Không phải đi bộ thật nhiều, đây mới là 3 việc quan trọng giúp làm chậm quá trình tắc nghẽn mạch máu

Nhiều người nghĩ rằng muốn bảo vệ mạch máu thì chỉ cần chăm chỉ đi bộ, vận động thật nhiều. Tuy nhiên, theo nội dung bài viết gốc, vận động chỉ là một phần trong chiến lược bảo vệ tim mạch. Quan trọng hơn là kiểm soát những yếu tố có tác động trực tiếp đến quá trình hình thành và tiến triển của mảng xơ vữa.

Có 3 việc cần được duy trì đều đặn trong cuộc sống hàng ngày: kiểm soát chất béo có hại trong chế độ ăn, giữ huyết áp ổn định và bỏ thuốc lá.

1. Kiểm soát chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa trong chế độ ăn

Không ít người cho rằng chỉ cần mỗi ngày đi bộ vài nghìn bước thì có thể “bù” lại việc ăn nhiều thịt, nhiều dầu mỡ. Ngược lại, cũng có người nghĩ rằng chỉ cần ăn chay thì cholesterol chắc chắn sẽ ở mức bình thường. Cả hai đều là những quan niệm chưa chính xác.

Một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến sự hình thành mảng xơ vữa là cholesterol LDL, thường được gọi là “cholesterol xấu”. Chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có thể làm tăng LDL-cholesterol, từ đó góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Chẳng hạn, một người có thể đi bộ tới 20.000 bước mỗi ngày nhưng sau đó thường xuyên ăn đồ chiên rán, thịt mỡ, bánh ngọt nhiều bơ hoặc kem. Khi lượng chất béo đưa vào cơ thể vẫn ở mức cao, việc vận động đơn thuần khó có thể bù đắp hoàn toàn.

Ngược lại, ăn chay cũng không đồng nghĩa với một chế độ ăn tốt cho mạch máu. Nếu khẩu phần chứa quá nhiều cơm trắng, bánh mì hoặc các loại tinh bột tinh chế, tổng lượng năng lượng dư thừa vẫn có thể góp phần làm tăng mỡ máu.

Để hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, có thể chú ý một số nguyên tắc đơn giản: hạn chế dầu mỡ khi chế biến thức ăn; ưu tiên thịt nạc thay vì thịt nhiều mỡ; giảm các món chiên rán, thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa; tăng rau xanh và trái cây; đồng thời thay thế một phần gạo trắng, bột mì tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt.

2. Đo và kiểm soát huyết áp đều đặn

Một sai lầm khác khá phổ biến là chỉ chú ý đến huyết áp khi xuất hiện đau đầu, chóng mặt hoặc những biểu hiện bất thường. Có người tự ý bỏ thuốc khi thấy huyết áp “có vẻ ổn”, trong khi một số người chỉ uống thuốc khi nhớ ra.

Trên thực tế, tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương lớp nội mô – lớp tế bào lót mặt trong của mạch máu.

Có thể hình dung mạch máu giống như một đường ống với lớp lót bên trong tương đối nhẵn. Khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài, áp lực liên tục lên thành mạch có thể làm tổn thương nội mô. Đây cũng là một trong những điều kiện thuận lợi để cholesterol và các thành phần khác tích tụ, góp phần hình thành và phát triển mảng xơ vữa.

Vì vậy, với người đã được chẩn đoán tăng huyết áp, việc theo dõi huyết áp và dùng thuốc đúng chỉ định quan trọng hơn việc chỉ cố gắng đi bộ thật nhiều để “hạ áp”.

Người bệnh nên đo huyết áp theo hướng dẫn của bác sĩ, uống thuốc đúng liều và đúng thời gian. Mục tiêu huyết áp không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc tuổi, bệnh nền, nguy cơ tim mạch và tình trạng sức khỏe. Do đó, không nên tự đặt ra một mức huyết áp mục tiêu hoặc tự điều chỉnh thuốc.

3. Bỏ thuốc lá và tránh khói thuốc

Nếu muốn bảo vệ mạch máu, bỏ thuốc lá là một trong những thay đổi lối sống quan trọng nhất.

Nicotine và nhiều hóa chất độc hại trong khói thuốc có thể gây tổn thương mạch máu, ảnh hưởng đến chức năng nội mô và thúc đẩy quá trình xơ vữa. Hút thuốc cũng liên quan đến nguy cơ hình thành cục máu đông và các biến cố tim mạch.

Một số người hút thuốc lâu năm cho rằng chỉ cần tăng cường đi bộ hoặc tập thể dục là có thể “bù” lại tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, vận động không thể loại bỏ hoàn toàn những tác động bất lợi do việc hút thuốc gây ra.

Điều đáng chú ý là bỏ thuốc vẫn có lợi ngay cả với những người đã hút thuốc trong nhiều năm. Vì vậy, không nên cho rằng “đã hút lâu rồi thì bỏ cũng chẳng còn tác dụng”.

Bên cạnh việc bỏ thuốc, mỗi người cũng nên hạn chế tiếp xúc với khói thuốc thụ động, đặc biệt trong không gian kín.

Vậy đi bộ có còn cần thiết?

Câu trả lời là Có.

Đi bộ và các hình thức vận động phù hợp vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát cân nặng, đường huyết và huyết áp.

Tuy nhiên, vận động không nên được xem là biện pháp duy nhất để bảo vệ mạch máu. Một người có thể đi bộ hàng ngày nhưng vẫn có nguy cơ tim mạch nếu tiếp tục hút thuốc, ăn uống thiếu lành mạnh hoặc để huyết áp không được kiểm soát.

Cách tiếp cận hiệu quả hơn là kết hợp nhiều yếu tố: Ăn uống hợp lý, kiểm soát huyết áp, không hút thuốc và duy trì vận động đều đặn.

Bảo vệ mạch máu không phải là câu chuyện của vài ngày hay vài tuần. Những thay đổi nhỏ được duy trì lâu dài trong chế độ ăn, vận động và kiểm soát các yếu tố nguy cơ mới là nền tảng giúp giảm nguy cơ bệnh tim mạch và các biến cố liên quan đến xơ vữa động mạch.