Miếng dán chống say xe - Vật bất ly thân trong túi mỗi gia đình đi du lịch lại đang âm thầm đe dọa trẻ nhỏ

Mùa hè, gia đình đi du lịch nhiều, trẻ phải ngồi xe đường dài và miếng dán chống say xe trở thành vật bất ly thân. Nhưng chỉ một miếng dán dùng sai tuổi, sai liều, đặt nhầm chỗ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Theo các bác sĩ, dùng thuốc sai cáchthậm chí có thể gây tử vong

Ngày 2/5/2026, một bé gái 7 tuổi cùng mẹ đi xe khách từ quê vào TP.HCM. Kẹt xe dọc đường, người mẹ thương con mệt nên dán 2 miếng chống say xe sau tai bé trong suốt 5 tiếng đồng hồ. Tối hôm đó, bé đột ngột mất ngủ hoàn toàn, ngồi nói nhảm suốt đêm, lúc bò lê dưới sàn, lúc ngã quỵ đột ngột. Bé sốt 38,2°C, mất kiểm soát hành vi hoàn toàn. 

Sáng hôm sau, gia đình đưa bé vào viện cấp cứu. Bác sĩ phải loại trừ viêm não, viêm màng não trước khi xác định nguyên nhân: Ngộ độc scopolamine từ miếng dán say xe. Bé nằm viện 3 ngày mới hồi phục hoàn toàn.

 Miếng dán hoạt động như thế nào?

Miếng dán chống say tàu xe phổ biến nhất hiện nay chứa hoạt chất Scopolamine (hyoscine). Khi dán sau tai, thuốc thấm qua da vào máu từ từ trong nhiều giờ, tác động lên hệ thần kinh phó giao cảm, làm giảm tín hiệu từ tiền đình (cơ quan giữ thăng bằng) lên trung tâm nôn của não, nhờ đó giúp giảm buồn nôn, chóng mặt.

Cơ chế này hiệu quả ở người lớn. Nhưng với trẻ nhỏ, đây là con dao hai lưỡi.

Nguy cơ đặc biệt ở trẻ em khi dùng miếng dán chống say

So với người lớn, cơ thể trẻ em có nhiều đặc điểm khiến scopolamine trở nên nguy hiểm hơn nhiều:

- Hàng rào máu não chưa hoàn thiện: Thuốc thâm nhập thần kinh trung ương dễ dàng hơn, gây ảnh hưởng hành vi và ý thức.

- Hấp thu qua da cao hơn: Da trẻ mỏng hơn, diện tích cơ thể nhỏ hơn nên liều thuốc hấp thu thực tế cao hơn dự đoán.

- Gan thận chưa trưởng thành: Chức năng chuyển hóa và thải thuốc còn yếu, nếu dùng có thể khiến thuốc tích lũy trong cơ thể lâu hơn.

- Nguy cơ tiếp xúc không chủ ý: Trẻ có thể chạm tay vào miếng dán rồi dụi mắt, gây giãn đồng tử một bên.

 Bảng liều an toàn khi dùng miếng dán chống say cho con, cha mẹ cần nắm rõ 

Nhận biết khi nào cần cấp cứu ngay nếu trẻ dùng miếng dán chống say

Tháo miếng dán ra lập tức và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu thấy bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:

Cách phòng say xe KHÔNG cần dùng thuốc

Bác sĩ khuyến cáo đây nên là ưu tiên hàng đầu cho trẻ em, đặc biệt trong các chuyến đi mùa hè:

1. Nhìn xa, nhìn ra phía trước: Tránh cho trẻ nhìn màn hình điện thoại, đọc sách trong xe. Não xử lý tín hiệu mâu thuẫn (thấy vật đứng yên, cơ thể lắc lư) sẽ gây say xe. Nhìn ra đường xa giúp đồng bộ tín hiệu.

2. Chọn chỗ ngồi phù hợp: Ngồi giữa xe (ít rung lắc nhất), gần cánh máy bay trên tàu bay, không ngồi ngược chiều di chuyển. Trẻ ngồi ghế trước (nếu đủ tuổi) ít say hơn ghế sau.

3. Ăn uống đúng cách trước khi đi: Tránh để trẻ quá đói hoặc quá no. Không cho ăn thức ăn nhiều dầu mỡ, tanh, mùi nặng trước chuyến đi. Nên ăn nhẹ bánh mì hoặc cơm trắng trước 1–2 giờ.

4. Giữ xe thông thoáng: Mở cửa sổ hoặc điều hoà vừa phải. Tránh để xe ngột ngạt, nóng bức - nhiệt độ cao làm nặng thêm triệu chứng buồn nôn. Tránh mùi nước hoa hoặc thức ăn nặng mùi trong xe.

5. Cho trẻ ngủ đủ trước khi đi: Mệt mỏi làm say xe trầm trọng hơn. Đặc biệt với các chuyến đi sáng sớm mùa hè, nên cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ đêm hôm trước.

6. Nghỉ giải lao giữa chặng: Đường dài nên dừng mỗi 1-2 tiếng cho trẻ xuống xe, đi lại, hít thở không khí tươi. Không khí trong xe tuần hoàn lâu cũng là nguyên nhân gây buồn nôn.

7. Gừng - vị cứu tinh tự nhiên: Kẹo gừng, trà gừng nhẹ hoặc tinh dầu gừng được nghiên cứu có tác dụng giảm buồn nôn nhẹ đến trung bình. Phù hợp cho trẻ lớn, an toàn và không có tác dụng phụ đáng kể.

8. Đánh lạc hướng bằng âm nhạc: Cho trẻ nghe nhạc hoặc nghe truyện audio (không nhìn màn hình). Tập trung vào âm thanh giúp não bớt chú ý đến cảm giác lắc lư.

Nếu cần dùng thuốc uống chống say xe cho trẻThuốc uống như dimenhydrinate (Dramamine) có thể phù hợp hơn miếng dán với trẻ em vì dễ kiểm soát liều hơn. Tuy nhiên vẫn cần hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về liều phù hợp theo cân nặng và độ tuổi của trẻ trước mỗi chuyến đi.