Mất ngủ cả năm trời, đi khắp bệnh viện không ra bệnh: Hóa ra "thủ phạm" là "cặp vợ chồng" vi chất quen thuộc Vitamin D và Magie

Suốt gần một năm, chị Thanh Hà (35 tuổi, nhân viên văn phòng tại Hà Nội) loay hoay với tình trạng mất ngủ, đau mỏi vai gáy và tâm trạng thất thường mà không rõ nguyên nhân. Đi khám tổng quát, các chỉ số đều bình thường, bác sĩ chỉ nhắc nhẹ: "Chắc do stress công việc". Chị uống đủ loại trà thảo mộc, tập yoga, nhưng tình hình không cải thiện là bao.

Bước ngoặt đến khi chị đi xét nghiệm vi chất theo lời khuyên của một người bạn làm trong ngành dược. Kết quả cho thấy chị vừa thiếu vitamin D lẫn magie - hai chỉ số tưởng chừng không liên quan nhưng hóa ra lại "kéo nhau" đi xuống. Sau khi được dược sĩ tư vấn bổ sung đồng thời cả hai, kết hợp điều chỉnh chế độ ăn, chỉ sau khoảng hai tháng, giấc ngủ của chị cải thiện rõ rệt, cơn đau vai gáy cũng giảm hẳn.

Câu chuyện của chị Hà không phải cá biệt. Rất nhiều người đang thiếu hụt cả hai vi chất này mà không hề hay biết, bởi triệu chứng thường mơ hồ và dễ nhầm với stress hay thiếu ngủ thông thường. Vậy magie và vitamin D thực sự liên quan với nhau ra sao, và vì sao nên cân nhắc bổ sung cùng lúc?

Vì sao thiếu chất này lại kéo theo chất kia?

Theo dược sĩ Kirstyn Hill (chuyên ngành dược lâm sàng nhi khoa và sức khỏe phụ nữ), vitamin D không đơn thuần là một loại vitamin mà hoạt động gần giống một hormone, tham gia điều hòa miễn dịch, sản sinh hormone, protein và duy trì sức khỏe tế bào. Trong khi đó, magie tham gia vào hàng trăm phản ứng sinh hóa, từ tăng trưởng tế bào, vận động cơ bắp cho đến sản sinh năng lượng.

Điều ít người biết là hai chất này gắn bó mật thiết với nhau:

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu magie tốt hơn. Thiếu vitamin D, khả năng hấp thu magie cũng giảm theo. 

Ngược lại, magie lại cần thiết để cơ thể tổng hợp và sử dụng được vitamin D. 

Gần như toàn bộ enzyme tham gia chuyển hóa vitamin D trong cơ thể đều cần đến magie mới hoạt động được.

Đây chính là lý do vì sao nhiều trường hợp thiếu một chất mà xét nghiệm ra lại thiếu luôn cả hai, giống như trường hợp của chị Hà.

Dùng liều cao vitamin D: Coi chừng "kéo tụt" magie

Không phải cứ bổ sung càng nhiều càng tốt. Khi dùng vitamin D liều cao hoặc để nồng độ trong máu tăng quá mức, magie có thể bị ảnh hưởng theo chiều ngược lại:

Nồng độ vitamin D cao có thể khiến magie trong cơ thể sụt giảm. 

Nếu vitamin D đang ở ngưỡng cao, khoảng 50 nanogram/ml (ng/mL), việc bổ sung thêm magie có thể làm giảm nồng độ vitamin D. 

Mức vitamin D khoảng 20 ng/mL thường được xem là đủ cho sức khỏe xương và thể trạng nói chung. Vượt quá 50 ng/mL, nguy cơ gặp tác dụng phụ sẽ tăng lên.

Đây cũng là lý do các chuyên gia khuyến cáo không nên tự ý bổ sung liều cao mà chưa qua xét nghiệm.

"Bộ đôi" giữ xương chắc khỏe

Với những người thường xuyên đau mỏi xương khớp như chị Hà, việc bổ sung đúng cách càng quan trọng:

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi, magie và phốt-pho - các khoáng chất cốt lõi cho xương, đồng thời hỗ trợ sức mạnh cơ bắp, gián tiếp giảm nguy cơ té ngã, gãy xương. 

Gần 30% lượng magie trong cơ thể được lưu trữ ở xương, tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành và tái tạo xương. 

Nhiều nghiên cứu ghi nhận mức magie cao đi kèm nguy cơ gãy xương thấp hơn và xương chắc khỏe hơn. Ở người lớn tuổi, duy trì đủ cả hai dưỡng chất được ghi nhận giúp giảm nguy cơ gãy xương. Bảo vệ trái tim từ bên trong

Ít ai ngờ, cặp đôi vi chất này còn liên quan mật thiết đến sức khỏe tim mạch:

Vitamin D hỗ trợ cơ thể sử dụng glucose hiệu quả và điều hòa insulin - kiểm soát tốt hai yếu tố này giúp giảm nguy cơ tiểu đường và các bệnh tim mạch đi kèm. 

Vitamin D thấp còn ảnh hưởng tiêu cực đến cấu trúc và chức năng của tim. 

Magie giúp giãn mạch máu, ổn định nhịp tim, cải thiện việc sử dụng insulin và glucose, hỗ trợ quá trình đông máu. 

Một số nghiên cứu cho thấy magie có thể giúp hạ huyết áp, dù chưa thực sự rõ rệt. Thiếu magie kéo dài làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim, cao huyết áp, cũng như liên quan đến béo phì, tiểu đường và các bệnh viêm mạn tính. 

Giải mã tâm trạng thất thường

Trường hợp của chị Hà - mất ngủ, tâm trạng thất thường - không phải ngẫu nhiên trùng với tình trạng thiếu vi chất. Nhiều nghiên cứu chỉ ra mối liên hệ giữa hai dưỡng chất này với sức khỏe tinh thần:

Magie được ghi nhận có tác dụng tích cực với triệu chứng lo âu, trầm cảm ở một số nghiên cứu, dù các nghiên cứu khác chưa thấy hiệu quả rõ rệt. Vitamin D được tổng hợp tự nhiên khi da tiếp xúc ánh nắng - cảm giác "yêu đời hơn khi trời nắng" có thể liên quan đến cơ chế này. Vitamin D cũng có vai trò nhất định trong hoạt động não bộ, mức vitamin D cao thường đi kèm nguy cơ trầm cảm thấp hơn. Bổ sung đồng thời cả hai còn được ghi nhận liên quan đến nguy cơ Alzheimer thấp hơn ở người cao tuổi.

Tuy nhiên, giới khoa học vẫn cần thêm nhiều nghiên cứu để khẳng định chắc chắn vai trò của hai dưỡng chất này trong phòng và điều trị rối loạn tâm trạng.

Không nhất thiết phải "uống thuốc" mới đủ chất

Sau đợt bổ sung theo tư vấn của dược sĩ, chị Hà cũng thay đổi thói quen ăn uống: Ăn nhiều rau xanh, cá béo hơn, tranh thủ đi bộ ngoài trời buổi sáng thay vì chỉ ngồi trong văn phòng máy lạnh cả ngày.

Trên thực tế, bạn hoàn toàn có thể nâng mức magie và vitamin D một cách tự nhiên:

Vitamin D: cơ thể tự tổng hợp khi da tiếp xúc trực tiếp ánh nắng. Trứng, sữa và các loại cá béo (cá hồi, cá thu...) cũng là nguồn bổ sung tốt. 

Magie: có nhiều trong rau xanh, các loại hạt và đậu. Dù vậy, cơ thể chỉ hấp thu được khoảng 40% lượng magie nạp từ thực phẩm, nên với người có chế độ ăn thiếu đa dạng, việc thiếu hụt vẫn có thể xảy ra.

Nếu bạn cũng đang gặp những triệu chứng mơ hồ như mất ngủ, mệt mỏi, đau nhức không rõ nguyên nhân, đừng vội nghĩ "chắc do stress". Một xét nghiệm vi chất đơn giản đôi khi lại là chìa khóa giải quyết vấn đề - như trường hợp của chị Hà. Trước khi quyết định bổ sung magie hay vitamin D, tốt nhất nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn liều lượng phù hợp với thể trạng của mình.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn y khoa.