Đừng nhầm lẫn bệ phóng của cha mẹ với tiền đồ của bản thân

"Con mặc đẹp đến mấy, người ta cũng chỉ liếc nhìn thêm một cái; nhưng nếu con học hành tử tế, người ta sẽ nể trọng con cả đời. Lợi thế của cha mẹ chỉ là bệ phóng, tấm bằng và học thức của con mới thực sự là tiền đồ". Lời dặn dò mộc mạc ấy tựa như một gáo nước lạnh thức tỉnh chúng ta giữa một thời đại mà người ta mải miết chạy theo những lớp vỏ bọc hào nhoáng bên ngoài. Rốt cuộc, đằng sau những lời hối thúc học hành của mẹ cha là tâm sự gì, và tại sao việc lấp đầy tâm trí bằng tri thức lại là chiếc chìa khóa duy nhất để bạn làm chủ cuộc đời mình?

Lấy sách làm thang, chọn người để bước cùng

Ông bà ta từ ngàn xưa đã dặn "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng". Lời đúc kết ấy qua bao nhiêu thế hệ vẫn vẹn nguyên giá trị, bởi nó chạm đến một sự thật cốt lõi: Những người bạn chọn để đồng hành sẽ quyết định bạn là ai trong tương lai. Khi bạn đứng cạnh những người có tầm nhìn xa trông rộng, có hoài bão lớn lao, tự khắc bạn cũng muốn bước tới phía trước, chẳng màng giông bão.

Khi bạn làm bạn với những người tài hoa, ôm trong lòng đầy ắp sự nhiệt thành, bạn sẽ học được cách phá vỡ những giới hạn của bản thân để dang rộng đôi cánh. Một người có thể đi được bao xa, đạt được thành tựu nhường nào, phần lớn phụ thuộc vào việc họ đang đứng trong vòng tròn xã hội nào. Và đọc sách, trau dồi tri thức, chính là tấm vé ngay thẳng nhất để bạn bước vào những vòng tròn tử tế ấy.

Bởi vậy, những người làm cha làm mẹ cứ mải miết dặn dò, thậm chí đôi khi gay gắt thúc ép con cái phải chăm chỉ học hành, tuyệt đối không phải vì chút hư vinh của người lớn, càng không phải để biến con thành món đồ trang sức đem đi khoe khoang với họ hàng. Tận sâu trong đáy lòng, niềm mong mỏi dung dị nhất của bậc sinh thành là con cái có đủ thực lực, đủ sự tự tin để tự mình bước vào một môi trường sống chất lượng hơn.

Ở cái vòng tròn ấy, người ta không tốn thời gian cho những màn tị nạnh, xét nét hay so kè xem ai mặc váy áo đắt tiền hơn. Ở đó, khi bạn hoang mang sẽ có những tấm gương sáng soi đường chỉ lối; khi bạn vấp ngã sẽ có những bàn tay ấm áp kéo bạn lên. Môi trường trưởng thành ấy chính là một luồng ánh sáng, vừa soi rọi con đường bạn đi, vừa là tấm lá chắn vững chãi nhất khi bạn đơn độc theo đuổi ước mơ.

Câu chuyện chiếc bình rỗng và thứ tài sản không ai cướp được

Giáo sư Trần Quả của Đại học Phục Đán (Trung Quốc) từng dùng một hình ảnh ví von cực kỳ sinh động để nói về giá trị của việc làm giàu thế giới nội tâm: Một chiếc bình rỗng tuếch vứt lăn lóc ở xó nhà thì chẳng có chút giá trị nào. Nhưng nếu bạn đổ đầy vào đó nước suối trong vắt, sữa tươi ngọt ngào hay một thứ rượu vang hảo hạng, chiếc bình ấy lập tức khoác lên mình một ý nghĩa khác, giá trị cũng theo đó mà nhân lên gấp bội.

Đầu óc của chúng ta thực ra cũng giống như chiếc bình ấy, luôn cần được lấp đầy và nuôi dưỡng mỗi ngày để có thể tỏa sáng. Nếu bạn vứt bỏ tuổi trẻ của mình vào những giờ phút lướt điện thoại vô thức, chìm đắm trong thế giới ảo của game hay những cuộc vui vô bổ, não bộ sẽ dần trở nên rỗng tuếch và cằn cỗi. Nhưng nếu bạn dùng sách vở, dùng những chiêm nghiệm sâu sắc để tưới tắm cho nó, thì năm tháng qua đi, tư duy của bạn sẽ ngày một rộng mở, nội tâm ngày một phong phú. Phần trí tuệ được chắt lọc và lắng đọng lại ấy sẽ trở thành thứ tài sản vô giá đi theo bạn đến cuối đời, nhào nặn bạn thành một phiên bản độc nhất vô nhị mà không lớp vỏ bọc hàng hiệu nào có thể sánh bằng.

Đọc không phải để đối phó, mà để có quyền "chọn" cuộc đời

Cho nên, việc học hay việc đọc sách chưa bao giờ chỉ quẩn quanh trong vài điểm số trên lớp hay những tờ giấy khen dán trên tường. Ý nghĩa thực sự của nó là trao cho bạn quyền được "lựa chọn" cuộc đời mình. Nó cho bạn đủ dũng khí để theo đuổi công việc mình đam mê, đi đến những chân trời mình ao ước, thay vì bị dòng đời xô đẩy, phải cắn răng chịu đựng một công việc vắt kiệt sức lực chỉ để mưu sinh qua ngày.

Sách vở mở rộng tầm mắt, kéo bạn ra khỏi cái giếng chật hẹp của định kiến để nhìn ngắm một thế giới bao la, rực rỡ hơn. Nó mài giũa tính cách, giúp bạn rũ bỏ sự xốc nổi, sân si để trở nên điềm đạm, biết cư xử phải trái trước sau. Khi hiểu chuyện, bạn sẽ tránh được vô số những khúc cua oan uổng trong đời. Quá trình trau dồi tri thức ấy không chỉ giúp bạn chạm tới mảnh đất mình khao khát, mà còn cho bạn bản lĩnh để dứt khoát quay lưng lại với những vòng tròn độc hại, những con người đang bào mòn năng lượng của bạn.

Hơn thế nữa, đọc sách là một chuyến du hành tĩnh lặng của tâm hồn mà chẳng cần bạn phải xách ba lô lên đi đâu xa. Mỗi cuốn sách là một cuộc đời thu nhỏ, ở đó bạn được khóc, được cười, được nếm trải đủ thăng trầm thế thái nhân tình. Những trải nghiệm vô hình ấy lẳng lặng bồi đắp cho bạn một trái tim bao dung hơn, một ánh nhìn sâu sắc hơn và một nội lực dẻo dai để bình thản bước qua mọi giông bão. Bất luận tương lai bạn đi về đâu, làm nghề gì, hãy để tri thức và những trang sách trở thành người bạn tâm giao đi cùng năm tháng. Quần áo mặc lâu rồi cũng sờn cũ, nhan sắc dẫu kiều diễm đến mấy cũng phai tàn theo thời gian, chỉ có vẻ đẹp của sự hiểu biết và cốt cách vươn lên từ tri thức mới là thứ ánh sáng rực rỡ và bền bỉ nhất của một đời người.