Vợ chồng trung niên sống “lỗi thời”: Ít gọi đồ ăn, đồ hỏng ưu tiên sửa, càng sống càng thấy tài khoản nhẹ gánh

Vợ chồng tôi thường bị bạn bè trêu rằng đang sống như người của “thế kỷ trước”.

Chúng tôi hiếm khi gọi đồ ăn mang về, phần lớn các bữa đều tự nấu. Một món đồ trong nhà bị hỏng, phản ứng đầu tiên không phải mở ứng dụng mua món mới mà là xem liệu có thể sửa được hay không. Quần áo, đồ gia dụng, bình giữ nhiệt hay những vật dụng nhỏ đều được sử dụng nhiều năm nếu vẫn còn tốt. Sau bữa tối, hai vợ chồng đi bộ khoảng 3 km thay vì tìm kiếm thêm một hoạt động tiêu tiền để giải trí.

Nghe qua có vẻ chẳng liên quan nhiều tới tài chính. Nhưng càng sống lâu theo cách này, tôi càng nhận ra: Khoảng cách tài chính giữa các gia đình đôi khi không nằm ở một quyết định đầu tư lớn, mà nằm trong hàng trăm quyết định tiêu dùng rất nhỏ lặp đi lặp lại mỗi ngày.

1. Tự nấu ăn: Khoản tiết kiệm nhỏ nhưng xuất hiện gần như mỗi ngày

Một trong những thói quen lâu năm của chúng tôi là tự đi chợ và nấu phần lớn các bữa ăn.

Tôi thích cảm giác lựa rau củ theo mùa, so sánh giá rồi mang nguyên liệu về nhà tự chế biến. Với tôi, nấu ăn không chỉ để tiết kiệm. Đó còn là khoảng thời gian khiến đầu óc chậm lại, tập trung vào những việc rất nhỏ như thái rau, nêm gia vị hay chuẩn bị một món ăn vừa đủ cho hai người.

Điều đáng nói là những khoản chi cho ăn uống bên ngoài thường rất dễ bị xem nhẹ. Một bữa không quá đắt, một cốc đồ uống không đáng bao nhiêu, một lần gọi đồ vì ngại nấu cũng chẳng khiến tài khoản lập tức hụt đi rõ rệt. Nhưng nếu thói quen ấy xuất hiện liên tục trong 20-25 ngày mỗi tháng, tổng số tiền hoàn toàn có thể trở thành một khoản đáng kể.

Vì thế, chúng tôi không đặt mục tiêu “không bao giờ ăn ngoài”. Chúng tôi chỉ giữ nguyên tắc: Những khoản có thể tự làm mà không gây quá nhiều bất tiện thì không nhất thiết phải trả tiền để mua sự tiện lợi mỗi ngày.

Đây cũng là khác biệt rất lớn giữa tiết kiệm và sống kham khổ. Tiết kiệm không phải bỏ hết niềm vui, mà là biết đâu là khoản tiền đáng chi và đâu chỉ là chi tiêu theo quán tính.

2. Chỉ mua món mình thực sự thích, rồi dùng thật lâu

Vợ tôi có một chiếc bình giữ nhiệt đã dùng từ những năm đầu đi làm. Nó không còn mới, nhưng vẫn sạch sẽ và sử dụng bình thường.

Trước đây tôi từng nghĩ: Một món đồ vài trăm nghìn đồng thì có gì phải cân nhắc nhiều? Nhưng chính những món “không đáng bao nhiêu” lại thường là nơi tiền bạc rò rỉ nhanh nhất.

Vợ tôi có 3 nguyên tắc khi mua đồ.

Thứ nhất, chỉ mua khi thực sự thích và chắc chắn sẽ dùng. Một chiếc ốp điện thoại, lọ gia vị hay món đồ gia dụng nhỏ cũng vậy. Nếu mua chỉ vì đang giảm giá, vì thấy người khác có hoặc vì cảm giác “biết đâu sau này cần”, khả năng cao món đồ đó sẽ sớm bị bỏ quên.

Thứ hai, đồ dùng được cất và sử dụng đúng cách. Dao dùng xong được lau khô, kính và điện thoại có vị trí cố định, quần áo hạn chế dính dầu mỡ, đồ dùng cất lại đúng chỗ. Nhiều món đồ phải thay mới sớm không phải vì chất lượng quá kém mà vì thói quen sử dụng bất cẩn.

Thứ ba, bảo dưỡng khi cần. Giày dép được lau sau khi sử dụng, đồ da được chăm sóc định kỳ, đồ gia dụng nhỏ được vệ sinh thường xuyên.

Một món đồ giá 2 triệu đồng dùng 5 năm rõ ràng có “chi phí sử dụng” khác hoàn toàn món giá 1,5 triệu nhưng một năm đã phải thay.

Khi nhìn theo cách đó, tiết kiệm không đồng nghĩa với mua món rẻ nhất. Quan trọng hơn là mua ít hơn, mua đúng hơn và kéo dài vòng đời của thứ đã bỏ tiền ra mua.

3. Đồ hỏng chưa chắc đã phải mua mới

Chân ghế lỏng thì siết lại. Quần áo rách một đường nhỏ thì khâu. Một thiết bị gặp lỗi, chúng tôi thường kiểm tra khả năng sửa chữa trước khi nghĩ tới chuyện thay mới.

Đây có lẽ là thói quen “lỗi thời” nhất của chúng tôi.

Thời đại mua sắm quá thuận tiện khiến vòng đời tiêu dùng ngày càng ngắn. Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, một món mới có thể được giao tới tận cửa vào ngày hôm sau. Điều đó vô tình khiến nhiều người bỏ qua câu hỏi quan trọng: “Mình thực sự cần thay mới chưa?”

Một khoản vài trăm nghìn hoặc vài triệu đồng cho từng món riêng lẻ không khiến tài chính gia đình sụp đổ. Nhưng thói quen liên tục nâng cấp điện thoại, thay đồ gia dụng, đổi nội thất, mua quần áo mới hay loại bỏ những món vẫn còn sử dụng được sẽ tạo ra một “chi phí thay thế” rất lớn sau nhiều năm.

Khi bước sang tuổi trung niên, đây càng là khoản đáng cân nhắc. Bởi tiền lúc này không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại mà còn phải chia cho quỹ dự phòng, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ cha mẹ, con cái và kế hoạch nghỉ hưu.

Bớt một lần thay đồ không cần thiết có thể chỉ giữ lại vài trăm nghìn đồng hôm nay. Nhưng giữ được tư duy ấy trong 10 năm mới là phần có giá trị.

4. Một món đồ càng dùng được nhiều việc, càng đáng tiền

Vợ tôi rất giỏi tận dụng những thứ nhỏ trong nhà.

Một cuộn băng keo giấy có thể dùng để đánh dấu hộp đựng đồ, cố định poster hoặc ghi thông tin lên thùng carton. Một chiếc áo sơ mi cơ bản có thể mặc riêng vào mùa thu, dùng làm áo khoác mỏng mùa hè hoặc phối bên trong áo khoác khi trời lạnh.

Nguyên tắc của cô ấy rất đơn giản: Thay vì liên tục tìm kiếm một món đồ mới cho từng nhu cầu, hãy xem thứ mình đang có có thể giải quyết được bao nhiêu việc.

Tư duy này đặc biệt hữu ích với quần áo, đồ bếp, nội thất và các món đồ gia dụng nhỏ - những nhóm sản phẩm rất dễ khiến chúng ta rơi vào vòng lặp “thiếu một món nữa là đủ”.

Thực tế, nhà càng nhiều đồ chưa chắc cuộc sống càng thuận tiện. Nhiều khi càng nhiều đồ, chúng ta càng phải bỏ thêm tiền mua tủ, hộp lưu trữ, bảo dưỡng và cuối cùng lại mất thời gian thanh lý chính những thứ từng mua.

Một món đồ đa dụng đôi khi đáng giá hơn ba món chỉ được dùng vài lần mỗi năm.

5. Thứ giúp tài chính ổn định nhất đôi khi lại là một lịch sống ổn định

Hai vợ chồng tôi hiện duy trì một lịch sinh hoạt khá đều. Chúng tôi thức dậy khoảng 6h30, tập thể dục, ăn sáng, đi làm, tối ăn cơm rồi đi bộ khoảng 30 phút.

Không thức quá khuya, ít tụ tập vô kế hoạch, ít mua sắm để giải tỏa cảm xúc.

Sau một thời gian, tôi nhận ra đời sống càng thiếu nhịp điệu, chi tiêu càng dễ phát sinh. Mệt thì gọi đồ ăn. Buồn thì mua sắm. Cuối tuần không biết làm gì thì đi trung tâm thương mại. Căng thẳng thì tự thưởng cho mình một món đồ.

Bản thân việc tiêu tiền không xấu. Nhưng nếu tiền trở thành cách xử lý gần như mọi trạng thái cảm xúc, chi tiêu rất dễ vượt khỏi nhu cầu thực tế.

Ngược lại, khi mỗi ngày đã có những niềm vui gần như miễn phí - nấu một bữa cơm, đi bộ, tập thể dục, đọc sách, trò chuyện - nhu cầu phải liên tục “mua thêm một thứ gì đó để thấy vui” tự nhiên giảm xuống.

Đó có lẽ mới là lợi ích tài chính lớn nhất của một đời sống có trật tự.

Đến tuổi trung niên mới hiểu: Giữ được tiền đôi khi quan trọng không kém kiếm thêm tiền

Nhiều năm trước, tôi từng nghĩ muốn tài chính tốt hơn thì cách duy nhất là cố kiếm nhiều tiền hơn, sau này mới hiểu, kiếm tiền và giữ tiền là hai năng lực hoàn toàn khác nhau.

Một người có thể tăng thu nhập liên tục nhưng đồng thời nâng mức sống, thay đồ nhanh hơn, ăn ngoài nhiều hơn, mua sắm thường xuyên hơn. Kết quả là thu nhập tăng nhưng số tiền còn lại cuối tháng không thay đổi bao nhiêu.

Ngược lại, một gia đình có mức sống vừa phải nhưng biết kiểm soát những khoản tiêu hao lặp lại sẽ có khoảng trống tài chính lớn hơn để dành cho tiết kiệm và những mục tiêu dài hạn.

Cuộc sống của vợ chồng tôi quả thực khá “lỗi thời”. Chúng tôi nấu ăn, sửa đồ, giữ đồ cũ, đi bộ và không có nhu cầu phải liên tục chứng minh rằng cuộc sống của mình đang được nâng cấp.

Nhưng càng bước sâu vào tuổi trung niên, tôi càng thích kiểu sống ấy.

Bởi đến một độ tuổi nhất định, sự giàu có đôi khi không nằm ở việc trong nhà có bao nhiêu món mới, mà là bạn có bao nhiêu tiền chưa cần tiêu, bao nhiêu khoản dự phòng vẫn còn nguyên và bao nhiêu lựa chọn tài chính mà mình vẫn có thể chủ động quyết định.

Sống đơn giản hơn một chút không khiến cuộc đời nghèo đi. Đôi khi, nó chỉ khiến tiền ở lại với chúng ta lâu hơn.