5 dấu hiệu bất thường nhiều người tưởng do tuổi già, nhưng có thể cảnh báo đột quỵ

Ở tuổi trung niên và cao tuổi, không ít người từng trải qua những khoảnh khắc tưởng chừng rất bình thường như đang xem tivi bỗng nhiên nhìn mờ, bước vào bếp rồi quên mất mình định lấy gì, hoặc đang trò chuyện lại bất ngờ không thể diễn đạt trọn vẹn một câu. Nhiều người thường tự trấn an rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi tác, thiếu ngủ hay làm việc quá sức.

Tuy nhiên, không phải mọi bất thường đều có thể giải thích bằng quá trình lão hóa. Một số biểu hiện xuất hiện đột ngột, kéo dài trong thời gian ngắn rồi tự biến mất có thể liên quan đến cơn thiếu máu não thoáng qua - tình trạng được xem là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ.

Điều đáng nói là nhiều người chỉ nghĩ đến vấn đề tuần hoàn não khi thấy chóng mặt, choáng váng. Trên thực tế, các triệu chứng cảnh báo có thể đa dạng hơn và không phải lúc nào cũng xuất hiện cùng nhau.

5 dấu hiệu bất thường cần đặc biệt lưu ý

1. Đột ngột nhìn mờ, mất thị lực hoặc nhìn như có màn che trước mắt

Đang xem tivi, đọc sách hay đi lại bình thường, bạn bỗng thấy một bên mắt tối sầm, tầm nhìn mờ đi hoặc xuất hiện cảm giác như có tấm màn che trước mắt. Vài giây hoặc vài phút sau, thị lực lại trở về bình thường khiến bạn cho rằng đó chỉ là hiện tượng thoáng qua.

Tuy nhiên, mất thị lực đột ngột ở một hoặc hai mắt có thể là dấu hiệu của vấn đề nghiêm trọng, trong đó có cơn thiếu máu não thoáng qua hoặc bệnh lý mạch máu liên quan đến mắt. Ngay cả khi thị lực đã hồi phục, người bệnh vẫn cần được đánh giá y tế khẩn cấp để xác định nguyên nhân.

Không nên chủ quan nếu hiện tượng này xảy ra đột ngột, đặc biệt khi đi kèm tê yếu tay chân, chóng mặt dữ dội, mất thăng bằng hoặc khó nói.

2. Đột ngột lú lẫn, khó tập trung hoặc mất khả năng ghi nhớ thông tin

Quên chìa khóa để ở đâu, quên tên một người quen hay đôi lúc không nhớ mình định làm gì là những tình huống có thể gặp trong cuộc sống. Tuy nhiên, cần phân biệt sự đãng trí thông thường với tình trạng lú lẫn hoặc suy giảm khả năng nhận thức xuất hiện đột ngột.

Chẳng hạn, một người đang trò chuyện bình thường bỗng không hiểu lời người đối diện, không thể thực hiện một việc quen thuộc hoặc trở nên mất phương hướng. Nếu những biểu hiện này xuất hiện bất ngờ, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo bất thường về thần kinh, bao gồm cả đột quỵ.

Không nên mặc định mọi khoảng trống trí nhớ đều xuất phát từ tình trạng thiếu máu não. Thiếu ngủ, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn chuyển hóa và nhiều bệnh lý khác cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự. Điều quan trọng là chú ý đến thời điểm khởi phát, mức độ bất thường và những biểu hiện đi kèm.

3. Đột ngột thay đổi cảm xúc hoặc hành vi khác thường

Một người vốn tỉnh táo, giao tiếp bình thường bỗng trở nên lú lẫn, phản ứng khác lạ hoặc khó kiểm soát hành vi có thể đang gặp vấn đề sức khỏe cần được đánh giá.

Tuy nhiên, cáu gắt vào buổi sáng, dễ nổi nóng hay tâm trạng thất thường đơn thuần không phải là dấu hiệu đặc hiệu của thiếu máu não. Những thay đổi này có thể liên quan đến chất lượng giấc ngủ, căng thẳng, rối loạn tâm trạng, tác dụng của thuốc hoặc các nguyên nhân khác.

Điều cần cảnh giác là sự thay đổi đột ngột, rõ rệt so với trạng thái thường ngày, nhất là khi đi kèm nói khó, méo miệng, yếu tay chân, mất thăng bằng hoặc lú lẫn. Trong trường hợp đó, cần nghĩ đến khả năng đột quỵ và đưa người bệnh đi cấp cứu ngay.

4. Đột ngột tê bì hoặc yếu tay chân, đặc biệt ở một bên cơ thể

Cảm giác tê tay sau khi nằm đè lên cánh tay hoặc ngồi lâu ở một tư thế thường có thể cải thiện khi thay đổi tư thế. Nhưng nếu một bên mặt, cánh tay hoặc chân đột nhiên tê bì, yếu đi, cầm nắm khó khăn hoặc không thể vận động như bình thường, đây là dấu hiệu cần đặc biệt cảnh giác.

Tình trạng này có thể liên quan đến rối loạn tuần hoàn máu não, trong đó có đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua. Triệu chứng có thể tự biến mất sau một khoảng thời gian ngắn, nhưng điều đó không có nghĩa là nguy cơ đã qua.

Đặc biệt, nếu người bệnh đột ngột yếu một bên cơ thể, méo miệng hoặc gặp khó khăn khi giơ cả hai tay, cần gọi cấp cứu ngay. Không nên chờ đợi để xem triệu chứng có tự hết hay không.

5. Đột ngột nói khó, nói không rõ hoặc không hiểu lời người khác

Đang trò chuyện bình thường, một người bỗng nói ngọng, phát âm không rõ, không thể tìm được từ ngữ để diễn đạt hoặc nghe nhưng không hiểu người khác đang nói gì. Đây là một trong những dấu hiệu cảnh báo đột quỵ quan trọng nhất.

Cần phân biệt tình trạng này với việc thỉnh thoảng quên một từ khi trò chuyện. Điều đáng lo ngại là khả năng ngôn ngữ thay đổi đột ngột: người bệnh biết mình muốn nói gì nhưng không thể diễn đạt, nói những câu khó hiểu hoặc không thể hiểu lời nói đơn giản.

Nếu dấu hiệu xuất hiện bất ngờ, kể cả chỉ kéo dài vài phút rồi tự hết, người bệnh vẫn cần được cấp cứu để loại trừ đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua.

Nhận biết sớm, xử trí đúng cách để giảm nguy cơ biến chứng

Các dấu hiệu trên không đồng nghĩa chắc chắn với tình trạng thiếu máu não. Tuy nhiên, những triệu chứng thần kinh xuất hiện đột ngột có thể là biểu hiện của đột quỵ hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua - tình trạng cần được đánh giá khẩn cấp, ngay cả khi người bệnh đã cảm thấy bình thường trở lại.

Một cách nhận biết nhanh là ghi nhớ quy tắc FAST: 

Face - mặt méo, lệch khi cười; 

Arms - yếu hoặc không thể nâng một bên tay; 

Speech - nói khó, nói ngọng; 

Time - cần gọi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu này. Đột ngột mất thị lực, mất thăng bằng hoặc đau đầu dữ dội bất thường cũng là những biểu hiện cần được cấp cứu.

Khi nghi ngờ đột quỵ, hãy gọi cấp cứu, ghi nhớ thời điểm người bệnh bắt đầu xuất hiện triệu chứng và làm theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Không tự ý cho người bệnh uống thuốc, đặc biệt là aspirin, khi chưa có chỉ định; không cố cho ăn uống nếu người bệnh có biểu hiện khó nuốt.

Đừng vội quy mọi biểu hiện bất thường cho tuổi tác, nhưng cũng không nên tự chẩn đoán thiếu máu não chỉ dựa trên vài triệu chứng đơn lẻ. Điều quan trọng nhất là nhận biết đúng dấu hiệu nguy hiểm và tìm kiếm trợ giúp y tế kịp thời.