Từ khi có em, bố mẹ bắt đầu thấy con lớn "hư và không biết điều"

Trở thành mẹ hai con đến năm thứ 9, khi nhìn lại, tôi nhận ra có một giai đoạn vô cùng hỗn loạn nhưng cũng rất thú vị.

Khi bé thứ hai được khoảng 3 tháng tuổi, có một thời gian tôi luôn cảm thấy đứa lớn thật "phiền phức". Ban đầu chỉ là cảm giác hơi khó chịu: Sao cứ hở ra là đòi bế? Sao chẳng biết điều một chút nào hết vậy?

Dù lúc đó ngoài miệng không nói ra, nhưng trong lòng tôi luôn thầm nghĩ: "Sao cái đứa này càng lớn càng không biết nghĩ thế nhỉ?"

Bây giờ nghĩ lại trải nghiệm đó, tôi mới nhận ra không phải đứa trẻ thay đổi, mà là "cấu trúc chú ý" của cả gia đình đã bị đảo lộn. Đứa lớn thực chất chỉ đang tìm mọi cách để tranh giành lại sự chú ý của bố mẹ mà thôi.

Những khoảnh khắc "vứt bỏ" con lớn

Con lớn và con thứ hai cách nhau 3 tuổi. Khi em chào đời, anh lớn mới vừa vào mẫu giáo. Mỗi buổi tối sau khi đón con đi học về, tôi phải một mình đối mặt với hai bức "tường lửa", nhiều lúc kiệt quệ cả thể xác lẫn tinh thần.

Ví dụ, khi em đang khóc, tôi cần phải lao vào xử lý ngay, nhưng anh lớn lại cứ kéo áo tôi líu lo: Hôm nay ở lớp có chuyện gì? Buổi trưa món nào ngon?

Lúc đó tôi chỉ ước mình có phép phân thân, xẻ đôi người ra, mỗi đứa một bà mẹ cho vừa lòng.

Có lần em bị tiêu chảy, tôi phải vội đi thay tã, anh lớn cứ ở bên cạnh mếu máo, bắt tôi phải đọc truyện tranh cho nghe. Tiếng khóc, tiếng vòi vĩnh làm đầu óc tôi như muốn nổ tung. Tôi quay người lại hét lớn: "Con không thấy mẹ đang dỗ em à? Tự xem một lát không được sao?!"

Con lớn im bặt, lủi thủi nằm bò ra thành sofa tự lật sách xem, không làm phiền tôi nữa. Nhưng sau đó tôi phát hiện ra, con càng ngày càng bám mẹ, thỉnh thoảng lại nổi giận vô cớ, thậm chí ban đêm bắt đầu tè dầm trở lại. Đã hơn một năm nay con không hề tè dầm, sao đột nhiên lại "sụt lùi" về hành vi như vậy?

Lúc dọn dẹp giường chiếu ướt sũng cho con, tôi bất ngờ tủi thân khóc nức nở. Không dám khóc to vì sợ làm thức giấc đứa nhỏ đang ngủ bên cạnh, cũng sợ đứa lớn đang xem tivi ngoài phòng khách nghe thấy. Cảm giác lúc đó thực sự rất bất lực.

Dưới góc nhìn của một đứa trẻ, con lớn không thể hiểu được rằng "vì em còn nhỏ nên cần được chăm sóc nhiều hơn". Con chỉ cảm nhận được một điều: Sự chú ý của mẹ không còn thuộc về riêng mình nữa.

Khi tìm hiểu về thuyết gắn bó trong tâm lý học trẻ em, tôi mới hiểu ra: Cách một đứa trẻ đánh giá bố mẹ có yêu mình hay không chẳng phụ thuộc vào việc bạn nói bao nhiêu câu "Mẹ yêu con" , mà là con có nhận được nhiều phản hồi hơn không, có được ôm ấp nhiều hơn không?

Bé thứ hai còn nhỏ, dĩ nhiên được bế ẵm suốt ngày. Con lớn sẽ thấy: "Sai quá sai! Ngày xưa mẹ chỉ bế mình thôi mà. Sao cái đứa này xuất hiện thì mình lại bị ra rìa?"

Và chính thái độ "bực bội" của tôi lại càng kích thích con ra sức tranh giành — giành một cơ hội để được nhìn thấy, được ôm và được phản hồi.

Ba cách biểu đạt của đứa lớn

Tâm tư của trẻ con rất đơn giản, và xu hướng hành vi của chúng cũng vậy. Quan sát con lớn, tôi nhận ra con thường dùng 3 cách này để "đòi" lại sự quan tâm của mẹ:

1. Thoái lui hành vi (Hành vi thụt lùi)

Ngoài việc tè dầm, con lớn đột nhiên "không biết tự xúc cơm". Mỗi lần tôi đút cho em ăn, con lại ghé đầu sang đòi mẹ đút, bảo là mẹ đút cơm mới ngon.

Rồi chuyện ngủ nghê buổi tối, trước đây con đã có thể tự ngủ, giờ lại bắt mẹ dỗ dành mất hơn 20 phút. Có lần tôi vừa bế em vừa dỗ anh lớn, con cứ hậm hực không chịu ngủ trong khi mí mắt tôi đã díu lại, em thì đòi bú. Đầu óc tôi lúc đó như có hai thế lực đang đánh nhau, chỉ muốn tét cho con một phát vào mông.

Giờ nghĩ lại, có lẽ lúc đó con đang nghĩ: "Nếu mình biến thành một em bé giống như em, có phải mẹ cũng sẽ chăm sóc mình như chăm sóc em không?"

2. Bắt đầu tấn công em

Nếu có mặt tôi ở đó, hai anh em chơi với nhau rất hòa thuận. Con biết dỗ em cười, biết giúp mẹ lấy tã, đưa bình sữa. Nhưng chỉ cần tôi vừa quay lưng đi, con có thể đẩy em hoặc giật lấy đồ chơi của em.

Ban đầu tôi tưởng con "ghen tị" với em, sau này mới hiểu con không dám bộc lộ sự bực bội với mẹ, nên đành tìm một nơi để xả cảm xúc — và đứa em chưa biết phản kháng chính là đối tượng tội nghiệp đó.

3. Ngoan ngoãn một cách quá mức

Có những đứa trẻ lại trở nên đặc biệt "nghe lời", không khóc, không quấy, cũng chẳng đòi hỏi gì, chỉ im lặng ngồi một góc chờ bố mẹ để mắt đến.

Đây không phải là con thực sự hiểu chuyện, mà con đang dùng cách kìm nén bản thân để nói với bố mẹ rằng: "Con không làm phiền mẹ đâu, mẹ đừng bỏ rơi con nhé?"

Khi có đứa con thứ hai, cấu trúc gia đình liền thay đổi thành "mối quan hệ kiềng ba chân": Bố mẹ - Con lớn - Con út. Trong cấu trúc này, đứa lớn là đứa chịu nhiều tủi thân nhất. Con không có quyền lựa chọn, chỉ có thể ép mình thích nghi hoặc chủ động tranh giành. Bởi vì người lớn chúng ta luôn mặc định đứa nhỏ cần được chăm sóc hơn, mà quên mất rằng con lớn dù có lớn hơn vài tuổi thì vẫn chỉ là một đứa trẻ.

Làm thế nào để chữa lành mối quan hệ?

Phải mất khoảng một năm sau khi em chào đời, con lớn mới dần trở lại trạng thái vui vẻ như trước, không còn tranh giành gay gắt nữa. Tôi nghĩ là do con đã cảm thấy vị trí của mình trong nhà đã "an toàn" trở lại. Con biết bố mẹ yêu con rất nhiều, giống hệt như yêu em vậy.

Thời gian đó, tôi đã áp dụng 3 phương pháp này, các mẹ cũng có thể thử xem sao:

Phương pháp 1: Không so sánh

Tôi nhớ lúc đầu mình hay nói những câu kiểu như: "Con là anh, con phải nhường em chứ" . Tôi nhận ra nói vậy là đang đẩy con lớn vào vị trí của một "người trưởng thành" một cách khiên cưỡng. Tuyệt đối đừng mang hai đứa trẻ ra so sánh, vì đứa nào cũng là khúc ruột của bạn.

Phương pháp 2: Gỡ bỏ "nhãn dán" vai vế

Ở nhà, tôi và chồng gọi chung hai đứa là "mấy bạn nhỏ" hoặc "các cục cưng". Việc không nhấn mạnh vai vế (anh/chị/em) sẽ giúp con lớn hiểu rằng: Mình và em đều bình đẳng, đều là những đứa trẻ cần được yêu thương như nhau.

Đến khi học lớp chồi, con lớn đã có thể tự nhiên giới thiệu với người khác: "Đây là em trai cháu, em còn nhỏ lắm, mọi người muốn xem em thì được nhưng phải nhẹ tay thôi nhé."

Phương pháp 3: Thiết lập "khoảng thời gian độc quyền"

Dù bận rộn với bé út đến mấy, cũng hãy nhớ dành ra một khoảng thời gian riêng tư chỉ có bạn và con lớn. Ví dụ 15 phút trước khi đi ngủ tối, 15 phút trước khi ngủ trưa, hoặc bất cứ lúc nào bé út đã ngủ say.

Trong 15 phút đó, không bàn luận về em, không giảng đạo lý, chỉ đơn thuần là ôm ấp và trò chuyện để con lớn biết rằng: Con không hề bị thay thế, con vẫn là đứa trẻ được mẹ yêu thương rất nhiều.

Lời nhắn nhủ

Thử thách thực sự của những gia đình sinh con thứ hai là: Khi tình yêu và thời gian buộc phải chia đôi, bạn có còn đủ kiên nhẫn để khiến cho mỗi đứa trẻ đều tin chắc một điều rằng mình không phải là đứa trẻ bị bỏ lại phía sau.

Nếu nói về vất vả, những ông bố bà mẹ sinh đôi, sinh ba còn vất vả hơn chúng ta gấp nhiều lần, đúng không nào? Cố lên các ông bố, bà mẹ hai con!

Nguồn: Sohu