Cách kiểm tra giò chả an toàn bằng nghệ: Giải pháp cho sức khỏe mùa Tết 2026

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội lan truyền một đoạn clip do một tài khoản cá nhân đăng tải, hướng dẫn cách dùng nghệ để kiểm tra giò chả có chứa hàn the hay không. Theo người đăng tải thì chỉ cần dùng 1 miếng giấy có tẩm nghệ đặt lên trên miếng giò/chả, nếu sau đó miếng giấy có đổi màu thì có khả năng miếng giò/chả đó có chứa hàn the, ngược lại, nếu không đổi màu thì có thể yên tâm sử dụng.

Đoạn video ngắn nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt xem, chia sẻ và bình luận. Có người tỏ ra thích thú, xem đây như một "mẹo dân gian" đơn giản, dễ áp dụng, giúp tự bảo vệ sức khỏe gia đình trong bối cảnh nỗi lo thực phẩm bẩn vẫn thường trực trong đời sống hằng ngày. Những cũng có những người tỏ ra nghi ngờ "một chút nghệ thì sao mà phát hiện được".

Không phải ngẫu nhiên mà những nội dung như vậy dễ dàng lan tỏa. Giò chả là món ăn quen thuộc, xuất hiện từ mâm cơm thường ngày đến cỗ bàn, lễ Tết. Tuy nhiên, đây là nhóm thực phẩm nhiều lần bị nhắc đến trong các vụ việc liên quan đến phụ gia, chất cấm, trong đó có hàn the.

Người tiêu dùng nghe nhiều, lo nhiều, nhưng lại thiếu công cụ kiểm chứng. Không phải ai cũng mua được thực phẩm đóng gói có kiểm định, càng không thể mang từng miếng giò đi xét nghiệm. Trong khoảng trống đó, những "mẹo kiểm tra tại nhà" trở thành chiếc phao tâm lý, giúp người xem có cảm giác chủ động hơn trước rủi ro.

Nghệ có thật sự giúp phát hiện hàn the?

Chia sẻ vè phương pháp kiểm tra hàn the trong giò chả này, TS Bùi Lê Minh, Trưởng nhóm nghiên cứu Hợp chất và Cơ chế kháng sinh tại Viện Kỹ thuật Công nghệ cao NTT - Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, cho biết: Curcumin trong nghệ có thể phát hiện hàn the (borax) do pH cao (kiềm) làm curcumin đổi màu từ vàng qua đỏ nâu. Borax làm thực phẩm bị tăng độ kiềm. 

Tuy nhiên cách này không thể dùng để xác định giò chả có hàn the hay không vì nhiều chất trong thực phẩm và môi trường cũng có thể làm thay đổi pH của thực phẩm, không nhất thiết là hàn the. Do vậy nên dễ bị dương tính giả (đổi màu đậm nhưng do chất khác hoặc bản thân thực phẩm độ kiềm hơi cao) hoặc âm tính giả (không đổi màu ngay cả khi có borax ở lượng thấp hoặc thực phẩm ban đầu độ axit hơi cao) và độ đặc hiệu không có (nhầm với nhiều chất điều chỉnh pH).

Chính vì vậy, TS Bùi Lê Minh khuyến cáo thêm rằng, mọi người không sử dụng phương pháp phân tích chuẩn thì có thể kết luận oan nhà sản xuất hoặc bỏ qua các trường hợp có dùng hàn the. Dùng phương pháp này làm thí nghiệm STEM cho học sinh học thì được (có kiểm soát) còn dùng để phát hiện hàn the thì tuyệt đối không.

Về mặt khoa học, phản ứng đặc trưng để nhận biết hàn the không phải là nghệ, mà là giấy nghệ đã xử lý hóa chất chuyên dụng. Nghệ tươi thông thường khi tiếp xúc với nhiều loại thực phẩm có tính kiềm, phụ gia, hoặc đơn giản là bề mặt ẩm - nóng - dầu mỡ… cũng có thể đổi màu, bám màu.

Nói cách khác, nghệ tươi không phải công cụ kiểm nghiệm đáng tin cậy. Việc miếng giò "ăn màu nghệ" không đồng nghĩa với việc có hàn the, và ngược lại, không đổi màu cũng không đảm bảo là an toàn.

Làm sao để chọn và sử dụng giò chả an toàn trong dịp Tết?

Trong cao điểm mua sắm Tết, giò chả thường được tiêu thụ với số lượng lớn, nhu cầu tăng nhanh, kéo theo nguy cơ trà trộn hàng kém chất lượng. Để hạn chế rủi ro, người tiêu dùng có thể lưu ý một số nguyên tắc cơ bản sau:

Thứ nhất, ưu tiên nguồn gốc rõ ràng

Nên chọn giò chả của cơ sở quen thuộc, có địa chỉ cụ thể, thương hiệu được nhận diện rõ ràng, bao bì ghi đầy đủ thông tin về thành phần, ngày sản xuất, hạn sử dụng. Với giò chả bán theo dạng truyền thống, nên mua ở nơi đã có uy tín lâu năm, được nhiều người tiêu dùng địa phương tin tưởng.

Thứ hai, quan sát cảm quan

Giò chả chất lượng thường có màu hồng nhạt tự nhiên, bề mặt khô ráo, khi cắt có độ đàn vừa phải, không bở, không rỉ nước. Mùi thơm nhẹ của thịt và tiêu, không có mùi lạ, mùi hắc hay mùi nồng bất thường. Giò quá dai, giòn bất thường hoặc để lâu ngoài nhiệt độ thường mà không biến mùi cũng là dấu hiệu cần thận trọng.

Thứ ba, không ham rẻ trong dịp cao điểm

Tết là thời điểm nguyên liệu, nhân công đều tăng giá. Giò chả có mức giá rẻ bất thường so với mặt bằng chung rất dễ tiềm ẩn nguy cơ sử dụng nguyên liệu kém chất lượng hoặc phụ gia không phù hợp. "Rẻ" trong thực phẩm hiếm khi là lựa chọn an toàn.

Thứ tư, bảo quản đúng cách sau khi mua

Giò chả nên được bảo quản lạnh, bọc kín, tránh để ở nhiệt độ phòng quá lâu. Với giò chả không sử dụng ngay, cần cho vào ngăn mát hoặc ngăn đá tùy thời gian dùng, tránh tâm lý "đồ Tết để được lâu" mà chủ quan.

Không có mẹo tại nhà nào có thể thay thế hoàn toàn kiểm nghiệm khoa học, nhưng xây dựng thói quen mua thực phẩm từ nguồn tin cậy, duy trì danh sách những địa chỉ uy tín qua nhiều năm vẫn là cách an toàn và thực tế nhất.

Ngày Tết là dịp sum vầy, ăn uống nhiều hơn ngày thường. Giữ an toàn thực phẩm không chỉ để yên tâm cho bữa ăn, mà còn để Tết trọn vẹn đúng nghĩa: Vui vẻ, đủ đầy và không phải lo lắng sau mâm cơm.