Đùi xuất hiện dấu hiệu này còn đáng lo hơn mỡ nội tạng, bác sĩ cảnh báo nguy cơ tiểu đường và teo cơ

Không chỉ mỡ bụng hay mỡ nội tạng, tình trạng mỡ tích tụ xen kẽ trong các sợi cơ đùi cũng có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe chuyển hóa. Bác sĩ phục hồi chức năng người Đài Loan (Trung Quốc) cảnh báo, hiện tượng này được ví như những vân mỡ trên thịt bò Wagyu, có thể liên quan đến tình trạng kháng insulin, suy giảm chức năng cơ và nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa.

Theo bác sĩ Vương Tư Hằng, chuyên khoa Phục hồi chức năng, chia sẻ trên trang Facebook “Phòng tập thể dục một phút”, nhiều người thường chú ý đến mỡ bụng mà ít quan tâm đến lượng mỡ tích tụ bên trong cơ bắp. Tuy nhiên, sự thay đổi trong thành phần cơ có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động cũng như quá trình điều hòa đường huyết của cơ thể.

Hiện tượng này được gọi là thâm nhiễm mỡ trong cơ, tức chất béo tích tụ giữa các bó cơ hoặc bên trong mô cơ. Trên hình ảnh, phần cơ có thể xuất hiện những vệt mỡ xen kẽ, trông tương tự các đường vân trên thịt bò Wagyu.

Theo bác sĩ Vương Tư Hằng, trước đây, tình trạng này đôi khi được xem là một phần của quá trình lão hóa. Tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây cho thấy sự tích tụ mỡ trong cơ có thể liên quan đến phản ứng viêm, rối loạn chuyển hóa axit béo và giảm độ nhạy insulin. Khi cơ thể kháng insulin, tế bào khó sử dụng glucose hiệu quả, làm tăng nguy cơ rối loạn đường huyết và tiểu đường type 2.

Mỡ trong cơ có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa như thế nào?

Mỡ nội tạng từ lâu đã được xác định là một yếu tố nguy cơ của nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm bệnh tim mạch và tiểu đường type 2. Tuy nhiên, theo bác sĩ Vương Tư Hằng, mức độ thâm nhiễm mỡ trong cơ cũng là yếu tố đáng quan tâm, đặc biệt ở người thừa cân, béo phì hoặc có dấu hiệu suy giảm thể lực.

Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Diabetes từng ghi nhận mối liên hệ giữa sự tích tụ lipid trong cơ và tình trạng giảm độ nhạy insulin ở người béo phì. Điều này cho thấy việc đánh giá nguy cơ chuyển hóa không nên chỉ dựa vào cân nặng hay lượng mỡ bụng, mà còn cần quan tâm đến chất lượng và chức năng của cơ bắp.

Dù vậy, không thể chỉ dựa vào hình dáng đùi hoặc những thay đổi nhìn thấy bằng mắt thường để kết luận một người bị thâm nhiễm mỡ trong cơ, kháng insulin hay mắc tiểu đường. Tình trạng này cần được đánh giá bằng các phương pháp chuyên môn khi có chỉ định.

Bên cạnh đó, tuổi tác, ít vận động và suy giảm khối cơ có thể khiến sức mạnh thể chất giảm dần. Khi khối cơ và chức năng cơ suy yếu, khả năng duy trì vận động, giữ thăng bằng và thực hiện các hoạt động thường ngày cũng có thể bị ảnh hưởng.

4 cách tự kiểm tra sức mạnh cơ bắp tại nhà

Bên cạnh việc kiểm soát cân nặng, bác sĩ khuyến nghị mỗi người nên chú ý đến sức mạnh cơ, khả năng giữ thăng bằng và các chỉ số cơ thể. Dưới đây là 4 cách kiểm tra đơn giản được ông gợi ý.

1. Đứng bằng một chân trong 30 giây

Thử đứng bằng một chân trong khoảng 30 giây, thực hiện ở nơi an toàn và có điểm tựa gần bên. Nếu cơ thể lắc lư nhiều hoặc phải liên tục vịn vào tường để giữ thăng bằng, đây có thể là dấu hiệu cần chú ý đến khả năng kiểm soát vận động. Tuy nhiên, kết quả còn phụ thuộc vào tuổi tác, bệnh lý và tình trạng thể chất của mỗi người.

2. Thử nghiệm đứng lên, ngồi xuống ghế trong 30 giây

Ngồi trên một chiếc ghế chắc chắn, hai bàn chân đặt trên sàn, sau đó đứng lên và ngồi xuống nhiều lần trong vòng 30 giây. Với người trên 50 tuổi, bác sĩ Vương Tư Hằng lưu ý rằng việc không thực hiện được 14 lần có thể phản ánh sức mạnh cơ chi dưới hạn chế.

Dù vậy, số lần đạt được cần được diễn giải theo tuổi, tình trạng sức khỏe và quy trình đánh giá cụ thể; đây không phải tiêu chuẩn chẩn đoán duy nhất về suy giảm cơ.

3. Đo chu vi bắp chân

Theo các tiêu chí sàng lọc của Nhóm chuyên gia châu Á về sarcopenia (AWGS) năm 2019, chu vi bắp chân dưới 34cm ở nam giới và dưới 33cm ở nữ giới có thể gợi ý nguy cơ khối cơ thấp.

Đây là phương pháp sàng lọc đơn giản, không thay thế việc đo sức mạnh cơ hoặc đánh giá khối lượng cơ bằng các phương pháp chuyên môn.

4. Theo dõi vòng eo

Theo các ngưỡng được bác sĩ đề cập, vòng eo từ 90cm ở nam giới và từ 80cm ở nữ giới có thể là dấu hiệu cảnh báo tích tụ mỡ bụng, cần chú ý đến nguy cơ chuyển hóa.

Vòng eo lớn không đồng nghĩa chắc chắn với tình trạng thâm nhiễm mỡ trong cơ. Tuy nhiên, đây là chỉ số hữu ích để đánh giá nguy cơ béo bụng và các vấn đề sức khỏe liên quan.

Muốn giảm mỡ, đừng chỉ ăn kiêng mà bỏ qua tập luyện

Theo bác sĩ Vương Tư Hằng, giảm cân bằng cách cắt giảm lượng thức ăn có thể giúp trọng lượng cơ thể đi xuống, nhưng nếu không kết hợp vận động hợp lý, người giảm cân có nguy cơ mất cả khối cơ. Vì vậy, mục tiêu không nên chỉ là giảm số cân trên bàn cân mà còn cần duy trì sức mạnh và chức năng cơ bắp.

Ông khuyến nghị kết hợp tập luyện sức mạnh từ 2-3 buổi mỗi tuần với khoảng 150 phút vận động aerobic cường độ trung bình. Các hình thức tập luyện cần được lựa chọn phù hợp với tuổi tác, thể lực và bệnh lý nền. Với người cao tuổi hoặc người ít vận động lâu ngày, nên bắt đầu từ mức nhẹ và tăng dần cường độ.

Chế độ dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng. Protein giúp duy trì và phục hồi cơ bắp, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người đang giảm cân. Theo khuyến nghị được bác sĩ chia sẻ, người cao tuổi có bệnh lý hoặc thường xuyên vận động có thể cần khoảng 1,2-1,5g protein/kg cân nặng/ngày; người đang giảm cân có thể được cân nhắc mức 1,5-2g/kg/ngày trong những trường hợp phù hợp.

Tuy nhiên, nhu cầu protein không giống nhau ở tất cả mọi người. Người mắc bệnh thận hoặc có bệnh lý cần hạn chế protein nên tham khảo bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng trước khi tăng lượng đạm trong khẩu phần.

Một thói quen đơn giản khác là hạn chế ngồi liên tục quá lâu. Sau mỗi giờ ngồi, hãy đứng dậy đi lại hoặc vận động nhẹ trong 1-2 phút để giảm thời gian bất động.

Duy trì cơ bắp khỏe mạnh không chỉ hỗ trợ kiểm soát cân nặng mà còn giúp cải thiện khả năng vận động và chất lượng cuộc sống khi tuổi tác tăng lên. Thay vì chỉ quan tâm đến mỡ bụng, mỗi người nên chú ý đồng thời đến vòng eo, sức mạnh cơ, chế độ ăn và mức độ vận động để chủ động bảo vệ sức khỏe lâu dài.