Mệt mỏi của phụ nữ trung niên dịp Tết và thay đổi nội tiết 2026

Những ngày cận Tết, chị Thu Hảo (43 tuổi, Hà Nội) gần như không có một buổi tối nào ngủ trọn giấc. Công việc cuối năm dồn dập, con cái chuẩn bị nghỉ học, nhà cửa cần dọn dẹp, quà cáp phải chuẩn bị chu toàn.

"Không phải làm việc quá sức, nhưng người lúc nào cũng mệt. Đêm ngủ chập chờn, sáng dậy vẫn thấy uể oải. Da thì sạm đi, bụng dễ đầy hơi hơn. Nhiều lúc chỉ nghĩ chắc do mình… già đi thôi", chị Hảo kể.

Câu chuyện của chị Hà không hiếm. Với nhiều phụ nữ trung niên, Tết thường là thời điểm cơ thể xuất hiện hàng loạt dấu hiệu khó lý giải: mệt kéo dài, dễ cáu gắt, mất ngủ, da xuống sắc nhanh, cân nặng thay đổi thất thường. Những biểu hiện này thường được cho là hệ quả của áp lực, tuổi tác hay việc ăn uống sinh hoạt đảo lộn.

Nhưng theo các chuyên gia, phía sau những thay đổi tưởng chừng rất "đời thường" đó, lại là một câu chuyện ít khi được nhắc tới: sự biến động nội tiết ở giai đoạn trung niên - vốn rất nhạy cảm với những thay đổi lối sống, đặc biệt trong dịp Tết.

Khi cơ thể phụ nữ bước vào giai đoạn "chuyển mình" thầm lặng

Sau tuổi 35-40, cơ thể phụ nữ bắt đầu bước vào giai đoạn tiền mãn kinh - một quá trình có thể kéo dài nhiều năm trước khi kinh nguyệt chấm dứt hoàn toàn. Trong giai đoạn này, buồng trứng giảm dần hoạt động, khiến nồng độ estrogen và progesterone không còn ổn định như trước.

Theo tổng quan nghiên cứu đăng trên Endocrine Reviews, estrogen không chỉ liên quan đến sinh sản mà còn đóng vai trò quan trọng trong: Điều hòa chuyển hóa năng lượng; Duy trì chất lượng giấc ngủ; Ổn định cảm xúc; Bảo vệ làn da và hệ tim mạch...

Khi hormone này dao động, cơ thể phụ nữ có thể trở nên nhạy cảm hơn với stress, thay đổi nhịp sinh hoạt và chế độ dinh dưỡng.

Và dịp Tết, vô tình, lại là thời điểm mà tất cả những yếu tố này cùng lúc thay đổi.

Tết không gây rối loạn nội tiết nhưng là "chất xúc tác" mạnh

Áp lực tâm lý: Khi cortisol tăng, nội tiết dễ mất cân bằng

Những tuần cuối năm thường là giai đoạn áp lực nhất với nhiều phụ nữ. Không chỉ gánh vác công việc, họ còn đảm nhận phần lớn việc chuẩn bị Tết cho gia đình.

Stress kéo dài khiến cơ thể tăng tiết cortisol - hormone phản ứng với căng thẳng. Khi cortisol duy trì ở mức cao, nó có thể ức chế hoạt động của hormone sinh dục nữ, làm trầm trọng thêm các triệu chứng tiền mãn kinh.

Một nghiên cứu công bố trên Journal of Clinical and Diagnostic Research cho thấy cortisol cao mạn tính liên quan đến tăng tích tụ mỡ vùng bụng và suy giảm chất lượng giấc ngủ – hai biểu hiện mà phụ nữ trung niên thường nhận thấy rõ nhất trước Tết.

Chị Mai (45 tuổi, TP.HCM) chia sẻ: "Càng gần Tết mình càng thấy dễ cáu, ngủ không sâu. Nhiều khi chỉ là chuyện nhỏ trong nhà cũng khiến mình bực bội, sau đó lại thấy mệt và tội lỗi".

Giấc ngủ bị xáo trộn: Nội tiết rơi vào vòng xoáy mất ổn định

Giấc ngủ sâu là thời điểm cơ thể điều hòa hormone và phục hồi năng lượng. Khi ngủ không đủ hoặc ngủ chập chờn, nồng độ melatonin giảm, kéo theo rối loạn các hormone liên quan đến chuyển hóa và cảm xúc.

Theo nghiên cứu của Harvard Medical School, thiếu ngủ kéo dài có thể làm tăng cortisol, giảm độ nhạy insulin và ảnh hưởng đến quá trình tái tạo collagen. Điều này lý giải vì sao nhiều phụ nữ cảm thấy da xấu đi, cơ thể mệt mỏi rõ rệt chỉ sau vài tuần sinh hoạt đảo lộn.

Ăn uống lệch nhịp: Tác động kép lên hormone và chuyển hóa

Không phải mâm cỗ Tết, mà chính lịch ăn uống thất thường trước Tết mới là yếu tố khiến cơ thể dễ mất cân bằng.

Bỏ bữa, ăn muộn, lót dạ bằng đồ ngọt hoặc thức ăn chế biến sẵn khiến đường huyết dao động mạnh. Khi insulin tăng cao thường xuyên, cơ thể dễ tích mỡ nội tạng và làm rối loạn hoạt động của hormone sinh dục.

Một nghiên cứu trên The American Journal of Clinical Nutrition cho thấy chế độ ăn nhiều đường tinh luyện có thể thúc đẩy quá trình glycation - làm suy giảm collagen, khiến da mất đàn hồi và lão hóa nhanh hơn.

Những dấu hiệu cảnh báo sớm mà phụ nữ thường bỏ qua

Rối loạn nội tiết không xuất hiện đột ngột, mà thường bắt đầu bằng những thay đổi rất nhỏ:

Ngủ đủ giờ nhưng vẫn mệt

Da khô, xỉn màu hoặc dễ nổi mụn

Tăng mỡ bụng dù cân nặng không thay đổi nhiều

Tâm trạng thất thường, dễ căng thẳng

Một nghiên cứu trên Psychoneuroendocrinology cho thấy sự dao động hormone sinh dục có liên quan trực tiếp đến biến đổi cảm xúc và khả năng thích nghi với stress ở phụ nữ trung niên.

Vì sao phụ nữ thường nhận ra những thay đổi này rõ nhất vào dịp Tết?

Các chuyên gia cho rằng Tết giống như "bài kiểm tra" tổng hợp đối với cơ thể phụ nữ trung niên. Khi nhiều yếu tố bất lợi xuất hiện cùng lúc – stress, thiếu ngủ, ăn uống thất thường – hệ nội tiết vốn đã nhạy cảm sẽ phản ứng mạnh mẽ hơn.

Nói cách khác, Tết không phải nguyên nhân duy nhất, nhưng là thời điểm khiến những bất ổn tiềm ẩn bộc lộ rõ rệt.

Chăm sóc nội tiết dịp Tết: điều chỉnh nhịp sống thay vì thay đổi cực đoan

Theo khuyến nghị của các chuyên gia nội tiết và dinh dưỡng, phụ nữ trung niên có thể giảm thiểu tác động của giai đoạn cận Tết bằng những thay đổi nhỏ nhưng đều đặn:

- Giữ nhịp ngủ ổn định

- Ưu tiên ngủ trước 23 giờ giúp tối ưu quá trình điều hòa hormone và phục hồi tế bào.

- Ăn uống cân bằng

- Không cần kiêng hoàn toàn món Tết, nhưng nên bổ sung rau xanh, đạm chất lượng và hạn chế đường tinh luyện.

- Vận động nhẹ nhàng.

- Đi bộ hoặc tập giãn cơ giúp giảm cortisol và cải thiện chuyển hóa.

- Chủ động hỗ trợ cơ thể.

Trong bối cảnh lịch sinh hoạt bận rộn, nhiều phụ nữ lựa chọn các giải pháp bổ trợ dinh dưỡng tiện lợi như sản phẩm giàu vi chất, chất xơ hoặc đồ uống dinh dưỡng giúp cơ thể duy trì năng lượng và giảm áp lực chuyển hóa.

Các chuyên gia nhấn mạnh, những giải pháp này không thay thế lối sống lành mạnh, nhưng có thể hỗ trợ cơ thể thích nghi tốt hơn với giai đoạn sinh hoạt đảo lộn.