Nắng nóng gay gắt, nhiều người vẫn bôi kem chống nắng sai cách khiến da "hứng trọn" tia UV, vừa đen vừa nhăn lại khó ngừa ung thư da

Những ngày gần đây, nhiều tỉnh thành trên cả nước liên tục ghi nhận nền nhiệt trên 38 độ C. Ngay từ sáng sớm, chỉ số tia UV tại nhiều khu vực đã ở mức rất cao, khiến việc che chắn và sử dụng kem chống nắng trở thành thói quen không thể thiếu của nhiều người.

Thế nhưng, theo các chuyên gia, dù đã có ý thức bảo vệ da hơn trước, đa số mọi người vẫn đang mắc một sai lầm rất phổ biến: Bôi kem chống nắng quá ít so với lượng cần thiết. Hệ quả là làn da vẫn phải hứng chịu những tổn thương do tia cực tím gây ra, từ cháy nắng, sạm nám đến lão hóa sớm và thậm chí là ung thư da.

Nhiều thập kỷ trước, không ít người tin rằng cháy nắng là điều tất yếu để có được làn da rám nắng khỏe mạnh. Họ vô tư phơi mình dưới ánh mặt trời hàng giờ liền mà không hề biết rằng những tổn thương đang âm thầm tích tụ bên dưới làn da.

Ngày nay, khoa học đã chứng minh điều ngược lại. Làn da sạm màu sau khi đi nắng thực chất là phản ứng tự vệ của cơ thể trước tác động của tia cực tím (UV). Nói cách khác, đó không phải là dấu hiệu của một làn da khỏe mạnh mà là bằng chứng cho thấy da đã bị tổn thương.

Theo các nhà khoa học, tia UV từ ánh nắng mặt trời là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây lão hóa da sớm và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh ung thư da.

Ánh nắng mặt trời chứa nhiều dạng bức xạ khác nhau, trong đó tia UV là tác nhân gây hại đáng lo ngại nhất.

Tia UV được chia thành hai nhóm chính gồm UVA và UVB.

Nếu UVB là thủ phạm gây đỏ da, bỏng rát và cháy nắng sau những giờ tiếp xúc trực tiếp với ánh mặt trời thì UVA lại nguy hiểm hơn bởi khả năng xuyên sâu xuống các lớp bên dưới da.

Các nghiên cứu cho thấy UVA có thể phá hủy collagen - loại protein đóng vai trò như "khung đỡ" giúp da săn chắc và đàn hồi. Khi collagen bị tổn thương, da bắt đầu xuất hiện các dấu hiệu lão hóa như nếp nhăn, da chùng nhão, đốm nâu và tình trạng kém đàn hồi.

Không chỉ vậy, cả UVA và UVB đều có khả năng gây tổn thương DNA của tế bào da. Những tổn thương này nếu tích tụ trong thời gian dài có thể dẫn đến các đột biến và làm gia tăng nguy cơ ung thư da.

Kem chống nắng hoạt động như thế nào?

Kem chống nắng được thiết kế để tạo thành một lớp bảo vệ trên bề mặt da, giúp hạn chế lượng tia UV xuyên vào các lớp sâu bên dưới.

Một số thành phần hoạt động theo cơ chế hấp thụ tia UV rồi chuyển hóa thành nhiệt năng. Trong khi đó, một số hoạt chất khác có khả năng phản xạ hoặc phân tán tia UV trước khi chúng tiếp xúc với da.

Nhờ vậy, nguy cơ tổn thương DNA, phá hủy collagen và hình thành các gốc tự do gây lão hóa sẽ được giảm đáng kể.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng không có loại kem chống nắng nào có thể ngăn chặn hoàn toàn 100% tia UV.

Sai lầm phổ biến nhất: Bôi quá ít kem chống nắng

Điều đáng nói là phần lớn mọi người không sử dụng đủ lượng kem chống nắng cần thiết.

Các nghiên cứu cho thấy đa số chỉ bôi khoảng 25-50% lượng được khuyến cáo. Điều này khiến khả năng bảo vệ thực tế thấp hơn rất nhiều so với chỉ số SPF ghi trên bao bì.

Theo khuyến nghị của các chuyên gia da liễu, một người trưởng thành cần khoảng 30ml kem chống nắng để bảo vệ toàn bộ cơ thể - tương đương một ly nhỏ. Riêng vùng mặt và cổ cần lượng kem khoảng hai đốt ngón tay.

Nếu bôi ít hơn mức này, hiệu quả chống nắng sẽ giảm đáng kể.

Thoa một lần vào buổi sáng là chưa đủ

Một sai lầm khác cũng rất phổ biến là nhiều người chỉ thoa kem chống nắng trước khi ra khỏi nhà rồi không bôi lại trong suốt cả ngày.

Trên thực tế, lớp kem chống nắng có thể bị suy giảm hiệu quả do mồ hôi, nước hoặc ma sát từ khẩu trang và khăn lau mặt.

Các chuyên gia khuyến cáo nên thoa lại kem chống nắng sau mỗi 2 giờ nếu hoạt động ngoài trời. Trong trường hợp đi bơi hoặc đổ nhiều mồ hôi, cần bôi lại ngay sau khi lau khô da.

Chỉ số SPF cao chưa chắc đã đủ

Nhiều người có thói quen lựa chọn các sản phẩm SPF 50 hoặc SPF 100 với suy nghĩ rằng chỉ số càng cao thì khả năng bảo vệ càng tốt.

Tuy nhiên, SPF chủ yếu phản ánh khả năng chống lại tia UVB - nguyên nhân gây cháy nắng. Chỉ số này không phản ánh đầy đủ khả năng bảo vệ trước tia UVA.

Vì vậy, các chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên những sản phẩm có ghi "Broad Spectrum" hoặc "phổ rộng", tức có khả năng bảo vệ da trước cả UVA và UVB.

Bảo vệ da không chỉ là bôi kem chống nắng

Theo các chuyên gia da liễu, kem chống nắng chỉ là một phần trong chiến lược chống tia UV.

Để giảm thiểu nguy cơ lão hóa và ung thư da, mọi người nên kết hợp nhiều biện pháp khác như mặc áo dài tay, đội mũ rộng vành, đeo kính chống tia UV, hạn chế ra ngoài vào thời điểm nắng gắt từ 10-16 giờ và chủ động tìm bóng râm khi hoạt động ngoài trời.

Trong bối cảnh nắng nóng ngày càng khắc nghiệt, việc bảo vệ làn da không còn đơn thuần là câu chuyện thẩm mỹ. Đó còn là cách giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh lý da liễu nguy hiểm trong tương lai.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng kem chống nắng chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi được sử dụng đúng cách, đủ lượng và được thoa lại đều đặn trong ngày. Đây là thói quen nhỏ nhưng có thể tạo ra khác biệt lớn đối với sức khỏe làn da về lâu dài.