Từ tiên lượng sống thực vật đến tự đi lại sau 3 tháng vì đuối nước: Kỳ tích đưa 1 em bé từ hôn mê về với bố mẹ

Trẻ được chuyển cấp cứu tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, sau đó chuyển tiếp lên Bệnh viện Nhi Trung ương. Tại đây, tình trạng được đánh giá rất nặng, tiên lượng tử vong cao. Bệnh viện đã trao đổi với gia đình về khả năng ngừng hỗ trợ thở máy và đưa trẻ về nhà.

Thế nhưng đến ngày thứ 6, bé bất ngờ mở mắt, có cử động chân. Dù vượt qua cơn nguy kịch và dần cai được máy thở, tổn thương não do thiếu oxy kéo dài khiến trẻ gần như mất toàn bộ chức năng vận động và giao tiếp. Khi được chuyển trở lại Thái Nguyên điều trị nội khoa, tình trạng không cải thiện. Bé được tiên lượng bại não hoặc sống thực vật: không đi lại, không nói, không khóc, mất hoàn toàn vận động thô.

Không chấp nhận dừng lại, ngày 18/11/2025, gia đình đưa trẻ đến Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc – Phúc Trường Minh tìm cơ hội cuối cùng.

Tình trạng khi nhập viện

Thời điểm thăm khám, bé khí sắc kém, không có phản ứng tiếp xúc với môi trường xung quanh. Trẻ liệt không hoàn toàn tứ chi, tay nặng hơn chân, tay phải nặng hơn tay trái; đầu ngửa ra sau; tăng phản xạ gân xương tay phải; mất hết vận động thô, "đặt đâu nằm đó".

Chẩn đoán: tổn thương não do thiếu oxy sau đuối nước kéo dài.

Ba tháng thay đổi tiên lượng

Bé được điều trị theo phác đồ oxy cao áp kết hợp phục hồi chức năng chuyên sâu.

Chỉ sau 10 ngày đầu tiên, trẻ bắt đầu xuất hiện phản xạ với âm thanh – dấu hiệu cho thấy hệ thần kinh trung ương có đáp ứng. Sau 4 buổi oxy cao áp, tương đương khoảng 14 ngày điều trị, bé đã có thể nâng đầu và một phần thân mình trong khoảng 3 phút – bước tiến quan trọng đối với một bệnh nhi từng được tiên lượng sống thực vật.

Đến ngày 07/01/2026, tức khoảng 1,5 tháng điều trị, khả năng vận động cải thiện rõ rệt. Bé có thể ngồi vững, thậm chí buông một tay khi đang ngồi. Trẻ có thể đứng trong thời gian ngắn khi có trợ giúp. Quan trọng hơn, khả năng giao tiếp dần trở lại: bé biết biểu đạt nhu cầu cá nhân như đói, khát, muốn đi vệ sinh, gọi người thân và nói được nhiều từ hơn.

Sau 2 tháng điều trị (21/01/2026), sự hồi phục trở nên rõ nét. Bé có thể vịn đứng vững không cần trợ giúp, tự ngồi độc lập, giao tiếp tốt và nói được câu dài, mức độ gần tương đương trước tai nạn. Thị giác cải thiện đáng kể, khả năng điều hướng mắt tốt hơn.

Đến ngày 24/02/2026, tròn 3 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị, trẻ có thể tự đi lại, giao tiếp tốt, điều hướng ánh nhìn bình thường. Từ một trường hợp từng được tiên lượng sống thực vật, bé đã trở lại với khả năng vận động và giao tiếp gần như bình thường.

Điều gì khiến các bác sĩ BV Hồng Ngọc lựa chọn phương pháp oxy cao áp cho bệnh nhi ở thời điểm đó?

BSCKI. Đinh Văn Hào - Trưởng khoa Vật lý trị liệu và Phục hồi chức năng, Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc chia sẻ: Đây không chỉ là một phép màu mà còn là thành quả y học được xây dựng trên quá trình nghiên cứu. Thực tế y văn thế giới và Việt Nam đã ghi nhận 1 vài trường hợp thành công, nhưng thông tin chưa nhiều và chủ yếu là hướng dẫn cho bệnh nhân trưởng thành. Để áp dụng được liều oxy chính xác cho bệnh nhi, tôi và ekip đã nghiên cứu rất nhiều, lựa chọn ứng dụng mức áp suất 3 PSI trong 45-60 phút/phiên, 5 phiên/tuần. Cũng đồng thời tập phục hồi chức năng cho bé. Sau 3 tháng, bé đã đi tự đi được, nhận thức và giao tiếp tốt như trước khi bị đuối nước.

Dù cơ hội mong manh, chúng tôi nhận thấy tổn thương não do thiếu oxy không đồng nghĩa với việc toàn bộ tế bào thần kinh đã hoại tử hoàn toàn. Trong nhiều trường hợp, vẫn tồn tại vùng "tranh tối tranh sáng" – nơi tế bào bị ức chế chức năng nhưng chưa chết hẳn. Oxy cao áp có cơ chế làm tăng lượng oxy hòa tan trong huyết tương, cải thiện tưới máu mô não, hỗ trợ giảm phù nề và tạo điều kiện cho các tế bào thần kinh còn khả năng hồi phục được "kích hoạt" trở lại.

Bên cạnh đó, bệnh nhi còn nhỏ tuổi – đây cũng là một yếu tố quan trọng. Não bộ trẻ em có tính mềm dẻo thần kinh (neuroplasticity) cao hơn người trưởng thành, nghĩa là khả năng tái tổ chức và phục hồi chức năng có thể tốt hơn nếu được can thiệp đúng thời điểm và đúng phác đồ.

Chúng tôi cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ, hội chẩn đa chuyên khoa, theo dõi sát các chỉ số an toàn trước khi quyết định triển khai điều trị. Có thể nói, đây là quyết định dựa trên cơ sở khoa học, kinh nghiệm lâm sàng và niềm tin rằng – khi còn một cơ hội, dù nhỏ, chúng tôi vẫn nên nỗ lực để giành lại sự sống và chất lượng sống cho trẻ.

Oxy cao áp - "cửa sổ vàng" trong tổn thương não thiếu oxy

Phác đồ điều trị áp dụng cho bé là liệu pháp thở 100% oxy tinh khiết trong môi trường áp suất cao. Phương pháp này được sử dụng cho các trường hợp sống thực vật, bại não hoặc tổn thương não do thiếu oxy như đuối nước, ngộ độc khí CO/CO₂, nghẽn mạch, tai biến giảm áp do lặn…

Khoảng thời gian can thiệp hiệu quả nhất được xác định là ngay sau khi qua cơn nguy kịch đến 3–6 tháng đầu sau biến cố thiếu oxy não – giai đoạn được xem là "cửa sổ vàng" phục hồi thần kinh.

Về cơ chế, oxy cao áp giúp tăng lượng oxy hòa tan trong máu và thấm sâu đến các vùng não tổn thương, kích thích những tế bào thần kinh còn "ngủ yên" hoạt động trở lại, đồng thời thúc đẩy hình thành các liên kết thần kinh mới. Nhờ đó, chức năng vận động và nhận thức có thể được phục hồi dần.

Mở ra hy vọng cho bệnh nhân sống thực vật

Theo ghi nhận, trên thế giới và tại Việt Nam hiện mới chỉ có khoảng 3 trường hợp phục hồi thành công tương tự sau tình trạng sống thực vật do thiếu oxy não. Ca bệnh của bé Minh không chỉ là câu chuyện cá nhân mà còn góp phần xây dựng phác đồ oxy cao áp chuyên biệt cho bệnh nhi tổn thương não thiếu oxy.

Hành trình 3 tháng ấy không đơn thuần là quá trình điều trị. Đó là hành trình giành lại tiếng nói, bước chân và ánh nhìn của một đứa trẻ.

Trong bối cảnh đuối nước vẫn là tai nạn hàng đầu ở trẻ nhỏ, câu chuyện này cho thấy não bộ trẻ em có khả năng phục hồi đáng kinh ngạc nếu được can thiệp sớm, đúng thời điểm và đúng phương pháp.