Sẹo rỗ, rạn da chữa mãi không hết? Bác sĩ da liễu chỉ ra điều nhiều người bỏ qua, biết sớm có thể đỡ tốn tiền

Sẹo rỗ, rạn da là những vấn đề thẩm mỹ phổ biến, nhưng không phải cứ áp dụng một phương pháp hay làm nhiều liệu trình là có thể cải thiện như mong muốn. Từ microneedling, RF, laser fractional, subcision cho đến những hướng tiếp cận như Calcium Hydroxyapatite (CaHA), mỗi phương pháp có cơ chế tác động khác nhau. Vì vậy, hiểu đúng về sẹo, rạn da và lựa chọn phương pháp phù hợp ngay từ đầu là bước quan trọng.

Vậy sẹo rỗ, rạn da thực chất thay đổi như thế nào? Vì sao không phải cứ "làm đầy" là đủ? Và CaHA tác động ra sao đến quá trình tái cấu trúc da? Hãy cùng ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo (Giám đốc Chuyên môn Hệ thống Phòng khám Da liễu - Thẩm mỹ Pensilia giải đáp).

PV: Thưa BS Thảo, vì sao có người đã thực hiện nhiều phương pháp trị sẹo, rạn da nhưng kết quả vẫn không như kỳ vọng?

ThS.BS.CKII Nguyễn Phương Thảo: Một trong những lý do là sẹo và rạn da không phải lúc nào cũng giống nhau. Đây không đơn thuần là một vấn đề trên bề mặt da mà còn liên quan đến sự thay đổi về cấu trúc mô.

Vì vậy, nếu chỉ nhìn thấy một vùng da lõm, không đều màu hoặc có vết rạn rồi lựa chọn ngay một phương pháp mà chưa đánh giá đặc điểm tổn thương, rất khó có thể tối ưu hiệu quả.

Trong đánh giá mô học, người ta có thể quan sát cấu trúc mô và tế bào, đồng thời đánh giá lượng, sự sắp xếp và mức độ trưởng thành của các sợi collagen. Điều này cho thấy khi nói đến cải thiện sẹo hay rạn da, chúng ta không chỉ cần quan tâm đến phần bề mặt nhìn thấy được mà còn phải quan tâm đến chất lượng và cấu trúc của mô bên dưới.

Nói cách khác, xác định đúng vấn đề trước khi điều trị là một bước rất quan trọng. Điều này cũng giúp tránh việc thử hết phương pháp này đến phương pháp khác chỉ vì thấy người khác có kết quả.

PV: Vậy trước khi điều trị, bác sĩ thường dựa vào những đặc điểm nào để đánh giá sẹo và rạn da?

BS Thảo: Với sẹo rỗ, chúng ta thường gặp các dạng như ice-pick, rolling và boxcar. Đây là những dạng sẹo có hình thái và cấu trúc khác nhau. Trong khi đó, rạn da cũng có thể biểu hiện dưới dạng rạn đỏ hoặc rạn trắng, xuất hiện ở nhiều vị trí như ngực, bụng, mông, đùi, đầu gối...Chính vì có sự khác biệt này nên không thể mặc định rằng một phương pháp phù hợp với người này cũng sẽ phù hợp với người khác.

Trước khi lựa chọn phương pháp, bác sĩ cần đánh giá loại tổn thương, mức độ tổn thương và tình trạng da. Đây là bước tưởng như đơn giản nhưng lại có thể quyết định việc chúng ta đang điều trị đúng vấn đề hay chỉ đang cố gắng xử lý biểu hiện bên ngoài.

PV: Hiện nay có những phương pháp nào thường được ứng dụng để cải thiện sẹo, rạn da?

BS Thảo: Có nhiều phương pháp đang được ứng dụng, trong đó có microneedling, RF, laser fractional và subcision. Mỗi phương pháp có cách tác động khác nhau lên mô da. Có phương pháp tạo tổn thương vi điểm để kích hoạt quá trình lành thương; có phương pháp tác động vào những vùng mô liên quan đến sẹo; cũng có phương pháp hướng đến cải thiện cấu trúc và chất lượng da.

Do đó, tôi thường nhấn mạnh rằng không nên hỏi phương pháp nào tốt nhất cho sẹo, mà nên hỏi phương pháp nào phù hợp với loại sẹo và tình trạng da của mình.

Việc lựa chọn đúng ngay từ đầu có ý nghĩa rất lớn, bởi điều trị sẹo thường cần thời gian và có thể phải phối hợp nhiều phương pháp. Nếu lựa chọn không phù hợp, người điều trị không chỉ mất thêm thời gian mà còn có thể phải tiếp tục chi trả cho nhiều liệu trình khác để điều chỉnh.

PV: Một quan niệm khá phổ biến là sẹo rỗ bị lõm thì chỉ cần tìm cách "làm đầy" vùng lõm đó. Điều này có thực sự đơn giản như vậy không?

BS Thảo: Không nên nhìn vấn đề đơn giản như vậy. Nếu chỉ quan tâm đến việc làm thay đổi hình thái của vùng lõm, chúng ta mới đang giải quyết một phần biểu hiện bên ngoài. Trong khi đó, sẹo liên quan đến những thay đổi trong cấu trúc mô.

Vì vậy, bên cạnh việc cải thiện hình thái, một hướng tiếp cận khác là tác động đến quá trình tái cấu trúc mô và cải thiện chất lượng nền da.

Đây cũng là lý do các phương pháp tạo tổn thương vi điểm, kích thích quá trình lành thương hoặc thúc đẩy đáp ứng của mô được quan tâm trong điều trị sẹo và rạn da.

PV: Trong số những hướng tiếp cận hiện nay, Calcium Hydroxyapatite (CaHA) được nhắc đến trong điều trị sẹo và rạn da. Vậy CaHA là gì và cơ chế đáng chú ý nằm ở đâu?

BS Thảo: Trong hướng ứng dụng được trình bày, CaHA được sử dụng dưới dạng các vi cầu CaHA. Những vi cầu này tạo ra đáp ứng của nguyên bào sợi, liên quan đến quá trình hình thành collagen type I và type III. Có thể hình dung đơn giản theo chuỗi: Vi cầu CaHA → đáp ứng của nguyên bào sợi → collagen type I & III → cải thiện cấu trúc da.

Như vậy, điểm đáng chú ý của CaHA trong hướng tiếp cận này không chỉ là tác động đến biểu hiện bên ngoài của vùng sẹo, mà hướng đến quá trình tái cấu trúc mô.

PV: Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn điều gì xảy ra bên dưới da sau khi sử dụng CaHA?

BS Thảo: Khi các vi cầu CaHA hiện diện trong mô, chúng tạo ra đáp ứng của nguyên bào sợi. Quá trình này liên quan đến collagen và elastin, trong đó collagen type I và III được nhấn mạnh trong cơ chế tái cấu trúc.

Cùng với đó, quá trình tạo tổn thương vi điểm và lành thương cũng góp phần vào đáp ứng sửa chữa của mô.

Mục tiêu của hướng tiếp cận này là cải thiện kết cấu da, giảm độ sâu sẹo và tăng độ dày trung bì, qua đó hướng đến việc cải thiện chất lượng mô thay vì chỉ tác động đến phần bề mặt.

PV: Nếu CaHA hướng đến tái cấu trúc mô, liệu có thể thay thế các phương pháp như laser fractional, RF, microneedling hay subcision?

BS Thảo: Không nên hiểu rằng một phương pháp có thể thay thế tất cả các phương pháp còn lại.

Mỗi loại sẹo có đặc điểm khác nhau và mỗi phương pháp lại có cơ chế tác động riêng. Vì vậy, tùy tình trạng, bác sĩ có thể lựa chọn một phương pháp hoặc kết hợp nhiều phương pháp để tác động đến những khía cạnh khác nhau của tổn thương.

Điều quan trọng vẫn là đánh giá đúng tình trạng trước khi điều trị, thay vì thấy một phương pháp đang được quan tâm rồi áp dụng cho mọi trường hợp.

PV: Nếu người đọc chỉ nhớ một điều trước khi quyết định điều trị sẹo hoặc rạn da, BS Thảo muốn họ lưu ý điều gì?

BS Thảo: Tôi nghĩ đó là đừng bắt đầu bằng việc hỏi "phương pháp nào đang hot?", mà hãy bắt đầu bằng việc xác định "da của mình đang gặp vấn đề gì?"

Sẹo rỗ có nhiều dạng, rạn da cũng có những biểu hiện khác nhau. Nếu chưa xác định đúng tổn thương mà đã lựa chọn phương pháp, chúng ta có thể mất thời gian, chi phí và phải thay đổi liệu trình nhiều lần.

Ngược lại, khi xác định được loại tổn thương và mục tiêu điều trị, bác sĩ mới có cơ sở để lựa chọn phương pháp phù hợp, cũng như cân nhắc có cần phối hợp nhiều kỹ thuật hay không.

PV: Với những người đang có sẹo rỗ hoặc rạn da và muốn bắt đầu điều trị, BS Thảo có lời khuyên nào?

BS Thảo: Đừng chỉ nhìn vào vết sẹo hay vết rạn trên bề mặt và nghĩ rằng chỉ cần "lấp đầy" hoặc làm mờ nó là đủ.

Hãy tìm hiểu bên dưới vùng da đó đang có thay đổi cấu trúc như thế nào, sẹo thuộc dạng nào, tình trạng da hiện tại ra sao và phương pháp nào thực sự phù hợp.

Điều trị sẹo, rạn da cũng cần có sự kiên trì và kỳ vọng thực tế. Không nên chạy theo những lời quảng cáo về một phương pháp có thể giải quyết mọi loại sẹo hay mang lại kết quả tức thì.

Với CaHA, hướng tiếp cận đáng chú ý là tác động thông qua đáp ứng của nguyên bào sợi và quá trình hình thành collagen, từ đó hướng đến cải thiện cấu trúc và chất lượng mô da.

Hiểu đúng tổn thương, chọn đúng phương pháp, kiên trì đúng liệu trình: đây mới là cách giúp người điều trị tránh việc liên tục thử nhiều phương pháp mà vẫn không đạt được kết quả như mong muốn.

Cảm ơn bác sĩ vì đã dành thời gian trả lời phỏng vấn!