Dấu hiệu cảnh báo trẻ mắc bệnh hô hấp chuyển nặng

Bệnh lý đường hô hấp như viêm phổi, viêm tiểu phế quản, hen phế quản là những nguyên nhân thường gặp khiến trẻ phải nhập viện, đặc biệt vào thời điểm giao mùa. Trẻ nhỏ, trẻ sơ sinh và trẻ sinh non có thể diễn tiến nặng nhanh khi mắc bệnh.

Theo TS.BS Nguyễn Thành Nam, Giám đốc Trung tâm Nhi khoa, Bệnh viện Bạch Mai, khi trẻ mắc bệnh đường hô hấp dưới, nhịp thở là một trong những chỉ số quan trọng giúp phát hiện sớm nguy cơ chuyển nặng.

Khi đường hô hấp bị viêm hoặc tắc nghẽn, khả năng trao đổi khí của phổi giảm. Trẻ có thể tăng nhịp thở để bù đắp lượng oxy thiếu hụt. Vì vậy, cha mẹ cần chú ý nếu trẻ thở nhanh bất thường so với lứa tuổi.

Để đếm nhịp thở, cha mẹ có thể quan sát chuyển động của lồng ngực hoặc bụng và đếm đủ một phút khi trẻ nằm yên hoặc đang ngủ. Không nên đếm khi trẻ đang khóc hoặc quấy vì kết quả có thể không chính xác.

Rút lõm lồng ngực là dấu hiệu đáng chú ý khác. Khi trẻ phải gắng sức để hít vào, vùng dưới lồng ngực hoặc các khoang liên sườn có thể lõm vào theo mỗi nhịp thở. Trẻ nhỏ có thể kèm phập phồng cánh mũi, co kéo cơ liên sườn hoặc thở rên.

Khi xuất hiện các dấu hiệu này, trẻ cần được đưa đi khám để đánh giá tình trạng hô hấp, thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu khi có các dấu hiệu: tím tái ở môi, lưỡi hoặc đầu chi; li bì, khó đánh thức, kích thích bất thường hoặc co giật; bỏ bú, không uống được; nôn nhiều; ngừng thở, thở ngắt quãng hoặc thở rít rõ khi nằm yên.

Để phòng bệnh hô hấp, cha mẹ cần giữ môi trường sống thông thoáng, tránh khói thuốc, cho trẻ bú mẹ và bảo đảm dinh dưỡng phù hợp. Khi trẻ mắc bệnh, không tự ý sử dụng kháng sinh, thuốc giảm ho, thuốc giãn phế quản hoặc thuốc chống viêm nếu chưa có chỉ định của bác sĩ.

Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý phù hợp, cho trẻ uống đủ nước hoặc tăng cường bú mẹ cũng giúp duy trì đường thở thông thoáng. Tiêm chủng đầy đủ theo lịch, trong đó có các vaccine phòng cúm, phế cầu và các bệnh truyền nhiễm có thể gây biến chứng hô hấp, là biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ mắc bệnh.