Gen Z đi làm đúng là khác thật: Đồng nghiệp không nhất thiết phải là bạn thân, lương mới là thứ không thể giả vờ!

Có một kiểu người đi làm rất khác với những gì thế hệ trước từng quen thuộc. Họ không nhất thiết phải gọi đồng nghiệp là gia đình, không ngại hỏi về lương thưởng, cũng chẳng muốn dành tám tiếng làm việc rồi thêm vài tiếng để đoán xem ai đang nói xấu ai. Thứ họ quan tâm là công việc có đáng làm không, cơ hội phát triển ở đâu và những nỗ lực của mình được trả công thế nào. Đó cũng là tinh thần được khắc họa trong bộ phim Trung Quốc Không Thể Thay Thế , với nhân vật Từ Trì do Triệu Kim Mạch thủ vai. Qua câu chuyện của một cô gái trẻ bước vào môi trường tư vấn đầy cạnh tranh, bộ phim gợi ra những bài học công sở khá thú vị, không chỉ dành riêng cho Gen Z.

1. Đồng nghiệp là đồng đội, không có nghĩa phải trở thành bạn thân

Một trong những điều đáng suy ngẫm nhất từ bộ phim là cách nhìn nhận về quan hệ đồng nghiệp. Từ Trì và Bộ Thiên Na từng quen biết, thậm chí Từ Trì còn giúp đỡ đối phương. Nhưng khi cả hai cùng bước vào môi trường làm việc và phải cạnh tranh để giành cơ hội tham gia dự án, tình bạn cũng phải đối diện với những thử thách thực tế.

Đó là câu chuyện chẳng xa lạ ở bất kỳ văn phòng nào. Hai người có thể cùng ăn trưa, kể chuyện tình cảm, đi cà phê sau giờ làm nhưng vẫn cạnh tranh cho cùng một vị trí thăng chức. Điều này không đồng nghĩa với việc một trong hai là người xấu. Đơn giản là khi cơ hội có giới hạn, mỗi người đều có quyền theo đuổi lợi ích nghề nghiệp của mình.

Vấn đề chỉ bắt đầu khi chúng ta mặc định rằng đã thân thiết thì đồng nghiệp phải nhường nhịn, ủng hộ mình vô điều kiện hoặc không được cạnh tranh. Gen Z trong câu chuyện này có một cách nhìn khá tỉnh táo: Đi làm vẫn cần xây dựng quan hệ tốt, nhưng không nhất thiết phải kể hết chuyện riêng hay biến tất cả đồng nghiệp thành tri kỷ.

Thân thiện là một chuyện, đặt toàn bộ niềm tin vào người khác lại là chuyện khác. Biết giữ ranh giới không khiến chúng ta trở nên lạnh lùng, mà giúp những mối quan hệ công sở bớt phức tạp hơn.

2. Đi làm để kiếm tiền, có gì mà phải ngại?

Trong phim, Từ Trì có một mục tiêu rất cụ thể: Kiếm đủ tiền để mua lại căn nhà mà mẹ cô từng sống. Vì vậy, ngay từ buổi phỏng vấn, cô không ngần ngại thể hiện mong muốn kiếm tiền bằng chính năng lực của mình. Chi tiết này có lẽ khiến không ít người đi làm phải bật cười vì quá thật.

Chúng ta từng quen với những câu trả lời phỏng vấn như muốn cống hiến, muốn học hỏi, muốn tìm kiếm một môi trường phát triển lâu dài. Những điều ấy không sai. Nhưng nếu hỏi sâu hơn, rất nhiều người vẫn đi làm trước hết để có thu nhập, trả tiền nhà, chăm sóc gia đình và xây dựng cuộc sống mong muốn. Muốn kiếm tiền không có nghĩa là thiếu đam mê. Một người hoàn toàn có thể yêu thích công việc, muốn phát triển chuyên môn và đồng thời mong được trả lương tương xứng.

Điều đáng nói là thái độ thẳng thắn với tiền bạc còn giúp người lao động biết mình đang theo đuổi điều gì. Khi có mục tiêu tài chính rõ ràng, họ dễ đánh giá liệu công việc hiện tại có đáp ứng nhu cầu, có cơ hội tăng thu nhập hay cần tìm hướng đi khác.

Tất nhiên, thẳng thắn không đồng nghĩa với việc chỉ nhìn vào tiền lương mà bỏ qua đạo đức nghề nghiệp, môi trường làm việc hoặc cơ hội học hỏi. Nhưng cũng chẳng có lý do gì để một người phải cảm thấy xấu hổ khi thừa nhận mình muốn kiếm nhiều tiền hơn.

3. Công việc đã đủ mệt rồi, ai còn sức đóng phim cung đấu chốn văn phòng?

Bộ phim có một quan điểm rất đáng nhớ: Công việc vốn đã đủ mệt mỏi, không muốn tiếp tục lãng phí năng lượng vào những màn đấu đá công sở. Nghe thì đơn giản, nhưng những ai từng làm việc trong môi trường nhiều thị phi sẽ hiểu điều này đáng giá đến mức nào.

Có những ngày, việc cần giải quyết đã chất thành đống, nhưng nhân viên vẫn phải dành thêm thời gian để suy đoán thái độ của sếp, tránh làm mất lòng đồng nghiệp hoặc tìm hiểu ai đang đứng về phe nào. Thậm chí, một câu nói trong cuộc họp cũng có thể bị diễn giải thành nhiều ý nghĩa khác nhau. Một lời khen dành cho người này đôi khi lại khiến người khác khó chịu.

Những cuộc cạnh tranh thiếu lành mạnh như vậy không chỉ làm giảm hiệu quả công việc mà còn khiến con người kiệt sức. Điều đáng học hỏi ở Từ Trì không phải là mặc kệ mọi mối quan hệ. Cô hiểu rằng muốn phát triển sự nghiệp, bản thân phải tập trung vào năng lực và kết quả công việc thay vì liên tục tiêu hao thời gian cho những cuộc đấu đá.

Với người đi làm, đây có thể là một lời nhắc rất thực tế: Không phải chuyện gì ở văn phòng cũng cần tham gia, không phải lời đồn nào cũng đáng tìm hiểu và càng không cần cố gắng làm hài lòng tất cả mọi người. Đôi khi, sự khôn ngoan nằm ở việc biết chuyện nào đáng dành sức và chuyện nào nên để nó tự trôi qua.

4. Mới đi làm không có nghĩa là phải im lặng, chưa có quan hệ cũng không có nghĩa là hết cơ hội

Một điểm thú vị khác ở Từ Trì là cô không xem việc mình còn trẻ hay ít kinh nghiệm như lý do để tự giới hạn bản thân. Ngay khi thực tập, cô đã chủ động xin tham gia dự án, tìm cơ hội thể hiện năng lực và không dễ dàng từ bỏ chỉ vì trước đó chưa có tiền lệ để nhân viên mới góp mặt trong những cuộc họp quan trọng.

Đáng chú ý, Từ Trì cũng không sở hữu nền tảng học vấn quá nổi bật. Cô tốt nghiệp một ngôi trường bình thường nhưng vẫn tìm được chỗ đứng trong ngành tư vấn cạnh tranh nhờ sự quan sát, tinh thần học hỏi và khả năng làm việc. Tình tiết ấy cho thấy một điều mà nhiều người trẻ cần nhớ: Xuất phát điểm có thể tạo ra lợi thế, nhưng không nhất thiết quyết định toàn bộ con đường phía trước.

Tất nhiên, sự tự tin phải đi cùng chuẩn bị. Muốn được tham gia dự án lớn, người mới cần chứng minh mình hiểu công việc, có kỹ năng cần thiết và sẵn sàng chịu trách nhiệm. Trong môi trường công sở, chờ đợi người khác tự nhận ra năng lực của mình đôi khi không phải lựa chọn hiệu quả nhất. Có những cơ hội chỉ xuất hiện khi bạn chủ động đề nghị.

5. Bị chèn ép thì tìm cách lấy lại quyền chủ động, gặp người giỏi thì tranh thủ học hỏi

Không phải nơi làm việc nào cũng công bằng. Trong phim, Từ Trì từng phải đối diện những tình huống căng thẳng với cấp trên trực tiếp là Lâm Lung. Thay vì chỉ chịu đựng hoặc liên tục than phiền, cô tìm cách hiểu tình thế và giành lại quyền chủ động trong công việc.

Bài học ở đây không phải lúc nào cũng phải đối đầu với sếp. Đôi khi, cách xử lý hiệu quả hơn là ghi nhận rõ kết quả công việc, làm sáng tỏ trách nhiệm, tìm kiếm cơ hội ở dự án khác hoặc trao đổi với người có thẩm quyền phù hợp.

Quan trọng là đừng nhầm sự nhẫn nhịn với việc chấp nhận để bản thân bị đối xử bất công mãi mãi. Bên cạnh những cuộc cạnh tranh, Từ Trì cũng có cơ hội gặp Diệp Tín Chi, một người giàu kinh nghiệm trong ngành tư vấn. Từ những lần thăm dò và trao đổi ban đầu, mối quan hệ giữa hai người dần trở thành sự đồng hành, học hỏi.

Điều này nhắc chúng ta rằng công sở không chỉ có những người thích cạnh tranh hay tìm cách gây khó dễ. Vẫn có những đồng nghiệp, tiền bối sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm và giúp người trẻ trưởng thành. Gặp một người thực sự giỏi đã là điều may mắn. Gặp được người giỏi mà còn sẵn lòng chỉ dạy mình lại càng đáng trân trọng. Và khi đã có cơ hội ấy, điều cần làm không phải chỉ là chờ được nâng đỡ, mà phải chủ động học hỏi để từng bước tự đứng vững.

6. Sau cùng, thứ khiến bạn không dễ bị thay thế không phải là được lòng tất cả mọi người

Tên phim Không Thể Thay Thế cũng gợi ra câu hỏi rất thực tế: Trong môi trường cạnh tranh, điều gì thực sự khiến một người có giá trị?

Là làm việc lâu năm? Là có quan hệ tốt với cấp trên? Hay là trở thành người được đồng nghiệp yêu quý?

Tất cả đều có thể tạo ra lợi thế nhất định. Nhưng chỉ dựa vào một trong những yếu tố ấy thì chưa đủ.

Một người có năng lực chuyên môn, biết học hỏi, làm việc có trách nhiệm và liên tục thích nghi sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn. Điều đó không bảo đảm họ không bao giờ bị thay thế, nhưng giúp họ có khả năng tìm được hướng đi mới nếu môi trường hiện tại không còn phù hợp. Đây cũng là điểm thú vị trong cách nghĩ về công việc của Gen Z được bộ phim khắc họa. Họ muốn được ghi nhận bằng kết quả, muốn có thu nhập tốt và muốn dành năng lượng cho những điều thực sự đem lại giá trị.

Không phải quan điểm nào của người trẻ cũng đúng trong mọi hoàn cảnh. Nhưng sự thẳng thắn về mục tiêu, ý thức giữ ranh giới và thái độ chủ động với sự nghiệp rõ ràng là những điều mà người đi làm ở bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể tham khảo. Bởi suy cho cùng, đi làm đã đủ áp lực rồi. Nếu có thể bớt một chút thị phi, bớt những cuộc cạnh tranh vô nghĩa và dành nhiều thời gian hơn để nâng cao năng lực, có lẽ cuộc sống công sở của chúng ta sẽ dễ thở hơn rất nhiều.