Nữ đạo diễn lên nhận giải điện ảnh với chiếc váy đỏ gây chú ý: Thông điệp phía sau và sự thật đau lòng về căn bệnh 190 triệu phụ nữ mắc phải

Chiếc váy đỏ với dòng chữ "Fund Endometriosis Research" trên thảm đỏ BAFTA không chỉ là một tuyên ngôn. Nó là lời nhắc về 190 triệu người đang sống chung với lạc nội mạc tử cung - một căn bệnh thường bị xem nhẹ như "chỉ là đau bụng kinh".

Chiếc váy đỏ trên thảm đỏ và câu chuyện phía sau một bức tượng BAFTA

Tại lễ trao giải BAFTA 2026, bộ phim ngắn This Is Endometriosis của nữ đạo diễn, nhiếp ảnh gia Georgie Wileman đã giành giải British Short Film - Phim ngắn Anh xuất sắc nhất. Đây là một chiến thắng đặc biệt bởi bộ phim không kể một câu chuyện hư cấu, mà đưa khán giả bước thẳng vào thực tế khắc nghiệt của những người sống chung với lạc nội mạc tử cung.

BAFTA xác nhận This Is Endometriosis là tác phẩm chiến thắng ở hạng mục British Short Film năm 2026.

Nhưng có lẽ hình ảnh khiến nhiều người nhớ nhất lại không phải khoảnh khắc Wileman cầm trên tay tượng vàng.

Đó là chiếc váy đỏ cô mặc trên thảm đỏ.

Trên nền váy đỏ như máu là dòng chữ "Fund Endometriosis Research" - Hãy tài trợ cho nghiên cứu về lạc nội mạc tử cung. Chiếc váy do anh trai cô, Ralf Wileman, thiết kế, với màu đỏ được sử dụng như một biểu tượng gợi nhắc đến tình trạng chảy máu bên trong do bệnh gây ra.

Thông điệp ấy càng trở nên ám ảnh khi biết rằng chỉ khoảng 24 giờ sau khoảnh khắc chiến thắng, Wileman lại trở về nhà và nằm quằn quại vì đau.

Một đêm cô đứng trên sân khấu nhận giải thưởng danh giá. Ngày hôm sau, cơ thể lại buộc cô phải nằm xuống.

Đó chính là điều mà This Is Endometriosis muốn nói: lạc nội mạc tử cung không phải đơn giản là một kỳ kinh "hơi đau một chút".

Bộ phim bắt nguồn từ chính trải nghiệm của Wileman. Trong thời gian mắc bệnh nặng và phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật, cô từng bị hạn chế nghiêm trọng khả năng sinh hoạt. Dự án ban đầu được xây dựng từ những bức ảnh tự chụp để ghi lại chân thực cơ thể và cuộc sống của người mắc bệnh, sau đó phát triển thành bộ phim và một phong trào cộng đồng.

Điều Wileman muốn thay đổi là cách xã hội nhìn nhận căn bệnh này: đừng gọi nó đơn giản là "đau bụng kinh", và càng đừng vội cho rằng một người phụ nữ đang phóng đại cơn đau của mình.

Bởi đằng sau một cơn đau tưởng như rất quen thuộc có thể là một căn bệnh mạn tính đang âm thầm ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc sống.

Lạc nội mạc tử cung thực chất là bệnh gì?

Lạc nội mạc tử cung (endometriosis) là một bệnh mạn tính trong đó các mô tương tự mô nội mạc tử cung xuất hiện ở bên ngoài tử cung.

Các tổn thương này thường được tìm thấy ở vùng chậu, chẳng hạn quanh buồng trứng, vòi trứng, phúc mạc; nhưng trong một số trường hợp, chúng có thể xuất hiện ở những vị trí khác trong cơ thể.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lạc nội mạc tử cung ảnh hưởng đến khoảng 10% phụ nữ trong độ tuổi sinh sản – tương đương khoảng 190 triệu người trên toàn thế giới.

Điều đáng nói là con số này rất lớn nhưng căn bệnh vẫn thường bị nhận diện muộn.

Các mô giống nội mạc tử cung này vẫn chịu ảnh hưởng của sự thay đổi hormone trong chu kỳ kinh nguyệt. Quá trình viêm, chảy máu và tổn thương lặp đi lặp lại có thể dẫn đến hình thành mô sẹo và dính, khiến các cơ quan trong vùng chậu bị ảnh hưởng.

Vì thế, cơn đau mà người bệnh trải qua không đơn thuần là "đau bụng kinh".

5 dấu hiệu không nên chỉ nghĩ là "đau bụng kinh bình thường"

Mỗi người có biểu hiện khác nhau. Thậm chí có người mắc bệnh nhưng gần như không có triệu chứng rõ ràng.

Tuy nhiên, một số dấu hiệu đặc trưng cần được chú ý.

1. Đau bụng kinh dữ dội

Đây là biểu hiện thường được nhắc đến nhất.

Người bệnh có thể đau dữ dội trước hoặc trong kỳ kinh, ảnh hưởng đến khả năng học tập, làm việc, ngủ nghỉ và sinh hoạt bình thường.

Nếu mỗi kỳ kinh đều khiến bạn phải nghỉ làm, nghỉ học, không thể đứng thẳng, nôn ói hoặc phải dùng thuốc giảm đau mới có thể sinh hoạt, đừng mặc định đó là "cơ địa chịu đau kém".

2. Đau vùng chậu kéo dài

Cơn đau không nhất thiết chỉ xuất hiện trong những ngày hành kinh.

WHO cho biết đau vùng chậu mạn tính, tức cơn đau không biến mất khi kỳ kinh kết thúc, cũng là một triệu chứng của bệnh.

Một số người có thể cảm thấy đau âm ỉ hoặc đau từng đợt ở vùng bụng dưới, vùng chậu, lưng.

3. Đau khi quan hệ tình dục

Đau khi quan hệ, đặc biệt là đau sâu trong vùng chậu, cũng có thể liên quan đến lạc nội mạc tử cung.

Đây là triệu chứng dễ bị bỏ qua hoặc ngại chia sẻ, khiến việc nhận diện bệnh càng trở nên khó khăn.

4. Đau khi đi đại tiện hoặc tiểu tiện

Nếu các tổn thương ảnh hưởng đến khu vực quanh ruột hoặc bàng quang, người bệnh có thể đau khi đi đại tiện hoặc đi tiểu, đặc biệt trong kỳ kinh.

Một số trường hợp còn có các triệu chứng tiêu hóa như đầy bụng, buồn nôn.

5. Khó mang thai

Lạc nội mạc tử cung có liên quan đến tình trạng vô sinh.

Theo WHO, bệnh có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản; trong số những phụ nữ gặp vấn đề về vô sinh, tỷ lệ mắc lạc nội mạc tử cung được ước tính có thể lên tới 25-50%.

Tuy nhiên, mắc lạc nội mạc tử cung không đồng nghĩa chắc chắn sẽ vô sinh. Nhiều phụ nữ mắc bệnh vẫn có thể mang thai tự nhiên hoặc với sự hỗ trợ của các phương pháp điều trị sinh sản.

Vì sao nhiều phụ nữ mất nhiều năm mới được chẩn đoán?

Một trong những vấn đề lớn nhất của lạc nội mạc tử cung chính là sự chậm trễ trong chẩn đoán.

Các triệu chứng của bệnh rất đa dạng và có thể giống với nhiều tình trạng khác. Cơn đau kinh cũng thường bị coi là một phần "bình thường" của việc có kinh.

Điều này khiến không ít người phải chịu đựng trong thời gian dài trước khi tìm được nguyên nhân.

WHO cũng cảnh báo tình trạng chậm trễ trong chẩn đoán vẫn phổ biến, trong khi khả năng tiếp cận chẩn đoán sớm và điều trị hiệu quả còn hạn chế ở nhiều nơi.

Đáng chú ý, hướng dẫn lâm sàng mới của American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) năm 2026 nhấn mạnh việc sử dụng bệnh sử, triệu chứng, thăm khám và chẩn đoán hình ảnh để giúp đưa ra chẩn đoán lâm sàng sớm hơn, thay vì để người bệnh phải chờ đợi quá lâu mới được đánh giá và điều trị.

Nói cách khác, không nên đợi đến khi cơn đau trở nên không thể chịu đựng mới bắt đầu tìm nguyên nhân.

Lạc nội mạc tử cung có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Hiện nay, chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn lạc nội mạc tử cung.

Điều trị thường nhằm kiểm soát triệu chứng, giảm đau, hạn chế tiến triển của bệnh và bảo tồn hoặc cải thiện khả năng sinh sản tùy trường hợp.

Các phương pháp có thể bao gồm:

Thuốc giảm đau. 

Điều trị nội tiết. 

Phẫu thuật loại bỏ các tổn thương lạc nội mạc tử cung trong những trường hợp phù hợp. 

Điều trị hỗ trợ sinh sản nếu người bệnh gặp khó khăn trong việc mang thai.

Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào mức độ bệnh, triệu chứng, tuổi, mong muốn sinh con và tình trạng sức khỏe của từng người.

Đặc biệt, phẫu thuật không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc bệnh sẽ không tái phát. ACOG lưu ý rằng tình trạng đau có thể quay trở lại sau phẫu thuật.

Đừng để "đau kinh" trở thành câu trả lời cho mọi cơn đau

Có một điều mà câu chuyện của Georgie Wileman làm được rất rõ: biến một căn bệnh vốn thường bị giấu sau cánh cửa phòng ngủ, phòng khám và những ngày nghỉ làm thành một câu chuyện mà cả thế giới phải nhìn thấy.

Một người có thể bước lên sân khấu BAFTA trong chiếc váy đỏ, mỉm cười nhận giải thưởng – và chỉ vài giờ sau đó lại nằm trên giường vì cơn đau.

Hai hình ảnh ấy không hề mâu thuẫn.

Đó chính là thực tế của nhiều người đang sống chung với lạc nội mạc tử cung.

Bởi vậy, nếu mỗi kỳ kinh đều đi kèm với những cơn đau dữ dội khiến bạn không thể sinh hoạt bình thường; nếu đau vùng chậu kéo dài, đau khi quan hệ, đau khi đi đại tiện hoặc đang gặp khó khăn trong việc mang thai, đừng vội coi đó là chuyện "phụ nữ nào cũng phải chịu".

Một cơn đau không bình thường xứng đáng được lắng nghe. Và đôi khi, điều người bệnh cần trước tiên không phải là một câu "cố chịu đi", mà là một câu hỏi đơn giản hơn:

"Bạn đau đến mức nào? Và chúng ta có thể tìm ra nguyên nhân không?"

Bởi 190 triệu người trên thế giới không cần thêm một lời bảo rằng họ đang "đau quá mức".

Họ cần được nhìn thấy, được lắng nghe và được tiếp cận với nghiên cứu, chẩn đoán và điều trị tốt hơn.