Vua đào Tết hiếm có tại Việt Nam: Đào thất thốn , sản vật tiến vua

Mỗi dịp Tết, phố phường lại rực sắc các loại đào. Nổi bật có thể kể tới như đào huyền, đào phai, đào chuông. Nhưng trong giới chơi đào lâu năm, có một giống được gọi bằng cái tên đặc biệt: “Vua đào Tết”. Giống đào ấy không phổ biến đại trà, giá cao và cực kỳ khó trồng – đó là đào thất thốn, loài hoa từng được ví như sản vật tiến vua.

Từng được chọn làm đào tiến vua, sinh trưởng chậm và kén người trồng

Đào thất thốn gắn với làng đào truyền thống Nhật Tân – nơi được xem là “thủ phủ” đào của Hà Nội. Theo các nghệ nhân địa phương và tư liệu văn hóa dân gian, giống đào này xưa kia từng được chọn dâng tiến triều đình nhờ vẻ đẹp khác biệt và độ hiếm. Tên gọi “thất thốn” được lý giải theo cách dân gian là các đốt cành ngắn, dày, cây sinh trưởng chậm, không vươn cao như đào thường.

Điểm nhận diện dễ thấy là thân cây xù xì, sần sùi, dáng thấp nhưng chắc khỏe, tạo cảm giác cổ kính. Cành ngắn, đốt dày, nụ ken kín dọc thân. Hoa có màu đỏ thẫm, cánh dày nhiều lớp, xếp tầng rõ rệt, khi nở tạo cảm giác đầy đặn, sang trọng hơn sắc hồng phai phổ biến. Nhiều cây nở hoa trước khi ra lá – chi tiết được giới chơi đào đánh giá cao vì giúp phô trọn vẻ đẹp của từng bông.

Theo chia sẻ của các nghệ nhân Nhật Tân trên VTV và VnExpress, đào thất thốn “khó tính” với thời tiết: rét kéo dài có thể khiến hoa chậm bung, còn ấm sớm lại dễ nở trước Tết. Mọi khâu chăm sóc – từ tuốt lá, hãm nước đến canh nhiệt độ – đều phải tính toán kỹ lưỡng, chỉ lệch vài ngày là ảnh hưởng cả vụ.

Vì sao được gọi là “vua đào Tết”?

Không phải tên gọi quảng bá thị trường, danh xưng “vua đào Tết” xuất phát từ ba yếu tố: độ hiếm, giá trị lịch sử và công chăm sóc kéo dài nhiều năm. Một cây thất thốn đẹp thường phải nuôi từ 7–10 năm, thậm chí hàng chục năm mới đạt dáng cổ, nụ đều. Tỷ lệ cây sống khỏe không cao, nên số lượng ngoài thị trường rất hạn chế.

So với đào huyền – loại đào màu đậm, dễ trồng và phổ biến – hay đào chuông thường gặp ở vùng núi như Yên Tử với hoa rủ hình chuông, đào thất thốn chủ yếu tồn tại ở một số hộ trồng lâu năm tại Nhật Tân. Sự khác biệt không chỉ nằm ở màu sắc mà còn ở cấu trúc cây và tốc độ sinh trưởng.

Giá thuê đào thất thốn dịp Tết, theo ghi nhận của nhiều năm từ các báo lớn, thường dao động từ vài chục triệu đồng mỗi cây, cây cổ có thể cao hơn. Phần lớn nghệ nhân chỉ cho thuê chứ không bán đứt để giữ giống. Tuy nhiên, giới trồng đào cho rằng mức giá phản ánh công sức chăm sóc và rủi ro thời tiết, chứ không đơn thuần là “đắt vì hiếm”.

Bên cạnh giá trị kinh tế, đào thất thốn còn được nhìn nhận như một phần di sản sinh học – văn hóa của Hà Nội. Theo ý kiến từ Hội Sinh vật cảnh Hà Nội, diện tích trồng đào tại Nhật Tân đang thu hẹp dần do đô thị hóa. Số hộ còn duy trì được giống thất thốn không nhiều, việc nhân giống cũng không đơn giản vì cây phát triển chậm và đòi hỏi kinh nghiệm.

Trong bối cảnh thị trường Tết ngày càng đa dạng với nhiều loại hoa nhập khẩu, sự tồn tại của đào thất thốn cho thấy một dòng giá trị khác: bền bỉ, chậm rãi và gắn với truyền thống. Không ồn ào, không đại trà, “vua đào Tết” vì thế mang màu sắc trầm hơn giữa sắc xuân rực rỡ.