Tết Thanh Minh và món bánh trứng kiến: Cảnh báo dị ứng và trải nghiệm ẩm thực

Những ngày gần đây, trên mạng xã hội, nhiều người chia sẻ trải nghiệm “dở khóc dở cười” sau khi thử món bánh trứng kiến - một đặc sản vùng núi phía Bắc. Không ít trường hợp xuất hiện nổi mề đay, sưng môi, thậm chí phải nhập viện cấp cứu chỉ sau vài giờ ăn.

Đặc sản chỉ có một mùa: "Nổ bôm bốp" trong miệng, ai ăn cũng tò mò

Cứ vào dịp cận Tết Thanh Minh, bánh trứng kiến lại trở thành món ăn được săn lùng. Đây là đặc sản nổi tiếng của các tỉnh miền núi phía Bắc như Tuyên Quang, Cao Bằng, Lạng Sơn, Bắc Kạn, gắn với mùa sinh sản của kiến rừng nên mỗi năm chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn.

Nguyên liệu làm bánh không quá cầu kỳ nhưng lại rất đặc trưng: Trứng kiến được xào cùng thịt băm, hành phi, sau đó gói trong lá vả với gạo nếp rồi đem hấp. Điểm khiến món ăn này trở nên "gây nghiện" với nhiều người chính là cảm giác khi thưởng thức từng hạt trứng nhỏ li ti "nổ bôm bốp" trong miệng, tạo vị béo ngậy và lạ miệng hiếm có.

Chính vì sự độc đáo ấy, những năm gần đây bánh trứng kiến không còn chỉ là món ăn bản địa mà đã trở thành "trend trải nghiệm" trên mạng xã hội. Nhiều người tìm mua chỉ để thử một lần cho biết, đặc biệt vào đúng mùa Thanh Minh - thời điểm được xem là ngon nhất trong năm.

Từ món "phải thử cho biết" đến những ca dị ứng sau vài giờ

Tuy nhiên, đi cùng với sự tò mò là không ít câu chuyện cảnh báo. Nhiều người chia sẻ rằng chỉ vài giờ sau khi ăn bánh trứng kiến đã xuất hiện các triệu chứng như nổi mề đay, ngứa rát, sưng môi, thậm chí chóng mặt, khó thở phải đi cấp cứu. Đáng chú ý, phần lớn các trường hợp này đều là người ăn lần đầu.

Theo chia sẻ trên báo Sức khỏe & Đời sống, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội) cho biết, nguyên nhân gây dị ứng đến từ chính đặc tính của trứng kiến. Đây là nguồn thực phẩm giàu đạm nhưng lại khá "lạ" với cơ thể, dễ kích hoạt phản ứng miễn dịch ở những người có cơ địa dị ứng, đặc biệt là người từng dị ứng với hải sản, trứng hay đậu phộng. Bên cạnh đó, kiến trong tự nhiên có thể tiết ra các chất để tự vệ, và một phần có thể tồn tại trong trứng nếu không được xử lý kỹ, làm tăng nguy cơ kích ứng khi ăn.

Thực tế, ngay cả người dân vùng cao - nơi món ăn này ra đời - cũng không xem đây là thực phẩm "ăn thoải mái". Kinh nghiệm truyền miệng từ lâu là: Ai ăn lần đầu chỉ nên thử một lượng nhỏ để kiểm tra phản ứng cơ thể. Có người ăn thấy rất ngon và hoàn toàn bình thường, nhưng cũng có người dị ứng ngay từ miếng đầu tiên, tất cả phụ thuộc vào cơ địa.

Cảnh báo: Đừng ăn theo “phong trào” nếu chưa hiểu rõ

Bánh trứng kiến vốn là món ăn mang tính mùa vụ, gắn với kinh nghiệm chế biến và chọn nguyên liệu của người dân địa phương. Nhưng khi trở thành trào lưu trên mạng xã hội, món ăn này bị "phổ cập hóa" quá nhanh, kéo theo nhiều rủi ro: Nguồn trứng kiến không rõ xuất xứ, quy trình chế biến không đảm bảo, người ăn thì thiếu hiểu biết về nguy cơ dị ứng.

Các chuyên gia khuyến cáo, không nên ăn theo trào lưu nếu chưa hiểu rõ cơ thể mình. Những người có tiền sử dị ứng thực phẩm, cơ địa nhạy cảm hoặc chưa từng ăn côn trùng nên đặc biệt thận trọng. Nếu muốn thử, cần ăn rất ít trong lần đầu, chọn nguồn uy tín và theo dõi phản ứng sau khi ăn. Khi có dấu hiệu bất thường như nổi mẩn, ngứa, khó thở, cần đi khám ngay.

Một món đặc sản không có lỗi. Nhưng cách chúng ta tiếp cận nó - ăn vì hiểu hay chỉ vì "phong trào" - mới là điều quyết định trải nghiệm đó là thú vị hay trở thành một lần "nhớ đời".