Hà Nội có những nơi mà người ta đi qua hàng trăm lần, quen đến mức chẳng buồn ngoái nhìn, nhưng chỉ cần dừng chân và tìm hiểu một chút, cả một câu chuyện lịch sử bất ngờ mở ra. Đình Phả Trúc Lâm ở số 40 Hàng Hành, phường Hoàn Kiếm, là một nơi như thế.
Giữa khu phố cổ tấp nập, nơi những quán cà phê, cửa hàng và dòng người qua lại tạo nên nhịp sống đặc trưng của Hà Nội, ngôi đình nhỏ vẫn lưu giữ ký ức về một nghề thủ công có lịch sử hơn 500 năm: Nghề da giày. Ít ai ngờ rằng, phía sau cái tên Phả Trúc Lâm là câu chuyện về những người thợ từ một làng quê Bắc Bộ mang nghề lên kinh thành lập nghiệp, dựng đình thờ tổ và góp phần tạo nên diện mạo của Thăng Long - Kẻ Chợ.
Đặc biệt, trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, đình Phả Trúc Lâm đang trở thành một điểm đến đáng chú ý của dự án "Chuyện Đình trong Phố". Không gian vốn gắn với tín ngưỡng thờ tổ nghề nay đón công chúng bằng những tác phẩm hội họa, tranh ghép da, nhiếp ảnh và tư liệu về các cửa hàng giày dép Hà Nội xưa.
Ngôi đình nhỏ giữa phố Hàng Hành và câu chuyện những người mang nghề giày về đất Thăng Long
Nhắc đến phố cổ Hà Nội, người ta thường nhớ ngay đến Hàng Bạc, Hàng Mã, Hàng Gai hay Hàng Thiếc. Tên mỗi con phố như một lời nhắc về những nghề thủ công, hoạt động buôn bán từng làm nên sự phồn thịnh của kinh thành. Nhưng không phải ai cũng biết, phía sau những phố nghề ấy còn có các ngôi đình gắn với cộng đồng người thợ. Đó không chỉ là nơi thờ phụng mà còn là điểm gặp gỡ, sinh hoạt của những người cùng quê, cùng nghề khi đến Thăng Long làm ăn.
Đình Phả Trúc Lâm chính là một dấu tích như vậy.
Theo tư liệu giới thiệu di tích, đình thờ bốn vị tổ nghề da giày gồm Nguyễn Thời Trung, Phạm Thuần Chánh, Phạm Đức Chính và Nguyễn Sĩ Bân.
Chuyện kể rằng, Nguyễn Thời Trung là người làng Trúc Lâm, thuộc vùng Tam Lâm xưa ở Hải Dương. Ông đỗ tiến sĩ dưới thời Lê - Mạc và được cử đi sứ Trung Quốc. Trong hành trình này có ba người cùng quê là Phạm Thuần Chánh, Phạm Đức Chính và Nguyễn Sĩ Bân. Khi đi qua Hàng Châu, nơi nghề thuộc da và đóng giày phát triển, họ đã tìm hiểu kỹ thuật làm nghề rồi mang kiến thức ấy về truyền dạy cho người dân quê hương.
Từ một nghề được phát triển ở vùng Tam Lâm, những người thợ dần mang kỹ thuật đóng giày đến Thăng Long lập nghiệp. Theo tư liệu di tích, vào thế kỷ XVII, cộng đồng thợ da giày từ vùng Hải Dương đã đến cư ngụ tại các phố Hàng Giầy, Hàng Hành và dựng một ngôi đình đơn sơ để thờ tổ nghề.
Cái tên Phả Trúc Lâm cũng mang một ý nghĩa đặc biệt. "Phả" được giải thích là "gốc", còn "Trúc Lâm" nhắc về quê hương của những người thợ. Nói một cách giản dị, đó là cách những người đi xa giữ lại ký ức về nơi mình xuất phát. Dù đã rời làng lên kinh thành sinh sống, làm ăn, họ vẫn không quên nguồn cội và những người đã truyền dạy nghề cho mình.
Ngôi đình về sau được tu bổ qua nhiều giai đoạn. Năm 1869, dưới triều vua Tự Đức, đình được trùng tu bằng vật liệu gạch ngói. Đến năm 2012, công trình tiếp tục hoàn thành một đợt tu bổ, tôn tạo, với kiến trúc ba gian theo kiểu tiền đường - hậu cung.
Ngày nay, phố Hàng Hành không còn là nơi tập trung hoạt động sản xuất, kinh doanh giày da như trước, nhưng đình Phả Trúc Lâm vẫn hiện diện như một dấu nối giữa phố phường hiện đại và ký ức của cộng đồng thợ thủ công.

Bất ngờ với triển lãm trong đình: Da giày không chỉ để mang, còn có thể trở thành nghệ thuật
Điều khiến đình Phả Trúc Lâm đáng ghé thăm trong tháng 11 này là triển lãm "Chuyện Đình Phả Trúc Lâm", diễn ra từ ngày 14 đến 28/11/2026 trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
Nếu trước đây, người ta tìm đến đình chủ yếu để tìm hiểu lịch sử hoặc dâng hương tưởng nhớ tổ nghề thì giờ đây, công chúng còn có thể khám phá nghề da giày thông qua những hình thức nghệ thuật rất khác.
Nổi bật trong không gian trưng bày là năm bức tranh ghép da của nghệ nhân Cao Quỳnh. Chất liệu vốn quen thuộc với những đôi giày, chiếc túi hay sản phẩm thủ công được đưa vào hội họa, mở ra một cách nhìn mới về khả năng sáng tạo của người làm nghề. Một điểm nhấn thú vị khác là tác phẩm của nghệ sĩ Trần Hậu Yên Thế, lấy cảm hứng từ bia tiến sĩ và được thực hiện trên chất liệu da in UV.

Không phải một tấm bia đá theo cách thông thường, tác phẩm sử dụng chính chất liệu gắn với nghề của vị tiến sĩ Nguyễn Thời Trung để kể lại câu chuyện về ông. Sự kết hợp ấy tạo nên một cuộc gặp gỡ thú vị giữa truyền thống khoa bảng và lịch sử nghề thủ công. Bên cạnh đó, họa sĩ Vũ Xuân Đông giới thiệu năm tác phẩm bột màu cùng ba tác phẩm đèn tạo hình, gợi liên tưởng đến các công đoạn và vật dụng trong nghề da giày.
Đặc biệt, triển lãm còn có 20 tư liệu quảng cáo về những cửa hàng da giày Hà Nội xưa do Phạm Long giới thiệu. Những hình ảnh tưởng như rất đời thường ấy lại trở thành tư liệu thú vị để người xem hình dung cách các cửa hiệu từng giới thiệu sản phẩm, buôn bán và tạo dựng thương hiệu trong quá khứ.

Các tác phẩm nhiếp ảnh của Nguyễn Thế Sơn, cùng sáng tác trên giấy dó của Vũ Cẩm Nhung và Phương Linh, tiếp tục mở rộng câu chuyện về nghề bằng những cách biểu đạt khác nhau. Ở đây, người xem không chỉ nhìn thấy một sản phẩm được làm ra như thế nào, mà còn có cơ hội nhận ra phía sau nó là tay nghề, kinh nghiệm, đời sống mưu sinh và cả ký ức của nhiều thế hệ.
Một đôi giày có thể chỉ là món đồ chúng ta sử dụng hằng ngày. Nhưng để có một nghề làm giày tồn tại và phát triển qua hàng trăm năm, đã có biết bao người thợ học nghề, truyền nghề, rời quê lập nghiệp và gắn bó cả cuộc đời với những công đoạn tưởng chừng rất nhỏ. Chính những câu chuyện ấy khiến triển lãm tại đình Phả Trúc Lâm có sức hấp dẫn riêng, khác với việc chỉ ngắm tranh trong một không gian trưng bày thông thường.

Từ nơi thờ tổ nghề đến điểm hẹn nghệ thuật: Một cách khám phá Hà Nội rất khác
Triển lãm "Chuyện Đình Phả Trúc Lâm" là một phần của dự án "Chuyện Đình trong Phố" do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn khởi xướng và giám tuyển, kết nối 12 điểm đình, hội quán tại Hà Nội, đồng thời mở rộng hành trình đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám và chợ Đồng Xuân. Mỗi địa điểm kể một câu chuyện riêng. Có nơi gắn với nghề thêu, nghề dệt lụa, nghề làm quạt hay sơn mài; riêng đình Phả Trúc Lâm đưa công chúng trở lại với nghề da giày.
Điểm thú vị của dự án nằm ở việc đưa nghệ thuật đương đại vào chính những không gian di sản. Thay vì chỉ tìm hiểu lịch sử qua những dòng giới thiệu, người xem được tiếp cận câu chuyện nghề qua tác phẩm, tư liệu, vật liệu và các cách sáng tạo của nghệ sĩ hôm nay.

Với những người trẻ yêu thích khám phá Hà Nội, đây cũng là một gợi ý đáng thử cho lịch trình dạo phố cuối tuần. Không cần đi xa, ngay quanh Hồ Gươm đã có những địa điểm mang nhiều lớp ký ức mà đôi khi người sống ở Hà Nội lâu năm cũng chưa từng đặt chân vào.
Ghé đình Phả Trúc Lâm, người ta có thể bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: Tại sao giữa phố Hàng Hành lại có một ngôi đình thờ tổ nghề giày?

Rồi từ đó, câu chuyện mở rộng sang hành trình đi sứ, những người thợ từ làng quê lên kinh thành, những phố nghề từng tấp nập và các tác phẩm nghệ thuật đang được trưng bày trong đình. Điều đáng quý nhất có lẽ là ngôi đình không chỉ được nhắc đến như một di tích của quá khứ. Khi có thêm triển lãm và những hoạt động sáng tạo, nơi đây tiếp tục đón người đến tìm hiểu, gặp gỡ và kết nối với nghề truyền thống bằng cách gần gũi hơn.
Bởi di sản không nhất thiết phải nằm yên phía sau những cánh cửa. Đôi khi, nó có thể tiếp tục sống trong những tác phẩm mới, những cuộc trò chuyện và cả sự tò mò của một người trẻ tình cờ bước vào đình giữa buổi chiều dạo phố.
Thông tin tham quan: Triển lãm "Chuyện Đình Phả Trúc Lâm" diễn ra tại số 40 Hàng Hành, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội, từ ngày 14 đến 28/11/2026. Mở cửa 9h-17h hằng ngày, miễn phí vé tham quan.






Bài cùng chuyên mục
Tủ đồ mùa thu nên dành một chỗ cho áo khoác da: Phối đơn giản vẫn sành điệu
Kết hợp với jeans, váy trắng hay chân váy xếp ly, áo khoác da có thể mang đến nhiều diện mạo khác nhau. Chỉ cần thay đổi món đồ mặc bên trong và phụ kiện, chị em đã có thêm những gợi ý lên đồ cho mùa thu đông.
Robert Pattinson thành James Bond: Cậu ma cà rồng từng bị cả thế giới chế giễu và lời "tiên tri" 14 năm trước
Năm 2012, khi còn bị gắn mác "trai đẹp đóng phim ma cà rồng", Robert Pattinson nói muốn đóng James Bond, nhưng phải 20 năm nữa. Chưa đầy 14 năm sau, anh chính thức thành điệp viên 007 thứ bảy. Đó là cú lội ngược dòng của một diễn viên từng bị chế nhạo, và có thể là dấu hiệu James Bond sắp khác hẳn những gì ta từng biết
Cuộc sống nghỉ hưu của người ta khiến hội đi làm chỉ biết ước
Không lịch trình vội vã, không bữa sáng qua loa, cuộc sống nghỉ hưu được chia sẻ trên Xiaohongshu khiến nhiều người ao ước.
Triệu Vy có thể bị công chúng ghét bỏ, nhưng cách cô làm mẹ lại rất đáng để học hỏi
Dù sự nghiệp và đời tư vướng nhiều tranh cãi, Triệu Vy vẫn được ghi nhận ở cách nuôi dạy con gái kín đáo, tôn trọng cá tính và lựa chọn riêng của con.
Giữa phố cổ Hà Nội có ngôi đình thờ 4 vị tổ nghề giày: Câu chuyện hơn 500 năm khiến nhiều người bất ngờ
Nằm ngay gần Hồ Gươm, đình Phả Trúc Lâm lưu giữ câu chuyện về những người thợ da giày xưa, nay trở thành điểm hẹn nghệ thuật thú vị.
Dạo này sao nhiều gái xinh đi Úc thế? Hàn Hằng, Đặng Thu Hà, Nam Thương đồng loạt check-in Sydney đẹp mê
Mở mạng xã hội những ngày gần đây, dân tình liên tục bắt gặp nhiều người khoe ảnh vi vu Sydney, Úc.