Thu nhập 40 triệu nhưng chỉ tiết kiệm được 5 triệu: Bảng chi tiêu của một gia đình Hà Nội gây tranh luận

Gia đình chị Minh, 36 tuổi, hiện sống tại Hà Nội, có hai vợ chồng và hai con đang đi học. Tổng thu nhập cố định của hai vợ chồng khoảng 40 triệu đồng/tháng. Đây không phải mức thu nhập thấp nếu so với mặt bằng chung, vì vậy khi chị chia sẻ rằng gia đình chỉ tiết kiệm được khoảng 5 triệu mỗi tháng, không ít người ngạc nhiên.

“Trước đây tôi cũng nghĩ thu nhập 40 triệu thì ít nhất phải để ra được 10 triệu. Nhưng khi cộng tất cả các khoản cố định lại, tháng nào giữ được 5 triệu đã là khá ổn”, chị nói.

Bảng chi tiêu 40 triệu đồng của gia đình 4 người

Mỗi tháng, chị Minh chia thu nhập thành các khoản tương đối cố định:

Nhìn riêng con số 5 triệu đồng tiết kiệm, nhiều người có thể cho rằng tỷ lệ này khá thấp. Gia đình chỉ giữ lại được khoảng 12,5% thu nhập mỗi tháng.

Thế nhưng điều khiến bảng chi tiêu gây tranh luận lại nằm ở chỗ: gần như khoản nào nhìn vào cũng có vẻ hợp lý.

8 triệu tiền ăn cho 4 người có nhiều?

Theo chị Minh, khoản 8 triệu tiền ăn bao gồm thực phẩm nấu tại nhà, đồ ăn sáng, sữa và một phần chi phí ăn ngoài cuối tuần.

Nếu chia trung bình, gia đình sử dụng khoảng 266.000 đồng/ngày cho 4 người.

“Nhà tôi vẫn chủ yếu tự nấu. Thịt cá, rau củ, hoa quả, sữa cho trẻ cộng lại cũng khá nhiều. Những tháng mua thêm đồ khô, gia vị hay đồ đông lạnh thì còn vượt mức này”, chị chia sẻ.

Đây cũng là khoản đầu tiên gây tranh luận.

Một số người cho rằng 8 triệu đồng là cao và hoàn toàn có thể giảm xuống 5-6 triệu đồng nếu lên thực đơn theo tuần, hạn chế ăn ngoài và mua thực phẩm theo kế hoạch.

Ngược lại, nhiều gia đình có hai con nhỏ cho rằng mức 8 triệu đồng tại Hà Nội không hề quá dư dả, đặc biệt nếu muốn duy trì thực phẩm tương đối đa dạng.

6 triệu cho việc học của hai con cũng khó cắt

Khoản lớn tiếp theo là 6 triệu đồng dành cho hai con.

Số tiền này không chỉ gồm học phí mà còn có tiền ăn ở trường, học thêm một số môn, sách vở, đồ dùng học tập và các khoản đóng theo từng tháng.

Chị Minh từng thử cắt bớt lớp học ngoài cho con để giảm chi phí nhưng sau đó lại phải điều chỉnh.

“Tôi nhận ra có những khoản có thể tiết kiệm, nhưng cũng có khoản gia đình xác định ưu tiên. Giáo dục của các con là một trong số đó”, chị nói.

Đây chính là điểm khiến việc áp dụng một tỷ lệ tiết kiệm cố định trở nên khó khăn. Hai gia đình cùng thu nhập 40 triệu đồng nhưng nếu một nhà chưa có con, còn một nhà có hai con đi học, khả năng tiết kiệm có thể hoàn toàn khác nhau.

Khoản 5 triệu tiết kiệm có thực sự quá ít?

Nếu duy trì đều đặn, 5 triệu đồng mỗi tháng tương đương 60 triệu đồng một năm.

Trong 5 năm, chưa tính lãi hoặc lợi nhuận đầu tư, số tiền có thể đạt khoảng 300 triệu đồng.

Vấn đề của gia đình chị Minh vì vậy không hẳn nằm ở việc “không tiết kiệm được”, mà là khoảng cách giữa thu nhập và mức tiết kiệm chưa đủ lớn để tạo cảm giác an toàn.

Một tháng chỉ cần xuất hiện thêm vài khoản như sửa xe, mua đồ điện tử, khám bệnh, đóng học đầu năm hoặc về quê dịp lễ, khoản 5 triệu dự kiến để dành rất dễ biến mất.

Chị Minh cho biết đây cũng là lý do chị bắt đầu tách tiền tiết kiệm ngay từ đầu tháng thay vì chờ xem cuối tháng còn bao nhiêu.

Ngay khi nhận lương, hai vợ chồng chuyển 5 triệu sang một tài khoản riêng. Phần 35 triệu còn lại mới được dùng để chi tiêu.

“Trước đây tôi làm ngược lại, tức là tiêu xong còn bao nhiêu thì tiết kiệm. Kết quả là có tháng chẳng còn đồng nào”, chị nói.

Vấn đề không phải khoản nào cũng lớn, mà là có quá nhiều khoản “hợp lý”

Nhìn vào bảng chi tiêu trên, rất khó tìm thấy một khoản thật sự xa xỉ.

Gia đình không chi hàng triệu đồng mỗi tháng cho hàng hiệu, không đi du lịch liên tục, cũng không dành quá nhiều tiền cho giải trí.

Tuy nhiên, khi 8-10 khoản “không quá lớn” cộng lại, chúng vẫn có thể chiếm gần toàn bộ thu nhập.

Đây là tình trạng khá phổ biến khi thu nhập gia đình tăng lên.

Thay vì xuất hiện một khoản chi tiêu mất kiểm soát rõ rệt, tiền thường bị chia nhỏ vào hàng loạt nhu cầu: nhà ở tốt hơn, thực phẩm tốt hơn, học hành cho con, bảo hiểm, phương tiện, giao tiếp xã hội và các tiện ích giúp cuộc sống dễ chịu hơn.

Từng khoản đều có lý do.

Nhưng tổng cộng lại, khả năng tích lũy có thể thấp hơn nhiều so với kỳ vọng.

Gia đình chị Minh bắt đầu chỉnh lại 3 khoản

Sau vài tháng ghi chép, hai vợ chồng quyết định chưa cố ép mức tiết kiệm từ 5 triệu lên 10 triệu ngay lập tức. Thay vào đó, họ đặt mục tiêu tăng thêm khoảng 2 triệu đồng/tháng.

Ba khoản được xem lại gồm tiền ăn uống, mua sắm gia đình và chi phí phát sinh.

Gia đình bắt đầu lên thực đơn trước khi đi chợ, hạn chế mua đồ gia dụng chỉ vì giảm giá và đặt một hạn mức cụ thể cho khoản phát sinh.

Nếu tháng đó không dùng hết khoản dự phòng, phần còn lại sẽ được chuyển sang tiết kiệm.

Mục tiêu của gia đình là đưa số tiền tiết kiệm lên khoảng 7 triệu đồng/tháng, tương đương hơn 17% thu nhập.

Không phải một tỷ lệ quá cao, nhưng theo chị Minh, đó là mức có thể duy trì lâu dài mà không khiến cả nhà cảm thấy cuộc sống bị bóp nghẹt.

Bảng chi tiêu 40 triệu đồng nhưng chỉ tiết kiệm được 5 triệu vì thế có thể gây tranh luận nếu chỉ nhìn vào con số cuối cùng. Nhưng khi bóc từng khoản, câu chuyện lại trở nên quen thuộc với nhiều gia đình thành thị: thu nhập không thấp, chi tiêu cũng chẳng quá phung phí, nhưng tiền vẫn có thể hết rất nhanh.

Và đôi khi, bài toán tài chính gia đình không nằm ở việc phải cắt một khoản thật lớn, mà là tìm ra vài khoản nhỏ có thể điều chỉnh đều đặn mỗi tháng.