4 Học sinh mắc não mô cầu: Nhận biết dấu hiệu để bảo vệ sức khỏe trẻ em 2026

4 mắc não mô cầu, một học sinh đã tử vong

Theo thông tin từ Sở Y tế TP.HCM, đến chiều 17/10, thành phố ghi nhận 4 trường hợp mắc bệnh do não mô cầu nhóm B tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước. Trước đó, trong chùm 3 ca bệnh đầu tiên, một học sinh 12 tuổi tử vong do bệnh diễn tiến tối cấp, gây sốc nhiễm trùng và suy đa cơ quan. Hai học sinh còn lại được điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới TP.HCM.

Trường hợp thứ 4 là nam sinh 12 tuổi, học cùng trường và từng tiếp xúc gần với một trong các bệnh nhân trước đó. Ngày 15/10, em xuất hiện sốt cao 40°C, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ, sau đó xuất hiện các chấm xuất huyết dưới da rải rác. Kết quả xét nghiệm PCR máu xác định em mắc não mô cầu nhóm B, đồng nhiễm virus cúm B. Tại thời điểm cập nhật ngày 17/10, bệnh nhi tỉnh, các chỉ số sinh tồn ổn định và tiếp tục được điều trị.

Trước diễn biến này, ngành y tế TP.HCM đã phối hợp với nhà trường và các đơn vị liên quan rà soát người tiếp xúc gần, theo dõi sức khỏe những trường hợp có nguy cơ, triển khai kháng sinh dự phòng theo chỉ định và tăng cường vệ sinh, khử khuẩn trường học.

Tối 17/10, Bộ Y tế cũng phát đi khuyến cáo sau chùm ca bệnh tại TP.HCM, nhấn mạnh việc chủ động theo dõi sức khỏe, nhận biết sớm dấu hiệu nghi ngờ và thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Việc xuất hiện thêm ca bệnh là lời cảnh báo về mức độ nguy hiểm của não mô cầu, căn bệnh truyền nhiễm có thể diễn biến nhanh và gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, người tiếp xúc với bệnh nhân không đồng nghĩa chắc chắn sẽ mắc bệnh. Điều quan trọng là xác định đúng đối tượng có nguy cơ, thực hiện dự phòng theo hướng dẫn y tế và không bỏ qua các triệu chứng bất thường.

Não mô cầu nguy hiểm thế nào?

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Vi khuẩn lây truyền chủ yếu qua dịch tiết đường hô hấp khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn, chẳng hạn khi sống chung, tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết hoặc ở trong môi trường sinh hoạt tập thể có nguy cơ phơi nhiễm.

Bệnh có thể gặp ở nhiều lứa tuổi, trong đó trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người sống trong môi trường tập trung đông người cần được chú ý. Người mang vi khuẩn ở vùng mũi họng có thể không biểu hiện triệu chứng nhưng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.

Khi gây bệnh xâm lấn, vi khuẩn não mô cầu có thể dẫn đến viêm màng não mủ hoặc nhiễm trùng huyết. Trong những trường hợp nặng, bệnh có thể gây sốc nhiễm trùng, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong.

Đáng lo ngại, bệnh có thể khởi phát với những biểu hiện không đặc hiệu như sốt, đau đầu, đau họng, mệt mỏi, dễ nhầm với cúm hoặc các bệnh nhiễm trùng thông thường. Khi tình trạng trở nặng, người bệnh có thể nhanh chóng rơi vào nguy kịch. Vì vậy, việc nhận biết dấu hiệu cảnh báo và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám ngay

Ở giai đoạn đầu mắc não mô cầu, trẻ mắc bệnh có thể sốt, rét run, đau đầu, đau họng, đau mỏi cơ hoặc mệt mỏi bất thường. Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng có thể bao gồm đau đầu dữ dội, nôn, cứng gáy, sợ ánh sáng, lơ mơ, khó đánh thức hoặc co giật.

Một dấu hiệu đặc biệt cần cảnh giác là các chấm hoặc mảng xuất huyết dưới da màu đỏ tím, có thể lan nhanh. Đây có thể là biểu hiện của nhiễm trùng huyết do não mô cầu. Tuy nhiên, không phải người bệnh nào cũng xuất hiện ban xuất huyết, vì vậy cha mẹ không nên chờ đến khi trẻ nổi ban mới đưa đi khám.

Ở trẻ nhỏ, dấu hiệu bệnh đôi khi không điển hình, như bỏ bú, quấy khóc khác thường, ngủ li bì, phản ứng kém hoặc nôn nhiều. Nếu trẻ có biểu hiện thay đổi nhanh về trạng thái tỉnh táo, hành vi hoặc sức khỏe, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý.

Cần đưa trẻ đến cơ sở cấp cứu ngay nếu xuất hiện sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, khó thở, tay chân lạnh hoặc các chấm xuất huyết dưới da. Không tự điều trị tại nhà, không chờ trẻ hạ sốt và không trì hoãn việc đi khám để theo dõi thêm khi có dấu hiệu nguy hiểm.

Trong bối cảnh trường học có ca bệnh, nếu trẻ từng tiếp xúc gần với người mắc não mô cầu và xuất hiện sốt, đau đầu, đau họng hoặc các biểu hiện bất thường khác, phụ huynh cần liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Việc thông báo rõ tiền sử tiếp xúc giúp bác sĩ xác định nguy cơ và có hướng xử trí phù hợp.

Phòng bệnh não mô cầu: Tiêm vaccine và dự phòng đúng chỉ định

Trước nguy cơ mắc bệnh, các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động phòng ngừa bằng cách kết hợp tiêm chủng, vệ sinh cá nhân, hạn chế phơi nhiễm và theo dõi sức khỏe.

Tiêm vaccine là biện pháp phòng bệnh đặc hiệu quan trọng. Hiện có các loại vaccine phòng những nhóm huyết thanh não mô cầu khác nhau, trong đó có nhóm B. Tuy nhiên, không phải vaccine nào cũng bảo vệ trước tất cả các nhóm vi khuẩn. Phụ huynh nên trao đổi với bác sĩ hoặc cơ sở tiêm chủng đủ điều kiện để lựa chọn vaccine phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và lịch tiêm được khuyến cáo.

Bên cạnh đó, cần hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung cốc uống nước, chai nước và các vật dụng cá nhân có thể tiếp xúc với dịch tiết đường hô hấp. Nhà ở, lớp học cần được giữ thông thoáng; người có triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp nên hạn chế tiếp xúc gần với người khác.

Với những trường hợp tiếp xúc gần với bệnh nhân, cơ quan y tế sẽ đánh giá nguy cơ để chỉ định kháng sinh dự phòng khi cần thiết. Biện pháp này cần được thực hiện theo hướng dẫn chuyên môn, đúng đối tượng và càng sớm càng tốt. Không phải toàn bộ học sinh trong trường đều cần sử dụng kháng sinh dự phòng.

Phụ huynh tuyệt đối không tự mua kháng sinh cho trẻ uống để phòng bệnh. Việc dùng thuốc không đúng chỉ định có thể gây tác dụng phụ và không thay thế được các biện pháp dự phòng cần thiết. Người đã được chỉ định dùng kháng sinh dự phòng vẫn cần theo dõi sức khỏe và đi khám ngay khi xuất hiện triệu chứng nghi ngờ.

Nếu nhà trường hoặc cơ quan y tế thông báo trẻ thuộc nhóm tiếp xúc gần, phụ huynh cần phối hợp thực hiện đầy đủ hướng dẫn, cung cấp thông tin về tình trạng sức khỏe và chủ động đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện bất thường.

Từ chùm ca bệnh tại TP.HCM, điều quan trọng nhất là phụ huynh không chủ quan trước những triệu chứng tưởng chừng thông thường, nhưng cũng không nên hoang mang hoặc tự ý sử dụng thuốc. Chủ động tiêm vaccine phù hợp, thực hiện vệ sinh phòng bệnh, tuân thủ hướng dẫn dự phòng và nhận biết sớm dấu hiệu nguy hiểm là những việc thiết thực giúp bảo vệ trẻ trước căn bệnh truyền nhiễm có khả năng diễn tiến nhanh này.