy cảm này lại gặp "phép thử hoàn hảo" trong khoảng thời gian cận Tết.

Tết là "mồi lửa" chứ không phải nguyên nhân duy nhất

Tết không tạo ra rối loạn nội tiết, nhưng lại là thời điểm tất cả các yếu tố xấu hội tụ, khiến hệ thống hormone vốn đã mỏng manh ở độ tuổi trung niên càng dễ "lệch nhịp".

1. Căng thẳng kéo dài - cortisol tăng, nội tiết mất cân bằng

Cortisol là hormone phản ứng với stress. Khi stress kéo dài, cortisol tăng cao sẽ gây những thay đổi sâu trong cơ thể. Không chỉ khiến tâm lý căng thẳng hơn, nó còn:

Gây tăng tiết mỡ ở bụng

Ức chế sản xuất estrogen và progesterone

Giảm chất lượng giấc ngủ

Trong một nghiên cứu được công bố trên Journal of Clinical and Diagnostic Research, cortisol cao mạn tính được liên hệ với tăng mỡ vùng bụng ở phụ nữ trung niên – điều mà nhiều chị em cảm nhận rõ rệt sau những tuần bận rộn trước Tết.

Áp lực trước Tết là sự kết hợp của nhiều thứ: công việc dồn cuối năm, lo toan gia đình, nỗi "phải hoàn thành" trước khi nghỉ Tết. Sự căng thẳng kéo dài này tạo ra một phản ứng nội tiết mà làn da hay cảm xúc chỉ là phần nổi.

2. Giấc ngủ bị cắt xén - hormone mất ổn định

Giấc ngủ sâu là thời điểm cơ thể sản sinh và cân bằng lại nhiều hormone quan trọng, trong đó có melatonin và estrogen. Khi ngủ không đủ, melatonin giảm, kéo theo gốc tự do tăng, khiến da dễ lão hóa và bình phục kém sau tổn thương.

Một nghiên cứu của Harvard Medical School cho thấy: ngủ ít hơn 6 giờ mỗi đêm trong vài ngày liên tiếp ảnh hưởng đến hormone điều hòa cảm xúc và chuyển hóa, tác động trực tiếp đến:

Insulin và đường huyết

Cortisol

Sản xuất collagen

Trước Tết, nhiều phụ nữ phải thức khuya để hoàn tất công việc, dọn nhà, chuẩn bị Tết… khiến chu kỳ ngủ - thức bị rối loạn. Điều này làm cho nội tiết trở nên bất ổn hơn dù không ai nói rõ ra.

3. Ăn uống lệch nhịp - tác động kép lên hormone

Dịp cuối năm thường đi kèm với ăn uống thất thường: Bỏ bữa, ăn muộn, lót dạ bằng đồ ngọt hay thức ăn chế biến sẵn – và đây là kịch bản "làm khó" hormone.

Đường tinh luyện và carbohydrate nhanh làm tăng insulin, gây tích trữ mỡ – đặc biệt ở bụng. Một nghiên cứu trên The American Journal of Clinical Nutrition chỉ ra rằng chế độ ăn nhiều đường kích hoạt quá trình glycation - khi glucose gắn vào collagen, khiến collagen mất tính đàn hồi. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến da mà còn tác động đến cân bằng hormone vì insulin leo thang kéo theo estrogen và các hormone sinh dục khác dao động.

Chị Lan (44 tuổi, Hà Nội) từng kể: "Cuối năm mình ăn uống thất thường vì bận rộn. Chỉ vài tuần không có bữa nào đúng giờ, mình thấy da sạm hơn, bụng cũng khó chịu".

Dấu hiệu cảnh báo sớm rối loạn nội tiết trước khi mọi thứ "lộ" rõ

Các dấu hiệu này thường xuất hiện âm thầm, và rất dễ bị xem nhẹ vì tưởng là "mệt do bận":

1. Giấc ngủ kém chất lượng

Bạn ngủ "đủ giờ" nhưng vẫn tỉnh giữa đêm nhiều lần, hoặc ngủ không sâu, thức dậy vẫn cảm thấy mệt.

Đây không chỉ là thiếu ngủ thông thường mà là dấu hiệu hormone điều hòa chu kỳ ngủ (melatonin) và hormone sinh sản lẫn nhau bị ảnh hưởng.

2. Da xỉn, dễ nổi mụn, mất đàn hồi

Hormone ảnh hưởng mật thiết đến da: estrogen giúp giữ ẩm và đàn hồi. Khi estrogen bất ổn, da phản ứng rất nhanh dưới dạng khô, xỉn màu và mụn viêm.

3. Mỡ bụng tăng dù cân nặng không nhiều

Mỡ nội tạng tăng là biểu hiện của rối loạn insulin và hormone tuyến thượng thận (cortisol), chứ không chỉ do "ăn nhiều".

4. Tâm trạng thất thường, dễ cáu gắt

Hormone nội tiết và hormone điều hòa cảm xúc tác động lẫn nhau. Một nghiên cứu trên Psychoneuroendocrinology chỉ ra rằng hormone sinh dục không ổn định làm tăng mức độ lo âu và tâm trạng thất thường ở phụ nữ trung niên.

Chăm sóc nội tiết dịp Tết: Điều chỉnh lối sống thay vì "cứu cháy"

Phụ nữ trung niên không cần kiêng khem quá mức, nhưng có thể chủ động giữ nhịp sống để giảm thiểu những biến động nội tiết:

- Ngủ đủ và đều đặn: Duy trì giờ ngủ cố định, ưu tiên ngủ trước 23h, giúp tối ưu sản sinh melatonin và điều hòa hormone sinh sản.

- Ăn uống hợp nhịp: Không tránh đồ Tết, nhưng nên ưu tiên:

Đạm chất lượng (cá, trứng, đậu)

Rau xanh, chất xơ để ổn định đường huyết

Giảm đường tinh luyện và nước ngọt

- Vận động nhẹ đều đặn: Đi bộ sau ăn, tập giãn cơ nhẹ giúp cân bằng hormone tuyến giáp và giảm căng thẳng.

- Nghe cơ thể, phản ứng sớm hơn: Không đợi sau Tết mới đi khám, mà nên chú ý những thay đổi nhỏ ở giai đoạn trước Tết để điều chỉnh kịp thời.

Tết là dịp đoàn tụ, chia sẻ và tận hưởng niềm vui. Nhưng chính những thay đổi trong lối sống trước và trong Tết tạo ra một "vùng thoải"… không hẳn là sự thoải mái cho hormone.

Biết được tại sao nội tiết dễ lệch pha, và những dấu hiệu cảnh báo sớm, giúp phụ nữ trung niên không chỉ "trải qua" Tết, mà còn bước vào Tết với cơ thể khỏe – da đẹp – tinh thần ổn định.