24 ca mắc, 4 ca tử vong, bác sĩ phát cảnh báo "nóng" về căn bệnh gây chết người trong 24h

Hơn 3 tháng đầu năm 2026, Việt Nam ghi nhận 24 ca mắc, 4 ca tử vong do não mô cầu, tăng rõ rệt so với cùng kỳ năm ngoái. Ca bệnh xuất hiện rải rác, chưa hình thành ổ dịch lớn nhưng tiềm ẩn nguy cơ hình thành chuỗi lây nhiễm âm thầm trong cộng đồng. Đáng chú ý, nhóm trẻ dưới 15 tuổi chiếm tới 46% tổng số ca bệnh, cho thấy nguy cơ cao ở nhóm đối tượng này.

Các ca bệnh hiện ghi nhận rải rác tại nhiều địa phương, chưa hình thành ổ dịch tập trung nhưng lại đặt ra thách thức lớn trong kiểm soát do đặc tính lây lan âm thầm. Thực tế dịch tễ gần đây cho thấy dấu hiệu của các chuỗi lây nhiễm trong cộng đồng.

Mới nhất, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau xác nhận hai trong ba người nghi mắc viêm não mô cầu có kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn, bao gồm một ca đã tử vong. Ngành y tế tỉnh ngay lập tức điều tra dịch tễ, khoanh vùng và xử lý ổ dịch. Lực lượng chức năng yêu cầu những người tiếp xúc gần theo dõi sức khỏe trong 10 ngày, đồng thời khử khuẩn môi trường khu vực có yếu tố dịch tễ. Hiện địa phương chưa ghi nhận thêm ca mắc mới.

Mới nhất, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) tỉnh Cà Mau xác nhận hai trong ba người nghi mắc viêm não mô cầu có kết quả xét nghiệm dương tính với vi khuẩn, bao gồm một ca đã tử vong. Ngành y tế tỉnh ngay lập tức điều tra dịch tễ, khoanh vùng và xử lý ổ dịch. Lực lượng chức năng yêu cầu những người tiếp xúc gần theo dõi sức khỏe trong 10 ngày, đồng thời khử khuẩn môi trường khu vực có yếu tố dịch tễ. Hiện địa phương chưa ghi nhận thêm ca mắc mới.

Trước đó, một bé gái 11 tuổi tại Phú Quốc tử vong sau khi xuất hiện các triệu chứng điển hình như sốt, đau đầu, ban xuất huyết và suy hô hấp, được xác định nhiễm não mô cầu nhóm B, tiếp xúc với nhiều bạn học, trong đó có bạn học đã xuất hiện triệu chứng nghi nhiễm.

Chia sẻ về căn bệnh này, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo - Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết não mô cầu là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Bệnh có thể tiến triển cực nhanh, dẫn đến viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết hoặc cả hai, với nguy cơ tử vong trong vòng 24 giờ kể từ khi khởi phát. Nếu không điều trị kịp thời, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 50%; ngay cả khi được cứu chữa, khoảng 10 - 15% bệnh nhân vẫn không qua khỏi và khoảng 20% người sống sót phải chịu di chứng nặng nề như điếc, tổn thương não, liệt hoặc suy tạng.

Đặc biệt, nguồn lây duy nhất của vi khuẩn là con người và lây truyền qua đường hô hấp. Tuy nhiên, điểm nguy hiểm nằm ở việc nhiều người có thể mang vi khuẩn trong hầu họng mà không có triệu chứng, gọi là “người lành mang trùng”. Theo các nghiên cứu dịch tễ, nguy cơ lây nhiễm ở người tiếp xúc gần có thể tăng gấp 500 - 800 lần. Khi hệ miễn dịch suy yếu do bệnh lý, căng thẳng, thiếu ngủ hoặc các yếu tố khác, vi khuẩn có thể bùng phát, vượt qua hàng rào bảo vệ tự nhiên và gây bệnh nặng.

Một thách thức khác là sự đa dạng của các nhóm huyết thanh. Tại Việt Nam, 5 nhóm chính A, B, C, W, Y đang lưu hành đồng thời và cũng là nguyên nhân gây hơn 90% ca bệnh trên toàn cầu. Các nhóm này không tạo miễn dịch chéo, đồng nghĩa với việc nhiễm hoặc tiêm phòng một nhóm không bảo vệ được trước các nhóm còn lại.

Trước thực tế này, BS.CKI Nguyễn Tiến Đạo khuyến cáo người dân cần chủ động rà soát lịch tiêm cho cả gia đình, chủ động tiêm phối hợp đầy đủ vắc xin não mô cầu nhóm B và nhóm ACYW để bao phủ đầy đủ 5 nhóm huyết thanh phổ biến, từ đó tạo miễn dịch toàn diện. Việc tiêm cần được thực hiện sớm, đúng lịch và đủ liều, bởi cơ thể cần thời gian để hình thành kháng thể bảo vệ. Những người đã tiêm các vắc xin thế hệ cũ như AC hay BC cũng nên được bác sĩ tư vấn để tiêm bổ sung, nhằm mở rộng phổ bảo vệ trước các chủng vi khuẩn đang lưu hành hiện nay.