Cục trưởng Cục Điện ảnh: Đừng vội đánh giá Hoàng Hậu Cuối Cùng khi chưa xem đầy đủ

Ngay từ khi công bố, Hoàng Hậu Cuối Cùng đã trở thành một trong những dự án điện ảnh Việt được chú ý nhất, nhờ khai thác câu chuyện về Nam Phương Hoàng hậu và vua Bảo Đại, đồng thời quy tụ dàn diễn viên nổi tiếng như Tăng Thanh Hà, Ma Ran Đô, Trâm Anh... Tuy nhiên, bộ phim cũng không tránh được tranh cãi. Gần đây nhất, dự án vướng nghi vấn sai lệch lịch sử, đặc biệt ở tạo hình, phục trang và cách xây dựng các nhân vật triều Nguyễn, khiến dư luận liên tục chia thành nhiều luồng ý kiến.

Trước làn sóng bàn luận kéo dài, ông Đặng Trần Cường , Cục trưởng Cục Điện ảnh, đã lên tiếng về những ồn ào xoay quanh bộ phim.

Việc kêu gọi phản đối khi chưa xem đầy đủ rất dễ dẫn đến nhận định thiếu khách quan

Trước những điểm tích cực và hạn chế xoay quanh Hoàng Hậu Cuối Cùng, ông Đặng Trần Cường cho rằng, điều đáng mừng là bộ phim đã khơi dậy sự quan tâm lớn của công chúng đối với lịch sử, văn hóa và các nhân vật lịch sử Việt Nam. Theo ông, đây là tín hiệu tích cực, cho thấy khán giả ngày càng muốn tiếp cận các câu chuyện lịch sử thông qua điện ảnh, đồng thời chứng minh rằng đề tài lịch sử - văn hóa hoàn toàn có sức hút nếu được đầu tư nghiêm túc và kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại.

"Đây là tín hiệu đáng mừng đối với điện ảnh Việt Nam. Một dự án phim lịch sử có thể tạo được sự quan tâm lớn ngay từ khi công bố thông tin, cho thấy đề tài lịch sử, văn hóa hoàn toàn có sức hấp dẫn nếu được đầu tư nghiêm túc và kể bằng ngôn ngữ điện ảnh hiện đại, giàu cảm xúc" , ông nói.

Bên cạnh đó, Cục trưởng Cục Điện ảnh cũng lưu ý rằng đã xuất hiện nhiều ý kiến đi đến kết luận về nội dung, tính chính xác lịch sử, thậm chí đánh giá giá trị của bộ phim trong khi tác phẩm vẫn chưa hoàn thành, chưa được công chúng xem đầy đủ và cũng chưa trải qua quá trình thẩm định theo quy định của Luật Điện ảnh. Theo ông, những hình ảnh hay thông tin được công bố trong quá trình truyền thông chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của tác phẩm, không thể thay thế việc đánh giá toàn bộ bộ phim.

Ông nhấn mạnh, việc trao đổi và phản biện về các tác phẩm điện ảnh trong một xã hội cởi mở là điều bình thường, thậm chí cần được khuyến khích. Tuy nhiên, những ý kiến phản biện sẽ có giá trị hơn nếu được đưa ra trên cơ sở đã tiếp cận đầy đủ tác phẩm, có căn cứ và mang tinh thần xây dựng. "Việc quy kết hoặc kêu gọi phản đối một bộ phim khi chưa xem đầy đủ rất dễ tạo ra những nhận định thiếu khách quan, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà làm phim cũng như quyền tiếp cận thông tin đầy đủ của công chúng" , ông chia sẻ.

Tranh cãi quá sớm sẽ gây hệ lụy cho điện ảnh

Trước lo ngại rằng những tranh cãi bùng nổ từ khi phim chưa ra mắt có thể tạo ra tiền lệ không tốt cho điện ảnh Việt, ông Đặng Trần Cường cho rằng việc một bộ phim lịch sử, văn hóa nhận được sự quan tâm lớn ngay từ giai đoạn công bố thông tin vẫn là tín hiệu tích cực. Theo ông, điều này cho thấy khán giả ngày càng quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc và đặt kỳ vọng cao hơn vào chất lượng của điện ảnh Việt, qua đó tạo nền tảng cho sự phát triển của công nghiệp điện ảnh và công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Điện ảnh cũng lưu ý cần nhìn nhận những tác động không mong muốn nếu các cuộc tranh luận diễn ra khi bộ phim chưa hoàn thành hoặc chưa được công chúng tiếp cận đầy đủ. "Trong thời đại truyền thông số, chỉ một hình ảnh hoặc một thông tin chưa được kiểm chứng cũng có thể tạo ra những đánh giá hoặc kết luận vội vàng" , ông nói, đồng thời cho rằng hiệu ứng truyền miệng khi đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín của tác phẩm cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của nhà sản xuất, nhà phát hành và những người sáng tạo.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh, nếu xu hướng này trở nên phổ biến, các nhà làm phim có thể sẽ e ngại khi lựa chọn đề tài lịch sử hoặc khai thác các nhân vật có thật, bởi chỉ cần một cuộc tranh luận xuất hiện quá sớm cũng đủ tạo áp lực lớn trước khi tác phẩm được hoàn thiện. "Điều này cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của doanh nghiệp, bởi môi trường sáng tạo rất cần sự ổn định, minh bạch và niềm tin rằng mọi tác phẩm sẽ được đánh giá công bằng theo quy định của pháp luật", ông nói.

Ở chiều ngược lại, ông cho rằng những tranh luận từ xã hội cũng là lời nhắc nhở đối với các nhà làm phim khi khai thác các nhân vật, sự kiện hoặc bối cảnh lịch sử. Theo ông, ê-kíp cần nghiên cứu nghiêm túc các nguồn tư liệu, tham khảo ý kiến chuyên gia khi cần thiết và cân nhắc kỹ cách thể hiện để vừa phát huy quyền sáng tạo nghệ thuật, vừa bảo đảm sự tôn trọng đối với lịch sử, văn hóa và tình cảm của công chúng.

Khẳng định quan điểm của cơ quan quản lý, ông Đặng Trần Cường nhấn mạnh mọi tác phẩm đều được xem xét trên cơ sở toàn bộ bộ phim và theo đúng quy trình thẩm định của Luật Điện ảnh. Đồng thời, Cục Điện ảnh mong muốn các cuộc trao đổi, phản biện của xã hội được thực hiện trên tinh thần xây dựng, có căn cứ, thượng tôn pháp luật và tôn trọng quyền sáng tạo, qua đó góp phần xây dựng môi trường điện ảnh chuyên nghiệp, văn minh và bền vững.

Công nghiệp điện ảnh không thể phát triển nếu thiếu môi trường sáng tạo lành mạnh

Đề cập đến việc Việt Nam đang thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa, ông Đặng Trần Cường nhận xét điện ảnh không chỉ là một loại hình nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp sáng tạo, góp phần tạo ra giá trị kinh tế, quảng bá hình ảnh đất nước, lan tỏa bản sắc văn hóa và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia. Theo ông, để xây dựng một nền công nghiệp điện ảnh phát triển, bên cạnh những nhà làm phim giỏi và chính sách phù hợp còn cần một môi trường sáng tạo lành mạnh, nơi quyền sáng tạo được tôn trọng và mọi tác phẩm được đánh giá công bằng.

Ông nhận định, trong bối cảnh hiện nay, sự bình tĩnh và cẩn trọng khi tiếp cận, đánh giá một tác phẩm điện ảnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. "Một bộ phim là một chỉnh thể thống nhất về nội dung, hình ảnh, âm thanh, cấu trúc và thông điệp. Nếu chỉ dựa vào một vài hình ảnh, một đoạn giới thiệu hoặc những thông tin chưa được kiểm chứng để đưa ra kết luận thì rất dễ dẫn đến những nhận định thiếu toàn diện, thậm chí làm sai lệch bản chất của tác phẩm" , ông nói.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh, trong môi trường truyền thông số, những đánh giá thiếu căn cứ có thể nhanh chóng tạo hiệu ứng dây chuyền, ảnh hưởng đến uy tín của tác phẩm, nhà làm phim, đơn vị phát hành, tác động đến niềm tin của nhà đầu tư và môi trường sáng tạo nói chung. Về lâu dài, điều này có thể khiến người làm nghề dè dặt hơn khi lựa chọn các đề tài lịch sử, văn hóa hoặc những chủ đề có chiều sâu.

Ở chiều ngược lại, ông đồng tình các ý kiến góp ý nghiêm túc từ xã hội cũng góp phần nâng cao chất lượng điện ảnh. Vì vậy, khi khai thác các nhân vật, sự kiện hay bối cảnh lịch sử, các nhà làm phim cần nghiên cứu kỹ tư liệu, tham khảo ý kiến chuyên gia và thực hiện quyền sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật.

Khẳng định quan điểm của cơ quan quản lý, ông Đặng Trần Cường cho biết mọi bộ phim đều được xem xét theo đúng quy định của Luật Điện ảnh thông qua Hội đồng thẩm định, việc đánh giá phải dựa trên toàn bộ tác phẩm cùng các tiêu chí pháp luật và chuyên môn, thay vì những thông tin rời rạc hay sức ép từ dư luận.

Ông cũng bày tỏ mong muốn công chúng, truyền thông, các tổ chức xã hội và cộng đồng làm nghề cùng xây dựng văn hóa đối thoại tích cực, trong đó việc phản biện cần dựa trên cơ sở đã tiếp cận đầy đủ tác phẩm, có căn cứ và mang tinh thần xây dựng. "Một nền công nghiệp điện ảnh mạnh không chỉ được đo bằng doanh thu hay số lượng phim sản xuất, mà còn được đo bằng chất lượng của môi trường sáng tạo" , ông nhấn mạnh. Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là phát triển kinh tế mà còn là đầu tư cho sức mạnh mềm quốc gia, hướng tới một nền điện ảnh Việt Nam phát triển bền vững, giàu bản sắc và đủ sức cạnh tranh trong khu vực cũng như trên thế giới.