Tôi từng nghĩ nghỉ hưu là để tận hưởng, đến tuổi 55 mới hiểu: Với phụ nữ, 20 năm sau tuổi 50 mới là giai đoạn phải giữ tiền chặt nhất

Nhưng sau ba năm nghỉ hưu, ở tuổi 55, tôi mới hiểu một điều: nghỉ hưu không đồng nghĩa với hết áp lực tài chính. Với nhiều phụ nữ, khoảng thời gian từ 50 đến 70 tuổi thậm chí còn là giai đoạn cần giữ tiền chặt nhất.

Bởi đây là lúc thu nhập bắt đầu giảm nhưng rất nhiều khoản chi lớn của gia đình vẫn chưa kết thúc.

Nghỉ hưu không có nghĩa là chi tiêu được “thả phanh”

Trước đây khi còn đi làm, tôi có lương hàng tháng. Dù bận rộn và mệt mỏi, ít nhất tôi biết tháng sau mình vẫn có thêm một khoản thu nhập.

Sau khi nghỉ hưu, nguồn tiền gần như cố định.

Đó là khác biệt rất lớn.

Khi còn trẻ, nếu tháng này chi nhiều hơn một chút, ta có thể nghĩ tháng sau làm thêm, tiết kiệm lại hoặc chờ thưởng cuối năm. Nhưng khi đã nghỉ hưu, khả năng tăng thu nhập giảm đi rõ rệt. Mỗi khoản tiền lấy ra từ tiết kiệm đều có thể là khoản tiền khó kiếm lại.

Thế nhưng đúng lúc ấy, gia đình lại liên tiếp xuất hiện những khoản chi lớn.

Năm tôi 50 tuổi, con trai chuẩn bị kết hôn. Gia đình sửa nhà, sắm sửa đồ đạc, tổ chức đám cưới. Ban đầu, tôi nghĩ đây chỉ là một khoản hỗ trợ cho con trong thời gian ngắn.

Nhưng thực tế, một khoản chi thường kéo theo rất nhiều khoản khác.

Sửa nhà phát sinh thêm tiền vật liệu. Đồ nội thất ban đầu dự tính mua loại vừa phải nhưng cuối cùng lại nâng cấp. Đám cưới có thêm những khoản ngoài kế hoạch. Sau đó là chi phí khi cháu ra đời.

Mỗi khoản riêng lẻ có vẻ không quá lớn, nhưng cộng lại có thể làm khoản tiết kiệm tuổi già hao đi rất nhanh.

Điều đáng lo nhất là nhiều cha mẹ ở tuổi 50–60 thường nghĩ: “Tiền của mình rồi cũng để lại cho con”.

Chính suy nghĩ ấy khiến không ít người sẵn sàng lấy tiền tiết kiệm hưu trí để hỗ trợ con mua nhà, cưới hỏi hoặc nuôi cháu.

Nhưng tiền cho con có thể cho một lần, còn cuộc sống tuổi già của mình có thể kéo dài thêm 20–30 năm.

Tuổi 50-70 là giai đoạn “kẹt giữa hai thế hệ”

Sau khi cháu ra đời, tôi bắt đầu phụ con chăm cháu.

Khoản chi của tôi cũng thay đổi theo.

Tiền ăn trong nhà tăng lên. Tiền điện nước, đi lại, đồ dùng cho cháu, những khoản mua hộ con hoặc những lần ứng tiền trước xuất hiện thường xuyên hơn.

Nhiều khoản chỉ vài trăm nghìn hoặc một hai triệu nên rất dễ bị xem nhẹ. Nhưng nếu kéo dài nhiều năm, chúng trở thành một dòng tiền đáng kể.

Trong khi đó, cha mẹ hai bên đều đã lớn tuổi.

Điều tôi lo nhất hiện nay không phải là một chuyến du lịch hay một món đồ đắt tiền, mà là nếu vài năm tới cha mẹ cần chăm sóc dài ngày hoặc phải điều trị bệnh thì tiền ở đâu?

Đây có lẽ là bài toán tài chính khó nhất của nhiều người ở tuổi trung niên: phía dưới là con cháu cần hỗ trợ, phía trên là cha mẹ già cần chăm sóc, còn bản thân mình cũng bắt đầu bước vào giai đoạn sức khỏe suy giảm.

Một khoản tiền phải chia cho ba thế hệ.

Nếu không có kế hoạch từ trước, tiền tiết kiệm có thể bị rút ra từng chút một cho đến khi chính chủ nhân của nó bước vào tuổi 60–70 thì lại không còn nhiều.

Điều đáng sợ không phải là lương hưu thấp, mà là không có quỹ riêng cho mình

Sau khi nghỉ hưu, tôi nhận ra một sai lầm khá lớn trước đây: tôi luôn coi tiền của gia đình là tiền của mình.

Nhưng hai khái niệm này không hoàn toàn giống nhau.

Tiền trong gia đình có thể được dùng sửa nhà cho con, tổ chức cưới hỏi, hỗ trợ cháu, chăm sóc cha mẹ hoặc giải quyết những việc bất ngờ.

Còn tiền dưỡng già phải là một khoản khác. Khoản tiền đó không nên dễ dàng được dùng cho bất kỳ việc gì. Nếu quay lại tuổi 45, tôi sẽ chia tài sản của mình thành ít nhất 3 phần.

- Một phần dành cho sinh hoạt hàng tháng sau khi nghỉ hưu.

- Một phần là quỹ y tế và các tình huống khẩn cấp.

- Phần còn lại mới là tiền có thể hỗ trợ con cái hoặc dùng cho những mong muốn cá nhân như du lịch, mua sắm.

Thứ tự này rất quan trọng.

Trước đây tôi thường nghĩ phải lo cho con trước rồi mới tính cho mình. Nhưng sau tuổi 50, thứ tự nên đảo lại: phải bảo đảm cuộc sống tuổi già của mình trước, sau đó mới quyết định mình có thể giúp con bao nhiêu.

Bởi nếu cha mẹ dành hết tiền cho con ở tuổi 50, rất có thể 10–20 năm sau chính con cái lại phải quay lại hỗ trợ cha mẹ.

Khi đó, gánh nặng tài chính chỉ được chuyển từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Sau tuổi 50, nên coi mỗi khoản tiết kiệm là tiền mua sự chủ động

- Ở tuổi trẻ, có tiền giúp ta mua được nhiều thứ.

- Ở tuổi già, có tiền giúp ta có quyền lựa chọn.

- Có tiền, khi sức khỏe không tốt, ta có thể thuê người hỗ trợ thay vì buộc con cái phải nghỉ việc.

- Có tiền, ta có thể lựa chọn bệnh viện, thuốc men và điều kiện chăm sóc phù hợp hơn.

- Có tiền, ta có thể sống riêng nếu muốn, đi du lịch nếu thích hoặc đơn giản là không phải cân nhắc từng khoản chi nhỏ.

Vì vậy sau ba năm nghỉ hưu, tôi không còn nghĩ rằng mục tiêu tài chính tuổi già là “có bao nhiêu tiền”. Tôi quan tâm nhiều hơn đến việc số tiền đó có thể giúp mình sống chủ động trong bao lâu.

Nếu mỗi tháng cần 10 triệu đồng để sinh hoạt nhưng tổng thu nhập hưu trí chỉ khoảng 6 triệu đồng, thì phần thiếu 4 triệu đồng phải được bù từ tiết kiệm.

- Một năm là 48 triệu đồng.

- Mười năm là 480 triệu đồng, chưa tính lạm phát, y tế và những khoản bất ngờ khác.

Chỉ một phép tính như vậy cũng đủ để hiểu vì sao tiền tuổi già không thể tiêu tùy hứng.

Phụ nữ sau tuổi 50 cần một “ranh giới tài chính”

Điều tôi học được muộn nhất chính là phải biết nói: “Khoản này tôi không thể chi”.

- Con cái cần giúp, có thể giúp trong khả năng.

- Cháu cần chăm, có thể hỗ trợ.

- Cha mẹ già cần phụng dưỡng, đó là trách nhiệm.

Nhưng không nên vì tất cả những điều đó mà rút cạn tiền dưỡng già của mình.

Một người 55 tuổi có thể còn sống thêm 25–30 năm. Khoảng thời gian ấy dài gần bằng cả một sự nghiệp.

Nếu bước vào tuổi nghỉ hưu mà không có tiền dự phòng, mỗi biến cố sức khỏe, gia đình hay nhà cửa đều có thể trở thành áp lực lớn.

Tôi từng nghĩ nghỉ hưu nghĩa là cuối cùng cũng được tiêu tiền cho bản thân. Bây giờ tôi lại nghĩ khác.

Sau tuổi 50, điều quan trọng nhất không phải tiêu được bao nhiêu, mà là giữ lại được bao nhiêu quyền chủ động cho những năm sau này.

20 năm từ tuổi 50 đến 70 có thể là quãng thời gian chúng ta vẫn phải hỗ trợ con, chăm sóc cha mẹ, lo cho cháu và đồng thời chuẩn bị cho tuổi già của chính mình.

Bởi vậy, nếu còn đang ở tuổi 40 hoặc vừa bước qua tuổi 50, có một việc nên làm càng sớm càng tốt: tách tiền dưỡng già ra khỏi tiền của gia đình.

Đừng chờ đến khi mọi trách nhiệm kết thúc mới bắt đầu sống cho mình.

Bởi rất có thể, trách nhiệm gia đình sẽ không bao giờ thực sự kết thúc. Nhưng tiền tiết kiệm thì hoàn toàn có thể hết.