Khi lời thề Hippocrates bị mang ra làm trò cười trên sóng livestream: Niềm tin của công chúng không phải thứ có thể đùa giỡn

Chỉ trong vài ngày, liên tiếp nhiều đoạn clip ghi lại cảnh sinh viên ngành y có phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội đã khiến dư luận dậy sóng. Từ hình ảnh hai nữ sinh thực tập ngồi ngay tại quầy lễ tân một bệnh viện để livestream, buông lời tục tĩu và thậm chí đùa cợt về việc "tiêm thuốc độc" cho người xem, đến một đoạn clip khác cho thấy một nữ sinh ngành hộ sinh phát ngôn mang tính "trả đũa" bệnh nhân từng phàn nàn về mình. 

Chỉ trong vài ngày, liên tiếp nhiều đoạn clip ghi lại cảnh sinh viên ngành y có phát ngôn thiếu chuẩn mực trên mạng xã hội đã khiến dư luận dậy sóng.

Hay một nam điều dưỡng đã đăng tải đoạn clip trong trang phục y tế và đứng ngay tại nơi làm việc, trên màn hình chèn dòng trạng thái: "Tình hình là NYC (người yêu cũ) nhập viện. Nên hiện tại tôi đang pha thuocdoc để tiêm cho kẻ đã phản bội tôi"... Tất cả đang vẽ nên một bức tranh đáng lo ngại về nhận thức và bản lĩnh nghề nghiệp của một bộ phận người trẻ đang theo học ngành y.

Không thể xem đây là chuyện đùa

Có một sự thật cần nói thẳng: Y khoa không phải là một ngành nghề bình thường. Người khoác áo blouse trắng, dù chỉ đang trong giai đoạn thực tập, đã bước một chân vào mối quan hệ đặc biệt với sinh mạng con người. 

Chính vì vậy, trước khi hành nghề, bất kỳ ai theo học ngành y đều phải học và tuyên thệ theo lời thề Hippocrates hoặc lời thề y đức - một cam kết đạo đức nghề nghiệp mang tính thiêng liêng, chứ không phải một nghi thức hình thức để "học cho có".

Khi những lời đùa cợt về việc gây hại cho người bệnh, dù chỉ là "câu view" trên mạng xã hội, được thốt ra từ miệng của những người đang khoác trên mình bộ trang phục y tế, ranh giới giữa đùa vui và xúc phạm nghề nghiệp, xúc phạm niềm tin của hàng triệu bệnh nhân đã bị xóa nhòa. 

Với người bệnh - những người vốn đã ở trong trạng thái yếu thế, lo lắng, thậm chí sợ hãi khi bước chân vào bệnh viện - một câu nói tưởng chừng vô hại trên sóng livestream cũng có thể trở thành nỗi ám ảnh thật sự.

Dễ dàng nhất là quy hết trách nhiệm cho sự bồng bột, thiếu ý thức của những sinh viên trong cuộc. Nhưng nhìn rộng hơn, sự việc lặp lại liên tiếp trong một khoảng thời gian ngắn cho thấy đây không đơn thuần là hành vi cá biệt, mà là hồi chuông cảnh báo cho cả hệ thống đào tạo và quản lý thực tập.

Bản thân người trẻ hôm nay lớn lên trong một môi trường mạng xã hội đề cao sự chú ý, lượt xem, tương tác. Ranh giới giữa "làm nội dung để nổi tiếng" và "giữ gìn hình ảnh nghề nghiệp" ngày càng mong manh, nếu không được giáo dục và nhắc nhở đúng mức ngay từ trong nhà trường.

Những y bác sĩ dù không phải ca trực cũng vẫn không nề hà cấp cưú người dân gặp nạn ngoài đường...

Niềm tin của công chúng không phải thứ có thể đùa giỡn

Bệnh nhân giao phó sức khỏe, thậm chí tính mạng, cho những người mặc áo blouse trắng dựa trên một niềm tin rất lớn, rằng phía sau tấm áo ấy là kiến thức, trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp. Chỉ cần một vài phát ngôn phản cảm được lan truyền, niềm tin ấy có thể bị lung lay không chỉ với cá nhân người phát ngôn, mà còn kéo theo hình ảnh của cả cơ sở đào tạo, cơ sở y tế tiếp nhận thực tập, và rộng hơn là toàn ngành y.

Việc các trường xử lý nghiêm khắc, đình chỉ học tập hay chấm dứt thực tập đối với sinh viên vi phạm là cần thiết và đúng đắn để răn đe. Nhưng đó chỉ là giải pháp phần ngọn. Vấn đề cốt lõi là các cơ sở đào tạo y khoa cần nghiêm túc nhìn lại: Giáo dục y đức đã thực sự "ngấm" vào sinh viên đến đâu hay vẫn chỉ là một môn học để thi qua rồi quên? Quy chế quản lý sinh viên khi phát ngôn, ứng xử trên mạng xã hội đã đủ rõ ràng và được quán triệt hay chưa?

Một vài người, cả một ngành nghề gánh chịu?

Điều khiến dư luận bức xúc không chỉ nằm ở bản thân những phát ngôn phản cảm, mà còn ở sự tương phản quá lớn giữa những gì đang diễn ra trên mạng xã hội với thực tế của phần lớn những người đang ngày đêm gắn bó với nghề y. Ngoài kia, có biết bao bác sĩ, điều dưỡng, sinh viên y khoa vẫn đang thức trắng đêm trực cấp cứu, cặm cụi bên giường bệnh, chấp nhận đánh đổi thanh xuân, sức khỏe và cả những bữa cơm gia đình để giành giật sự sống cho người bệnh. Có những người thầy thuốc tuyến đầu từng lao vào tâm dịch, những sinh viên thực tập âm thầm học từng thao tác nhỏ nhất trong sự thận trọng, vì hiểu rằng một sai sót có thể đánh đổi bằng cả một sinh mạng. Có những y bác sĩ dù không phải ca trực cũng vẫn không nề hà cấp cứu người dân gặp nạn ngoài đường... Chính sự tâm huyết, hy sinh thầm lặng ấy đã tạo nên giá trị cao cả của ngành y - thứ đã âm thầm xây dựng nên niềm tin của công chúng suốt bao thế hệ. 

Vậy nhưng, chỉ cần một vài cá nhân thiếu ý thức, xem việc khoác áo blouse trắng như một "công cụ" để câu view, để tạo nội dung giải trí rẻ tiền, hình ảnh của cả một tập thể những người đang tận tụy cống có thể bị ảnh hưởng. Công chúng, vốn dễ dàng đánh đồng "một con sâu làm rầu nồi canh", sẽ nhìn vào đó mà đặt câu hỏi ngờ vực về đạo đức của cả đội ngũ y, bác sĩ nói chung. Điều này vô cùng bất công với những người đang ngày đêm âm thầm cống hiến.

Đây chính là lý do vì sao không thể xuê xoa, xem nhẹ những sự việc tưởng chừng "chỉ là đùa vui trên mạng". Bởi cái giá phải trả không chỉ là uy tín của một vài cá nhân, mà là niềm tin chung mà cả một ngành nghề đã phải rất vất vả mới gây dựng được.

Trong bối cảnh mạng xã hội gần như là môi trường sống thứ hai của giới trẻ, các trường y cần bổ sung vào chương trình đào tạo một khái niệm mới: Y đức trong không gian số - tức là ý thức, trách nhiệm và sự thận trọng khi phát ngôn, chia sẻ hình ảnh liên quan đến nghề nghiệp trên mạng xã hội. Đây không phải là điều xa xỉ, mà là yêu cầu tất yếu khi ranh giới giữa đời sống cá nhân và hình ảnh nghề nghiệp ngày càng mờ nhạt.

Mỗi sinh viên khi khoác lên mình chiếc áo blouse, dù chỉ trong vai trò thực tập, cũng đang mang theo hình ảnh của cả một ngành nghề đòi hỏi sự chuẩn mực cao nhất. Lời thề y đức không phải để đọc cho có, mà phải được sống cùng, từ giảng đường đến từng dòng trạng thái trên mạng xã hội. Đừng để một vài phút bồng bột trước ống kính điện thoại đánh đổi cả niềm tin mà bao thế hệ thầy thuốc đã dày công gây dựng.